Pajina prinsipałe

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Pàxena prinsipałe
Jump to navigation Jump to search

Voxe in vetrina

I stemi de łe cuatro repùbleghe marinare prinsipałi: Da alto a sanca in senso oràrio Venèsia, Xènoa, Pixa e Amalfi

Ła definision de Repùbleghe marinare ła se dopara in rełasion a serte sità costiere (de ła penìxoła italiana ma anca no), che intrà el X e el XII secolo łe ga godesto de on perìodo de prosperità econòmega par via de łe so atività comersałi, inte on cuadro de larga autonomia pułìtega. In xènere, la definision ła se rifarise in partegołar a cuatro sità italiane: Amalfi, Xènoa, Pixa e Venèsia.

Oltre che ste cuatro c, che le xe le pi famose, ghe xera anca altre sità che łe godea inte ła istesa manjiera de l'indipendensa (co on goerno autònomo soto forma de repùblega ołigàrchega, un so scheo, un so exèrsito, eçe.), łe gavea partesipà a łe Croxade, łe gavea na flota de navi e la gavea fònteghi (o sia boteghe-magaxini andove véndar łe merse) inte i vari porti del Mediteràneo, e par tute ste motivasion łe połe èsar ritegneste anca łore repùbleghe marinare. Intrò ste cuà, ghe xe Gaeta, Ancona, Trani, Raguxa e Noli. Par Venèsia la denomenasion de Repùblega Marinara ła xe seguramente scursadiva, ma efetivamente ła xe stà una de ste cuà, siben che anca cavedałe de on inpero.

Lexi la voxe...


Lo savéito che?

Inte ła època de ła Serenìsima Repùblega, el Cao de ano, invese che el 1° de genaro cofà prevedesto dal całendàrio xulian e dopo da cheło gregorian, el cascava el 1° de marso. Sta tradision par che ła vegna da l'antigo całendario che i doparava i Romani prima de Giulio Cesare, che el faxea scuminsiar l'ano dal mexe de marso (e defati in sta manjera i mexi de setenbre, otobre, novenbre e desenbre i vien a èsar efetivamente i mexi nùmaro sete, oto, nove e diexe come che el isteso nome el dixe).

Lexi ła voxe...


Wikipedia ƚa xé na ensiclopedìa libara e scrita in tante lengue. El projeto en vèneto el xe scumisià inte l'istà del 2005. Cuà soto ƚe xé elencae chełe altre version:

Łe 10 piasè pì grande: English (inglexe) (6,070,581+) · Binisaya (çebuan) (5,378,600+) · Svenska (xvedexe) (3,731,450+) · Deutsch (todesco) (2,428,904+) · Français (fransexe) (2,210,190+) · Nederlands (oƚandexe) (2,008,837+) · Русский (ruso) (1,619,844+) · Italian (itaƚian) (1,603,940+) · Español (spagnoło) (1,595,920+) · Polski (poƚaco) (1,408,160+)
Sorełe in te l'incubador: Ladin (ladin) (1 188+)


Wikipedia e i so projeti fradeƚi multiłengua:
Meta-Wiki, coordinamento dei projeti WikimediaWikiSpecies, catalogo de ƚe speçe viventiMediaWiki, el software dei projeti WikimediaWikiversità, rixorse e atività didategheWikisionàrio, gaƚepin e lesegoWikinotisie, fonte de notisie a contegnuo vertoWikisource, documentasion de publego dominioWikimedia Commons, rixorse multimediaƚi condivixeWikipedia, l'ençiclopedia libaraWikimania, confarensa dedicada ai projeti WikimediaIncubator, projeti in partensaWikiquote, na racolta de citasionWikibooks, ƚa biblioteca libaraWikidataWikivoyageWikimedia Foundation, organixasion che jestise i projeti WikimediaWikimedia logo family complete-2013.svg


Ócio!: Ła łéngua veneta no ła ga njoncora na grafia onefegada, on "stàndar" par tuti e mija tuti i xé boni a scrivare una de łe tante varianse che ghe xé. N'inporta co che variante Vèneta te scrivi e no xé njanca inportante co che grafia che te scrivi. Se połe anca vardar łe convension de scritura, łe varie tipołoxie de scritura o anca el manuałe de ła GVU par capirse tuti mèjo.

Cosa xeƚa Wikipedia?

Wikipedia ła xe na ençiclopedia in lìnea, cołaboradiva e agràtis, disponibiłe in pì de 300 łéngue. Wikipedia ła detien drento temàdeghe che łe sìpia intrà łe pì tìpeghe de łe ençiclopedie tradisionałi e anca chełe che se połe catar in tei almanachi, gałepini xiogràfeghi e publegasion speciałìsteghe.

Wikipedia ła xe łibaramente editabiłe: tuti i pol canbiar łe voxe existenti o creàrghine de nove. Ogni contegnuo el xe publegà soto liçensa Creative Commons CC-BY-SA e par tanto el połe esare ridoparà adotando ła istesa liçensa.

Come xé che poso contribuire?


On proverbio a ócio

Cquote1.png Can che sbaja no morsega. Cquote2.png

On testo a ócio

La Biondina in gondoleta
    L'altra sera gò menà,
    Dal piacer la povereta
    La s'à in bota indormenzà.

La dormiva su sto brazzo,
    Mi ogni tanto la svegiava;
    Ma la barca che ninava
    La tornava a indormenzar.



Anton Maria Lamberti, La biondina in gondoleta


Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Pajina_prinsipałe&oldid=783630"