Sità del Vatican

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca


Sità del Vatican
Sità del Vatican - Bandiera
Sità del Vatican - Stemma
Motto: nissun

LocationVaticanCity.svg


Informasion
Nome par intiero: Stato dea Sità del Vatican
Nome ufisiałe:
Łéngoa uficiałe: latìn[1]
Cavedal: Sità del Vatican[2]
Polìtega
Governo: monarchia asoluta eletiva a caratere vitalizio
Capo de stato: papa Francesco
Capo de governo: monsignor Pietro Parolin
Indipendensa: 11 febraro 1929
Ingreso a l'ONU: menbro oservador
Area
Totale: 0,44 km²
Pos. nel mondo: 261°
 % delle acque: trascurabile %
Popolasion
Totałe: 805 ab.  (2007)
Pos. nel mondo: 194°
Densità: 1 827 ab./km²
Giografia
Continente: Europa
Fuxo oràrio: UTC +1
Economia
Vałuta: euro
Energia:
Varie
TLD: .va
Prefiso tełef.: +379 [3]
Sigla autom.: V [4], SCV [5], CV [6]
Ino nasionałe: Inno e Marcia Pontificale
Festa nasionałe:

Vaticano mappa it.jpg

El Stato de Sità del Vatican (in łatin. Status Civitatis Vaticanæ) el xe un Stato de ła Eoropa meridional.
El xe na enclave rento l'Itałia e 'l confina soło co Roma.

Giografia[canbia | canbia el còdexe]

L'è grando soło che 0,44 km².
L'è el Stato pi ceo del mondo.

El teritorio vatican vero e propio l'è fato da:

  • Piasa San Piero, normalmente parò gestìa da ła połisìa itałiana
  • ła Baxìłica de San Piero
  • el quartier aministrativo (a nord), indove che se cata el giornal, ła Banca, i Muxèi Vaticani, ła Farmasìa e 'l Pronto Socorso
  • i famuxi Giardini Vaticani[7] (sud, sud-est). I òcupa quaxi du tersi del teritorio de ła Sità e i se slarga su par el Cołe Vatican, onde che se cata ła stasion feroviaria, el Tribunal Statałe, el Governatorato (sede del Governador), i ufici aministrativi de Radio Vaticana, el Seminario Etiòpico, l'Eliporto, vari pałasi, parchéji e benxinari del Stato pi ceo del mondo.

El Vatican, oltre a ła só superfice el ga in gestion de łe parte de teritorio formalmente itałian ma in realtà fora da ła lexe itałiana: łe cusì-ciamàe xone estrateritoriałi.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Co ła conquista de Roma jera stà desfà el Stato de ła Céxa e donca el Papa el jera sóto ła lexe itałiana e no'l gavarìa pi avùo ła łibartà de asion come capo de ła Céxa.

El Vatican l'è stà fondà l' 11 de febraro del 1929 col Tratato de Lateran, firmà fra l'Itałia e ła Santa Sede, cioè el Papa visto come ente giurìdico internasionałe[8].
El Vatican, donca, el xe stà creà e dà in governo al Papa, come capo de ła Céxa Catòłica e quindi l'è int'un çerto senso subordenà a ła Céxa[9].

Giografia połitega[canbia | canbia el còdexe]

Ła Sità del Vatican ła xe na Monarchìa Asołuta Teocràtica Ełetiva.
El xe ła sede del Papa[10] e de ła Céxa Catòłica.

In baxe a ła "Lexe Fondamentałe" [11], modernixà motu proprio int'el 2001, el Papa el ga tuti tri i poteri legislativo, executivo e giudisiaro. L'è cioè un Re asołuto; anca staltre Comision che ło juta int'el governo łe vien nominàe da eło.
D'altra parte el Papa stéso el va al poter dopo èser stà votà dai Cardinałi riunìi in Conclave.

El Governador de Sità del Vatican[12] el va drio i afari interni del Stato Papałe.
El Segretario de Stato el se òcupa de i afari èsteri.

Ła protesion del Papa e dei confini l'è in man a łe famoxe Guardie Svìsere.
Ła Gendarmeria Vaticana ła xe incargà de łe normałi atività de połisia e sicurésa.

Demografìa[canbia | canbia el còdexe]

El Vatican 'l ga groso modo 900 abitanti.
Ła demografìa de ła Sità del Vatican ła ga da vegner vałutà in modo particołar parché ła xe regołà da leji speciałi. Ła citadinansa e ła rexidensa vaticane łe xe tenporane e łe dura soło finché se vive rento el Stato. I fiułi del personal làico che vive senpre in Vatican i mantien ła citadinansa soło finché i xe minoreni, dopo i ła perde automaticamente e i ciapa queła itałiana.
El Vatican el xe l'ùnico Stato che par gestir ła sitadinansa l'à bixogno de un Tratato internasionałe co n'altro Stato[13].

Economìa[canbia | canbia el còdexe]

Łe entrade del Vatican łe vien dal turismo, da oferte dei fedełi e da investiminti bancari.
Łe richése artistiche, seben de vałor molto alto, no łe xe robe che se pol vèndar fasilmente donca no łe cónta quaxi gnente dal pónto de vista efetivo.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. Regimini Ecclesiae Universae, I, I, 10
  2. La Sità del Vatican la xe na sità-stato.
  3. (asegnà ala Sità del Vatican ma no utilixà. I numari atuali xe ativài da Telecom Italia nel distreto italian de Roma e i xe acesibili:
    dala Sità del Vatican con le ultime 4 o 5 cifre, come derivati de centralin,
    dal'Italia e dai numari italiani dea Republica de San Marin coa numerasion 066982 o 06698x + estension,
    in tuti i altri casi coa numerasion +39066982 o +3906698x + estension)
  4. sigla automobilistica uficiale
  5. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto istitusionali
  6. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto non istitusionali
  7. se pol vixitarli soło co un perméso de sogiorno speciałe (el pi curto del mondo: sol che sie ore) da domandar a l'Uficio Turismo e Pełegrini.
  8. considerà come n' organismo xa existente e col poter de far tratati internasionałi
  9. par exenpio no ghe xe mìa diplomàtici vaticani in senso stréto ma gh'è diplomàtici del Papa (Santa Sede) che i depende dal Papa come capo de ła Céxa anca se ciaramente i parla anca a nome del Vatican.
  10. el Papa de deso el xe Francesco
  11. come che vien ciamà ła Costitusion Vaticana
  12. el xe groso modo el corispondente de un Primo Ministro
  13. l'Itałia


Varda anca[canbia | canbia el còdexe]