Ciad

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Infotoła de zeografia pułìtega Ciad
Bandiera Stema
Bandiera Stema


InoLa Tchadienne (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata


Bomò«Unité, Travail, Progrès»
«Unity, Work, Progress»
«الاتحاد، العمل، التقدم»
«Единство, труд, прогрес»
«Oasis of the Sahel» Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemoCiad (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

15°28′N 19°24′E / 15.466667°N 19.4°E15.466667; 19.4Coordinae: 15°28′N 19°24′E / 15.466667°N 19.4°E15.466667; 19.4


CavedaƚeN'Djamena coa.svg   N'Djamena Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe15 477 751 (2018) Cànbia el vałor in Wikidata
Łénguafransezo
àrabo Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte deAfrica centrale (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea1 284 000 km² Cànbia el vałor in Wikidata
Bagnà daCiad (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì altoEmi Koussi (it) Traduzi (3 415 m)(3 415 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì basoBodele (it) Traduzi (160 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Rente a
Dati istòreghi
Creasion11 agosto 1960
Organizasion pułìtega
Òrgano ezecutivoGoverno del Ciad (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Òrgano lejislativoNational Assembly (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
• Presidente del Ciad (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataMahamat Déby Itno (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
• Presidente del Ciad (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataIdriss Déby (it) Traduzi (4 majo 2018) Cànbia el vałor in Wikidata
Menbro de
Economia
PIL nomenałe13.723 (-->)
Monedafranco CFA dell'Africa centrale (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
Fuzo oràrio
Domìnio de primo liveło.td
Prefiso tełefònego+235 Cànbia el vałor in Wikidata
Tełèfono d'emerzensa.td

MusicBrainz: 6ce82d72-8123-3365-ab34-7b20581a34cf


El Ciad (en arabo تشاد Tšad), ofisialmente ła Republica del Ciad (en fransexe République du Tchad) el xe on Stato de l'Africa Sentrałe.
El confina a nord co ła Łibia, a est col Sudan, a sud co ła Republica Sentrafricana, a sudovest col Camerun e ła Nizeria e a ovest col Nizer.

Zeografia[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Zeografia del Ciad.

El xe vasto 1 284 000 km².

Ła montagna pì alta se cata inte ła catena del Tibesti (3 414 metri).

El Lago Chad xe el secondo lago africano par estension, anca se questa ła cambia de vari km² soto l'influenza de łe piove.

El paexe se pol dividar in tri rejoni ziogràfeghe: inte el nord se cata el deserto del Sahara, al sentro gh'e na strisia semidesertega de savana saheliana, al sud ghe xe pianure fertili e verdi, ciamade savana sudanica.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse ła voxe Storia del Ciad.

Antighità[canbia | canbia el còdaxe]

Da i ricatamente archeologici se sa che ghe jera varie popołasion in stà zona zà dal setimo secoło vanti Cristo.

Inte el 1000 d.C., i kanem ga fondà el so inpero che funsionea controłando łe rote carovaniere. Co ła desertificasion del nord del paexe, vari grupi se ga spostà e ła region ga perso ła so importansa, anca se l'è restada na zona inportante par el controło de łe carovane de marcanti arabi o berberi.

Modernità[canbia | canbia el còdaxe]

I francexi ga anetù el Ciad a ła so cołonia de l'Africa Equatoriałe inte el 1920, fin a l'indipendensa del 1960.

El primo presidente l'è stà François Tombalbaye, un cristian del sud. Ła so pułìtega el ga creà del risentimento tra i musulmani del nord e l'è sciopà ła prima guera civile inte el 1965. Inte el 1979, i ribełi łi xe entrà inte ła cavedal e ga scomizià na guera tra de łori. Hissène Habré ga vinto sta guera interna e l'è diventà el novo presidente del paexe.
Inte el 1990, Idriss Déby s'a tolto el poder co on colpo de stato. Ancò el paexe vive inte l'incertesa. Soldai ribełi vol ciapar el controło del paexe, ma łe trupe de Déby xe stà bone de mantegner el controło de ła cavedal.

Zeografia połitega[canbia | canbia el còdaxe]

Ła cavedal ła xe N'Djamena.

Popołasion[canbia | canbia el còdaxe]

El ga na popołasion de 9.826.419 abitanti, par na densità de 7,2 ab/km².

On quarto de ła popolasion vive inte i sentri urbani (N'Djamena, Sarh, Moundou, Abéché and Doba).

Etnie[canbia | canbia el còdaxe]

Ghe xe pì de duzento grupi etnici.
I pì importanti grupi łi xe i sara al sud e i toubous al nord.

Religione[canbia | canbia el còdaxe]

I 54% dei ciadiani xe islamici, 20% catołighi, 14% protestanti, e el resto segue łe reijon tradisionałi.

Łéngue[canbia | canbia el còdaxe]

Łe łéngue ofisiałi łe xe el fransexe e el arabo, ma se parla pì de sento łéngue difarenti.
El arabo ciadiano xe ła łéngua franca.

Economia[canbia | canbia el còdaxe]

El Ciad xe considerà ła quinta nasion pì poareta del mondo. El 80% de ła popolasion vive soto el livel de poertà.

El coton, che l'jera coltivà par l'esportasion, ga perso tereno par colpa de le guere civili.
No ghe xe investimenti stranieri, trane i campi petrolifiri inte ła region de Dobà, inte el sud.

Łe infrastuture no łi xe stà svilupà.
In Ciad ghe soło 14 000 tełefoni fisi.

Controło de autoritàVIAF (EN151207935 · ISNI (EN0000 0001 2185 1881 · LCCN (ENn80049721 · GND (DE4061074-3 · BNF (FRcb11865632d (data) · NDL (ENJA00573565 · WorldCat Identities (ENn80-049721
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Ciad&oldid=1061914"