Gresa

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Grecia
Infotoła de zeografia pułìtega Gresa
Ελλάδα (el)
Ελλάς (el)
Ελληνική Δημοκρατία (el) Cànbia el vałor in Wikidata
Bandiera Stema
Bandiera Stema
The Acropolis and Mount Hymettus from Philopappos Hill on July 18, 2019.jpg
Cànbia el vałor in Wikidata

InoImnos is tin Eleftherian (it) Traduzi (1865) Cànbia el vałor in Wikidata


Bomò«Eleftheria i thanatos (en) Traduzi» Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemoGreghi Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

38°30′N 23°00′E / 38.5°N 23°E38.5; 23Coordinae: 38°30′N 23°00′E / 38.5°N 23°E38.5; 23


CavedaƚeAtene Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe10 760 421 (2017) Cànbia el vałor in Wikidata
Łénguagrego
Demotic Greek (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte deEuropa Sudorientale (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea131 957 km² Cànbia el vałor in Wikidata
Bagnà daMar Mediteraneo Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì altoOlimpo (it) Traduzi (2 919 m)(2 919 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Ponto pì basoFossa Calypso (it) Traduzi (−5 269 m) Cànbia el vałor in Wikidata
Rente a
Dati istòreghi
Creasion25 marso 1821 (Zulian)
Dì festivo
Organizasion pułìtega
Òrgano ezecutivoGoverno della Grecia (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Òrgano lejislativoParlamento ellenico (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
• Presidente della Repubblica Ellenica (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataAikaterinī Sakellaropoulou (it) Traduzi (13 marso 2020) Cànbia el vałor in Wikidata
• Primo ministro della Grecia (it) Traduzi Cànbia el vałor in WikidataKyriakos Mītsotakīs (it) Traduzi (8 zugno 2019) Cànbia el vałor in Wikidata
Economia
PIL nomenałe248 509 (-->)
MonedaEuro Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
Fuzo oràrio
Domìnio de primo liveło.gr
Prefiso tełefònego+30 Cànbia el vałor in Wikidata
Tełèfono d'emerzensa.gr
Istòrego
Sito ufisiałe

MusicBrainz: 803db0ca-b6ed-3bbc-aeb8-f89efd0a2168


Ła Gresa, oficialmente Repulica Ełenega (in greco Ελληνική Δημοκρατία), ła xe un stado del sud Eoropa.
Ła confina a nordovest co l'Albania, a nord co ła Masedonia e co ła Bulgaria, a nordest co ła Turchia.

Zeografia[canbia | canbia el còdaxe]

La Gresa dal satelite

La ga na Suparficie de 131 957 km², de łi cuałi 106 778  km² de terafèrma e 25 166 km² de ìzołe.

La Gresa la xe formada da na parte continental e da da sirca 2000 ìzołe catae inte i mari Jonio a ovest e Egeo a est.
la parte continental la conprende el toco meridional de la penìzoła balcanega, che a so volta ła xe formada da un mucio de penìzołe conpagne, come ła penìzoła Calcidega, del'Atica e del Peloponeso.

Ła longhesa total dei confini terestri ła xe de 1 215,5 km.

Orografia[canbia | canbia el còdaxe]

L'entrotera el xe par l'80% montagnoso e par el 20% ocupà da pianure.

La caena del Pindo, prolongamento de le Alpe Dinareghe, el nasse in Albania e el se slarga in direzion sud-est, intrà Epiro e Tesaja.
La caena dei monti Rodopi ła se cata a nord-est che se slarga da ovest a est al confin intrà Gresa e Bulgaria.
Ghe xe anca un mucio de caéne ìzołae, come el Monte Ołinpo (2911 m, el Monte Parnaxo[1] e el Monte Taigeto, in Pełoponexo.

Altri mónti inportanti i xe i Monti Acarnaniani, Aenos, Agia Dynati nell'ìzoła di Cefalonia, Agkistro, Aigaleo o Egaleo, Arachnaia, Monti Artemissio, Aroania o Chelmos, Askio, Attavyros.

En Tesaja se cata łe Meteore, de łe formasion de piera sora de łe cuałi inte el Medioevo i xe stà fati dei monasteri.

Parché el teritorio greco el ga un mucio de mónti, xe siguro che łe pianure łe xe poche.
Ła pianura pì inportante ła xe fata dal basin pianegiante de ła Tesaja, sèvito da cheło de ła Masedonia; łe pì pìcene łe xe visin a ła costa.

Idrografia[canbia | canbia el còdaxe]

Corfù
Na vedua de l'Isola de Idra

El stato greco se fasa interamente sul mar e no existe miga parte del teritorio nasional chel sia distanto pì de 137 km da ła costa.
Ła conformasion de łe coste ła xe bastansa iregołar co numaroxe frastagiadure, tra łe cuałi ghe xe i gòlfi de Corinto e Egina,[2], Patraso, Salonichi, Mesenia, Łaconia, Argòłide, Casandra, Hagiu òrus e de Orfani.
In total ghe xe 15 021 chilometri de coste.
La costa jònega la xe bassa e paludosa. Quele egee e meridionale, le xe alte e pierose.

In total ghe xe pì de 1 500 ìzołe, che łe se divide in arcipèłaghi:

  • a nord ovest ghe xe quel de łe Ìxołe Jonie (tra łe cuałi: Corfù, Zante, Lefcas, Ìtaca e Sefałonia)
  • a sud se cata Candia, ła pì granda de łe ìzołe greche
  • a sud est, Rodi e łe ìzołe visine, catàe vanti a ła costa de ła Turchia, łe costituise el Dodecanexo, e łe divide el mar Egeo dal Mediteraneo oriental
  • 'ntel'Egeo se cata el Negroponte, visin al'Àtica, łe Spòrade e łe Grandi Egee (Lemno, Lesbo, Chio e Samo).

I fiumi greghi i ga un parcorso curto e dificil e i xe de caratare torentizio, donca la so portada la varia par piovosità e stagion.
Intra i fiumi pì inportanti ghe xe:

  • l'Aliakmonas, el fiume pì longo de la Gresa (297 km)[3]
  • l'Achelòos, el secondo fiume par longhezza[4]
  • el Peneiòs, che el nasse da la caena montagnosa del Pindo e el xe el principal fiume de la Tessagia[3]
  • l'Axios, che el nasse da la Masedonia [5][6]
  • el Strimòn[6]
  • el Néstos[6]
  • l'Arachthos[6]
  • l'Evròtas[6]
  • el Màrisa o Ebro, che el fa da confin co la Turchia[6]

Altri fiumi i xe: Penelos, Mestae.

Intra i laghi pì inportanti ghe xe:

  • Lago Trichonida 96 km².
  • Lago Volvi 70 km².
  • Lago Vegoritis 54 km².
  • Lago de Prespa 39 km².[7]

Istoria[canbia | canbia el còdaxe]

Int'el 1967 la zera deventada na ditadura. Int'el 1974 la xe tornada a eser na democrazia.

Zeografia połitega[canbia | canbia el còdaxe]

La xe na Republica democratega.

Rento de la Gresa ghe xe anca el teritorio semi-autonomo del Mónte Athos.

Divixion aministrative[canbia | canbia el còdaxe]

La se divide in 13 periferie (περιφέρειες, perifereies).

  1. Atica
  2. Gresa Sentral
  3. Macedonia Sentrale
  4. Càndia
  5. Macedonia Oriental e Tracia
  6. Epiro
  7. Ìxołe Jonie
  8. Egeo Setentrional
  9. Pełoponnexo
  10. Egeo Meridional
  11. Tesaja
  12. Gresa Osidentale
  13. Macedonia Osidental
Periferie de la Gresa.

Demografia[canbia | canbia el còdaxe]

La ga 10 655 989 abitanti.

Cultura[canbia | canbia el còdaxe]

Mistrà e Mónte Athos łi xe patrimoni mondiałi de ła umanità.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Vèro noti dal'antighidà. Int'el Ołinpo ghe zera tuti i dèi, int'el Monte Parnaxo dove ghe zera łe 9 muxe che ła dava na man par łe arte.
  2. divixi dal' Istmo de Corinto
  3. 3,0 3,1 sboca inte el mar Egeo e el xe intieramente grego
  4. sboca sul mar Jonio
  5. dove el ga el nome de Vardar
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 sboca inte el mar Egeo e i vien da de altri stai
  7. parte greca, totale 3,28 km²

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]


Stati par indice de svilupo uman

 
Cuel prima Cuel daspò
Repùblega Ceca 29° posto Brunei
Controło de autoritàVIAF (EN131265011 · ISNI (EN0000 0004 0555 2357 · LCCN (ENn80046090 · GND (DE4022047-3 · BNF (FRcb118727476 (data) · NDL (ENJA00562473 · WorldCat Identities (ENn80-046090


Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Gresa&oldid=1061871"