Gabon

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Infotoła de zeografia pułìtega Gabon
République gabonaise (fr) Cànbia el vałor in Wikidata
Bandiera Stema
Bandiera Stema
Gabon sat.png
Cànbia el vałor in Wikidata

InoLa Concorde (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata


Bomò«Union, Travail, Justice»
«Union, Work, Justice»
«Единство, труд и справедливост»
«Undeb, Gwaith, Cyfiawnder» Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemoCaban (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

0°40′59.99″S 11°30′00″E / 0.683331°S 11.5°E-0.683331; 11.5Coordinae: 0°40′59.99″S 11°30′00″E / 0.683331°S 11.5°E-0.683331; 11.5


CavedaƚeLibreville Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe2 025 137 (2017) Cànbia el vałor in Wikidata
Łénguafransezo Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte deAfrica centrale (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea267 667 km² Cànbia el vałor in Wikidata
Bagnà daOsèano Atlàntego Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì altoMont Bengoué (it) Traduzi (1 070 m)(1 070 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì basoOsèano Atlàntego (0 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Rente a
Dati istòreghi
Creasion1960
Organizasion pułìtega
Òrgano lejislativoParliament of Gabon (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
• President of Gabon (en) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataAli Bongo Ondimba (it) Traduzi (16 otobre 2009) Cànbia el vałor in Wikidata
• Primo ministro del Gabon (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataRose Christiane Raponda (en) Traduzi (16 lujo 2020) Cànbia el vałor in Wikidata
Economia
PIL nomenałe9.621 (-->)
Monedafranco CFA dell'Africa centrale (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
Fuzo oràrio
Domìnio de primo liveło.ga
Prefiso tełefònego+241 Cànbia el vałor in Wikidata
Tełèfono d'emerzensa.ga
Istòrego
Moyen-Congo (fr) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Sito ufisiałe

MusicBrainz: d14441fe-3bce-34b5-aed5-dfbe987329c9


El Gabon xe no Stato de l'Africa Centrale.
El confina cola Guinea Equatorial a nordovest, el Camerun a nord e la Republica del Congo a sudest.
El xe bagnà dal Golfo de Guinea a ovest.

Zeografia[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Zeografia del Gabon.

La majoria del paexe xe ocupà da la pianura costiera.
A est e a ovest ghe i altipiani.

El Gabon l'è un paexe equatorial.

La foresta equatorial cuerze l'85% del paexe.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Storia del Gabon.

Antighità[canbia | canbia el còdaxe]

I primi abitanti del Gabon xera grupi de pigmei che vivea co la cacia e la racolta de fruti.

Inte el X secolo xe rivà i bantu, che i ga dà vita all'etnia mpongwe.

I portoghexi xe rivà inte el XV secolo, suito dopo anca i olandexi i ga tacà a visitar le coste del Gabon.

I ultimi a rivar xe stà i fang che scendea da nord e i sa stabilì in Gabon dozento ani fa circa.

I francexi xe stà i primi a costruir de le fortificazioni su la costa inte el 1843. Co la scusa de fermar el marcà dei sciavi, la Francia l'ha trasformà la costa in on protetorato.
Inte el 1849 ghe stà la fondasion de Libreville[1], destinà a i s-ciavi libarà.

El teritorio che ancò forma el Gabon l'è stà conquistà da la Francia inte el 1885, ma no ghe fu na aministrasion govenativa fin al 1903.

Indipendensa[canbia | canbia el còdaxe]

El Gabon ga otegnù l'indipendenza aministrativa inte el 1946 e quela pułìtega inte el 1960.
El primo presidente, Lèon M'Ba, l'è morto inte el 1967 e el so vice presidente, Albert Bernard Bongo, sa tolto el poder e aprovò el partio unico.

Dopo le proteste de piaza del 1990, l'ano de la primavera democràtega in tuta l'Africa, Bongo ga aprovà el sistema multipartìtego ma xe anca riusio a vinsar le elesion del 1993 e 1998.

Zeografia politega[canbia | canbia el còdaxe]

Libreville l'è la cavedal del Gabon.

Popolasion[canbia | canbia el còdaxe]

40 difarenti grupi etnici vive in Gabon, tuti co le so lengoe e tradisioni.
I grupi banti pi importanti xe i myene, i bandjabi, i eshira, i bapounou e i okande.
I grupi pigmei oncora presenti xe i bagielli e i baka.

Religione[canbia | canbia el còdaxe]

La majoria (60%) de la gente xe catolega, quei che segue i riti tradisionali el 20%, i protestanti el 19% e i musulmani l'1%.

Léngue[canbia | canbia el còdaxe]

En Gabon se parla francese.

Economia[canbia | canbia el còdaxe]

El Gabon l'è un paexe de mèdia richeza.
Le materie prime e la industria le ga parmeso la cresita de l'economia.

Se sfruta le foreste par el legname pregiato.
El xe presente el petrolio.

La xe presente n'industria legera.

Etimołozia[canbia | canbia el còdaxe]

El fiume Komo se buta inte el Golfo de Guinea el ga la foce co la forma de on capoto invernal, che i portoghexi i ciama gabo [2]. Da qi vien el nome del paexe.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. "la cità dei omeni libari"
  2. pronuncià "gabon"
Controło de autoritàVIAF (EN159367021 · ISNI (EN0000 0001 2195 6165 · LCCN (ENn79063286 · GND (DE4019052-3 · BNF (FRcb119341957 (data) · BNE (ESXX451012 (data) · NDL (ENJA00562094 · WorldCat Identities (ENn79-063286
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Gabon&oldid=1058090"