Gànbia
| Republic of The Gambia (en) | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||||||||
| Ino | For The Gambia Our Homeland | ||||||||||||||||||
| Bomò | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Sinboło ufisałe | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Soranome | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Epònemo | Fiume Gambia | ||||||||||||||||||
| Pozision | |||||||||||||||||||
| Continente | Africa | ||||||||||||||||||
| Teritòrio reclamà da | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Exclave de | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Enclave in | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Cavedałe de | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
| ||||||||||||||||||
| Capitałe | |||||||||||||||||||
| Popołasion | |||||||||||||||||||
| Totałe | 2 639 916 (2021) | ||||||||||||||||||
| Densità | 233,62 hab./km² | ||||||||||||||||||
| Caze abitae | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Zènaro |
| ||||||||||||||||||
| Demònemo | ganbiana, ganbiane, ganbiani, ganbian | ||||||||||||||||||
| Idioma | inglezo | ||||||||||||||||||
| Rełijon | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Speransa de vita | 61,193 (2016) | ||||||||||||||||||
| Taso de suicìdio | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. Eror d'espresion: "<" no reconosesto.Eror d'espresion: "<" no reconosesto. Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Putełi no scołarizai | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. Eror d'espresion: "<" no reconosesto.Eror d'espresion: "<" no reconosesto. Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Zeografia | |||||||||||||||||||
| Rejon statìstega | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Parte de | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Diòceze | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Àrea | 11 300 km² | ||||||||||||||||||
| Àcua | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Mezurasion | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. ( | ||||||||||||||||||
| Lìnea costiera | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Bagnà da | Osèano Atlàntego | ||||||||||||||||||
| Altitùdene | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Ponto pì alto | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Ponto pì baso | Osèano Atlàntego (0 m) | ||||||||||||||||||
| Rente a | |||||||||||||||||||
| Dati istòreghi | |||||||||||||||||||
| Fondador | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Desolvimento | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Avegnimento ciave | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
| ||||||||||||||||||
| Prima mesion documentada | Gànbia (1965-1970) | ||||||||||||||||||
| Dì festivo | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
| ||||||||||||||||||
| Patrono | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Catedrałe | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Organizasion pułìtega | |||||||||||||||||||
| Forma de goerno | repùblega | ||||||||||||||||||
| Òrgano ezecutivo | Goerno de Gànbia (en) | ||||||||||||||||||
| Òrgano lejislativo | Asenblea Nasionałe de Gànbia | ||||||||||||||||||
| Presidente del Gànbia | Adama Barrow (21 de zenaro del 2017) | ||||||||||||||||||
| Màsema autorità zudisiałe | Judiciary de The Republic de Gànbia (en) | ||||||||||||||||||
| Ìndaze de Democrasia | 4.49/10 | ||||||||||||||||||
| Menbro de | Organizasion de łe Nasion Unìe, Union Africana, Organizasion mondiałe del comerso, Commonwealth de łe nasion[1], Organizasion de ła Confarensa Islàmega[2], Banca Internasionałe par ła Recostrusion e Desviłupo, Asociasion Internasionałe del Desviłupo, Corporasion Finansiària Internasionałe, Organismo Multilaterałe de Garansia dei Investimenti, Sentro Internasionałe de Regołamento de Difarense Rełasionae ai Investimenti, Banca Africana del Desviłupo, Union Africana - Oparasion Ibrida de łe Nasion Unie a Darfur, Stati de l’Àfrica, dei Caràibi e del Pasìfego, Interpol[3], Organizasion par ła Proibision de łe Arme Chìmeghe[4], UNESCO[5], Union Postałe Universałe[6], Union Internasionałe de Tełecomunicasion[7], Organizasion Meteorołòzega Mondiałe[8], Organizasion mondiałe de ła sanità[9], Comunità Econòmega dei Stati de l'Àfrica Osidentałe, Consejo African dei Bajiji, Commonwealth de łe nasion, Organizasion Mondiałe de łe Dogane[10], Tratà de No-Prołifarasion Nucleare e African Continental Free Trade Area (it) | ||||||||||||||||||
| Economia | |||||||||||||||||||
| PIL nomenałe | 2 038 414 974 $ (2021) | ||||||||||||||||||
| PIL pro càpite | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Persentuałe IVA | 15 % | ||||||||||||||||||
| Reserve totałi | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. (Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.) | ||||||||||||||||||
| Budget | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. (Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.) | ||||||||||||||||||
| Speza pùblega | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. (Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.) | ||||||||||||||||||
| Esportasion totałi | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. (Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.) | ||||||||||||||||||
| Inportasion totałi | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. (Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.) | ||||||||||||||||||
| Ìndaze de desviłupamento oman | 0,5[11] | ||||||||||||||||||
| Moneda | Dałasi ganbeze | ||||||||||||||||||
| Banca sentrałe | Banca Sentrałe de Gànbia | ||||||||||||||||||
| Taso de dezocupasion | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Còdazi de identifegasion | |||||||||||||||||||
| ISO 3166-1 | GM | ||||||||||||||||||
| ISO 3166-2 | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Còdaze postałe | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Còdaze de matricołasion | WAG | ||||||||||||||||||
| Fuzo oràrio | |||||||||||||||||||
| Clasifegasion climàtega | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Domìnio de primo liveło | .gm | ||||||||||||||||||
| Prefiso tełefònego | +220 | ||||||||||||||||||
| Tełèfono d'emerzensa | |||||||||||||||||||
| Catàłogo | Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. | ||||||||||||||||||
| Preza ełètrega | |||||||||||||||||||
Premi Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
| |||||||||||||||||||
| Istòrego | |||||||||||||||||||
Errore Lua in mw.lua alla linea 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'. → | |||||||||||||||||||
|
| |||||||||||||||||||
El Gànbia el xe un Stato de l'Africa Ocidental che el confina solo col Senegal a nord, est e sud. El xe bagnà da l’Oceano Atlantego a ovest. Vecia colonia inglexe, el ga vù l’indipendenza inte el 1965 e la cavedal xe Banjul.
Zeografia
[canbia | canbia el còdaxe]El Gànbia el xe un Stato picenin, no el xe mai pi largo de 48 km. El va drio al corso del fiume omonimo.
Storia
[canbia | canbia el còdaxe]Antighità
[canbia | canbia el còdaxe]El Gànbia l'è inportante parché el se cata al confin de le culture sudaniche e quele guineane. L’area longo el fiume Gànbia ancò ocupá dal Gànbia l’è stá sempre divisa tra le popolasion wolof che vegnea dal nord, e quele mandinka che vegnea dal sud.
I portoghexi i xe rivá chi in tel 1455 e i ga costruio dei porti par el marcá co la popolasion locale e par rifornir le navi che ndaa a le Indie. I inglexi i xe rivá inte el 1816 e i ga costruio on forte su l’isola de Banjul. En tel 1894, i inglexi i a trasformá el teritorio in protetorato lungo tuto el fiume Gànbia fin a 20 km nord the Basse-Santa Su.
Indipendensa
[canbia | canbia el còdaxe]El 18 fevraro 1965, el Gànbia l’è deventá indipendente e David Jawara l’è stá nominá primo ministro. Cinque ani pi tardi, el paexe l’è deventá na repùblega e Jawara el so primo presidente. En tel 1981, Jawara el ga subio on colpo de Stato. Le trupe senegalexi le xe vegnue a jutarlo, ma el ga dovù acetar la federasion col Senegal, formando el SeneGànbia. Inte el 1995, Yahya Jammeh el sa tolto el poder co on colpo de Stato. La federasion l’è durá fin al 1999.
Popolasion
[canbia | canbia el còdaxe]El 64% de i Gànbiani i vive ne le zone rurali.
Etnie
[canbia | canbia el còdaxe]Par la so storia de pasagi de varie popolasion, el paexe el ga tanti grupi etnici. El grupo pi grosso i xe i mandinga, dopo se cata fula, wolof, jola, serere e serahule.
Religione
[canbia | canbia el còdaxe]El 90% de la popolasion xe musulmana. I cristiani xe el 6%, e quei che segue le religioni tradisionali xe el 4%.
Léngue
[canbia | canbia el còdaxe]En Gànbia se parla inglexe. El francexe l’è capio da la majoria de la popolasion. Se parla anca el mandingo e el wolof.
Economia
[canbia | canbia el còdaxe]La majoria de la popolasion la vive de agricoltura. El teren rente del fiume el xe fertile e el parmete coltivasion de arachidi, mais, manioca.
La pesca la se pràtega sul fiume e in tel Oceano. Lo sfrutamento de le poche foreste el parmete l’esportasion de legni pregiati. La zente che laora ne l’industria la xe pocheta.
Fotografie
[canbia | canbia el còdaxe]- spiaja de ła costa atlantega
- fiume Ganbia inte ła reserva natural de Tanbi
- un marcá a Serecunda
- sito istorego de i Serci de piera de el Seneganbia[13]
Nòte
[canbia | canbia el còdaxe]- ↑ URL de refarensa: http://www.tagesschau.de/ausland/gambia-commonwealth100.html.
- ↑ URL de refarensa: https://www.oic-oci.org/states/?lan=en. Data de consultasion: 29 de otobre del 2022.
- ↑ URL de refarensa: https://www.interpol.int/Member-countries/World. Editor: Interpol. Data de consultasion: 7 de disenbre del 2017.
- ↑ URL de refarensa: https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/. Editor: Organizasion par ła Proibision de łe Arme Chìmeghe. Data de consultasion: 7 de disenbre del 2017.
- ↑ URL de refarensa: http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp.
- ↑ URL de refarensa: http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html. Data de consultasion: 4 de majo del 2019.
- ↑ URL de refarensa: https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8. Data de consultasion: 4 de majo del 2019.
- ↑ URL de refarensa: https://public.wmo.int/en/members/gambia. Data de consultasion: 26 de majo del 2020.
- ↑ URL de refarensa: https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/. Data de consultasion: 21 de lujo del 2020.
- ↑ URL de refarensa: https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf. Data de consultasion: 16 de marso del 2024. Pàzena: 8. Sostiene il qualificatore: data del scumìsio.
- 1 2 voze de refarensahdr.undp.org.
- ↑ voze de refarensaiec.ch.
- ↑ ben culural condevidesto co el Senegal
Altri projeti
[canbia | canbia el còdaxe]
Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so Gànbia
el detien schemi gràfeghi so
Łinganbi foresti
[canbia | canbia el còdaxe]- GambiaTreccani.it – Enciclopedie on line, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana.
- Mario Salfi, Camillo Manfroni e Wallace E. Whitehouse, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 1932.
- Eliseo Bonetti e Carlo Giglio -, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, III Appendice, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 1961.
- Marco Costa e Salvatore Bono, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, IV Appendice, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 1978.
- Paola Morelli e Marco Lenci, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, V Appendice, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 1992.
- Paolo Migliorini e Silvia Moretti, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, VI Appendice, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 2000.
- Lina Maria Calandra e Vincenzo Piglionica, GAMBIA, in Ençiclopedia Italiana, IX Appendice, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 2015.
- Gambia, in Disionàrio de istòria, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 2010.
- (IT, DE, FR) Gànbiahls-dhs-dss.ch, Disionàrio stòrego de ła Svìsara.
- (EN) Enid R.A. Forde, Andrew Clark e Harry A. Gailey, The GambiaEnçiclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc.
- (EN) Enid R.A. Forde, Harry A. Gailey e Andrew Clark, The GambiaEnçiclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc.
| Controło de autorità | VIAF (EN) 137123352 · ISNI (EN) 0000 0001 2165 9101 · LCCN (EN) n50022374 · GND (DE) 4019197-7 · BNF (FR) cb119959968 (data) · NDL (EN, JA) 00562222 · WorldCat Identities (EN) n50-022374 |
|---|
