Ospeal

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
El spedal SS. Giovanni e Paolo de Venesia.

L'Ospeal (se pol dir anca Spedal, Spedałe, Ospedałe, Ospedal) el xé un istitusion par l'asistensa sanitaria en xènere costituia da un grupo de edifisi co un personal spesiałixà chel fa cure e medicaménti par tratar xénte (i pasiénti) colpisa da małani gravi.

Ai giórni de ancuo i ospeałi i xé de sòłito tirai su e mantegnui da governi, asociasion par schei o miga par schei, conpagnie par sigurar ła sałude, o de carità, anca grasie a donasion. Durante ła storia, però, i ospeałi i gera spéso organixai e gestidi da órdeni rełigióxi o personagi o cavi generóxi. A ła stésa maniera, i ospeałi de ancuo i xé direti e dotai da xénte de profesion come dotori, chirughi, e infermieri, méntre 'nte ła storia, st'òpwra qua ła gera più fata da móneghi o vołontari.

I primi ospeałi i xé nasui drénto ténpli, en Egito, Mexopotamia e Oriénte. Sta roba ła xé da atribuir al fato che spéso i pasiénti i se fidava ai dei par eser guarìi, anca se drénto ai ténpli no ghe gera miga un'organixasion da ospeal e ła medexina ła se fondava su pensieri chei gaveva baxe de rełigion, o anca magia. Ipocrate de Coo el xé stà el primo a darghe qualcosa de sientìfego a ła medexina: łu el pensava che bexognava che eła, come siénsa, ła gavése baxe de oservasion e spiegasion łòxica.

'Ntei ténpi antighi speso, però, ła medexina ła xé 'ndada vanti a èser cołigada a ła rełigion. El xé anca grasie a sta roba che 'ntel consegio de Nicea (325) i ga stabiłì che ła Céxa ła fuse de giuto ai pòari e ai małai: fra i Cristiani, sto pensièr de far da sustégno el gera xà prexénte, basta véder ła paràboła del bon samaritan. A ła fin tuto el ga contribuio a crear łe organixasion ospeałiere monàsteghe, baxe par i ospeałi moderni