Sità del Vatican

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sità del Vatican
(LA) Status Civitatis Vaticanæ
Sità del Vatican – Stema Sità del Vatican – Bandiera
Dati aministradivi
Nome conpletoStato dea Sità del Vatican
Nome ufisiałe(IT) Città del Vaticano, (LA) Civitas Vaticana e (LA) Vaticana
Łéngue ufisiałiŁengua itałiana, Łéngua fransexe e Łéngoa latina
Altre łénguetalian, todesco, fransese (lengue parlàe dae Guardie Svisere)
Pułìtega
Forma de goernomonarchia asoluta eletiva a caratere vitalizio
Cao de StatoPontefice
Cao de Goernomonsignor Pietro Parolin Segretario de Stato
Entrada inte el ONUmenbro oservador
Superfise Totale0,44km²
% de łe àcuetrascurabile
Popołasion
Viventi1 000 (2017)
Xiografia
ContinenteEuropa
Confini
Fuxo orarioUTC +1
Economia
Valutaeuro
Vàrie
Còdaxi ISO 3166VA, VAT, 336
TLD.va
Prefiso tełefònego+379 [1]
Sigla targa automobiłìstegaV [2], SCV [3], CV [4]
Festa nasionałe13 de marso
Carte interative
Sito istitusionałe

Twitter: pontifex


El Stato de Sità del Vatican (in łatin. Status Civitatis Vaticanæ) el xe un Stato de ła Eoropa meridional.
El xe na enclave rento l'Itałia e 'l confina soło co Roma.

Giografia[canbia | canbia el còdaxe]

L'è grando soło che 0,44 km².
L'è el Stato pi ceo del mondo.

El teritorio vatican vero e propio l'è fato da:

  • Piasa San Piero, normalmente parò gestìa da ła połisìa itałiana
  • ła Baxìłica de San Piero
  • el quartier aministrativo (a nord), indove che se cata el giornal, ła Banca, i Muxèi Vaticani, ła Farmasìa e 'l Pronto Socorso
  • i famuxi Giardini Vaticani[5] (sud, sud-est). I òcupa quaxi du tersi del teritorio de ła Sità e i se slarga su par el Cołe Vatican, onde che se cata ła stasion feroviaria, el Tribunal Statałe, el Governatorato (sede del Governador), i ufici aministrativi de Radio Vaticana, el Seminario Etiòpico, l'Eliporto, vari pałasi, parchéji e benxinari del Stato pi ceo del mondo.

El Vatican, oltre a ła só superfice el ga in gestion de łe parte de teritorio formalmente itałian ma in realtà fora da ła lexe itałiana: łe cusì-ciamàe xone estrateritoriałi.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Co ła conquista de Roma jera stà desfà el Stato de ła Céxa e donca el Papa el jera sóto ła lexe itałiana e no'l gavarìa pi avùo ła łibartà de asion come capo de ła Céxa.

El Vatican l'è stà fondà l' 11 de febraro del 1929 col Tratato de Lateran, firmà fra l'Itałia e ła Santa Sede, cioè el Papa visto come ente giurìdico internasionałe[6].
El Vatican, donca, el xe stà creà e dà in governo al Papa, come capo de ła Céxa Catòłica e quindi l'è int'un çerto senso subordenà a ła Céxa[7].

Giografia połitega[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Sità del Vatican ła xe na Monarchìa Asołuta Teocràtica Ełetiva.
El xe ła sede del Papa[8] e de ła Céxa Catòłica.

In baxe a ła "Lexe Fondamentałe" [9], modernixà motu proprio int'el 2001, el Papa el ga tuti tri i poteri legislativo, executivo e giudisiaro. L'è cioè un Re asołuto; anca staltre Comision che ło juta int'el governo łe vien nominàe da eło.
D'altra parte el Papa stéso el va al poter dopo èser stà votà dai Cardinałi riunìi in Conclave.

El Governador de Sità del Vatican[10] el va drio i afari interni del Stato Papałe.
El Segretario de Stato el se òcupa de i afari èsteri.

Ła protesion del Papa e dei confini l'è in man a łe famoxe Guardie Svìsere.
Ła Gendarmeria Vaticana ła xe incargà de łe normałi atività de połisia e sicurésa.

Demografìa[canbia | canbia el còdaxe]

El Vatican 'l ga groso modo 900 abitanti.
Ła demografìa de ła Sità del Vatican ła ga da vegner vałutà in modo particołar parché ła xe regołà da leji speciałi. Ła citadinansa e ła rexidensa vaticane łe xe tenporane e łe dura soło finché se vive rento el Stato. I fiułi del personal làico che vive senpre in Vatican i mantien ła citadinansa soło finché i xe minoreni, dopo i ła perde automaticamente e i ciapa queła itałiana.
El Vatican el xe l'ùnico Stato che par gestir ła sitadinansa l'à bixogno de un Tratato internasionałe co n'altro Stato[11].

Economìa[canbia | canbia el còdaxe]

Łe entrade del Vatican łe vien dal turismo, da oferte dei fedełi e da investiminti bancari.
Łe richése artistiche, seben de vałor molto alto, no łe xe robe che se pol vèndar fasilmente donca no łe cónta quaxi gnente dal pónto de vista efetivo.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. (asegnà ala Sità del Vatican ma no utilixà. I numari atuali xe ativài da Telecom Italia nel distreto italian de Roma e i xe acesibili:
    dala Sità del Vatican con le ultime 4 o 5 cifre, come derivati de centralin,
    dal'Italia e dai numari italiani dea Republica de San Marin coa numerasion 066982 o 06698x + estension,
    in tuti i altri casi coa numerasion +39066982 o +3906698x + estension)
  2. sigla automobilistica uficiale
  3. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto istitusionali
  4. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto non istitusionali
  5. se pol vixitarli soło co un perméso de sogiorno speciałe (el pi curto del mondo: sol che sie ore) da domandar a l'Uficio Turismo e Pełegrini.
  6. considerà come n' organismo xa existente e col poter de far tratati internasionałi
  7. par exenpio no ghe xe mìa diplomàtici vaticani in senso stréto ma gh'è diplomàtici del Papa (Santa Sede) che i depende dal Papa come capo de ła Céxa anca se ciaramente i parla anca a nome del Vatican.
  8. el Papa de deso el xe Francesco
  9. come che vien ciamà ła Costitusion Vaticana
  10. el xe groso modo el corispondente de un Primo Ministro
  11. l'Itałia


Varda anca[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàVIAF (EN136038551 · LCCN (ENn80053295 · GND (DE4062404-3 · BNF (FRcb15336233z (data) · BNE (ESXX452469 (data) · BAV ADV11422104 · NDL (ENJA00560559 · WorldCat Identities (ENn80-053295
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Sità_del_Vatican&oldid=650987"