Sità del Vatican

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
(Rimando da Zsità del Vaticano)
Jump to navigation Jump to search
Sità del Vatican
Sità del Vatican – Bandiera Sità del Vatican - Stemma
(dettagli) (dettagli)
nissun
Sità del Vatican - Localizzazione
Dati amministrativi
Nome completo Stato dea Sità del Vatican
Nome ufficiale
Lingue ufficiali latìn[1]
Altre lingue talian, todesco, fransese (lengue parlàe dae Guardie Svisere)
Capitale Sità del Vatican[2]
Politica
Forma di governo monarchia asoluta eletiva a caratere vitalizio
Pontefice papa Francesco
Segretario de Stato monsignor Pietro Parolin
Indipendenza 11 febraro 1929
Ingresso nell'ONU menbro oservador
Superficie
Totale 0,44 km² (261º)
% delle acque trascurabile
Popolazione
Totale 805 ab. (2007) (194º)
Densità 1 827 ab./km²
Geografia
Continente Europa
Fuso orario UTC +1
Economia
Valuta euro
Varie
Codici ISO 3166 VA, VAT, 336
TLD .va
Prefisso tel. +379 [3]
Sigla autom. V [4], SCV [5], CV [6]
Inno nazionale Inno e Marcia Pontificale
Festa nazionale
Sità del Vatican - Mappa
 

El Stato de Sità del Vatican (in łatin. Status Civitatis Vaticanæ) el xe un Stato de ła Eoropa meridional.
El xe na enclave rento l'Itałia e 'l confina soło co Roma.

Giografia[canbia | canbia el còdexe]

L'è grando soło che 0,44 km².
L'è el Stato pi ceo del mondo.

El teritorio vatican vero e propio l'è fato da:

  • Piasa San Piero, normalmente parò gestìa da ła połisìa itałiana
  • ła Baxìłica de San Piero
  • el quartier aministrativo (a nord), indove che se cata el giornal, ła Banca, i Muxèi Vaticani, ła Farmasìa e 'l Pronto Socorso
  • i famuxi Giardini Vaticani[7] (sud, sud-est). I òcupa quaxi du tersi del teritorio de ła Sità e i se slarga su par el Cołe Vatican, onde che se cata ła stasion feroviaria, el Tribunal Statałe, el Governatorato (sede del Governador), i ufici aministrativi de Radio Vaticana, el Seminario Etiòpico, l'Eliporto, vari pałasi, parchéji e benxinari del Stato pi ceo del mondo.

El Vatican, oltre a ła só superfice el ga in gestion de łe parte de teritorio formalmente itałian ma in realtà fora da ła lexe itałiana: łe cusì-ciamàe xone estrateritoriałi.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Co ła conquista de Roma jera stà desfà el Stato de ła Céxa e donca el Papa el jera sóto ła lexe itałiana e no'l gavarìa pi avùo ła łibartà de asion come capo de ła Céxa.

El Vatican l'è stà fondà l' 11 de febraro del 1929 col Tratato de Lateran, firmà fra l'Itałia e ła Santa Sede, cioè el Papa visto come ente giurìdico internasionałe[8].
El Vatican, donca, el xe stà creà e dà in governo al Papa, come capo de ła Céxa Catòłica e quindi l'è int'un çerto senso subordenà a ła Céxa[9].

Giografia połitega[canbia | canbia el còdexe]

Ła Sità del Vatican ła xe na Monarchìa Asołuta Teocràtica Ełetiva.
El xe ła sede del Papa[10] e de ła Céxa Catòłica.

In baxe a ła "Lexe Fondamentałe" [11], modernixà motu proprio int'el 2001, el Papa el ga tuti tri i poteri legislativo, executivo e giudisiaro. L'è cioè un Re asołuto; anca staltre Comision che ło juta int'el governo łe vien nominàe da eło.
D'altra parte el Papa stéso el va al poter dopo èser stà votà dai Cardinałi riunìi in Conclave.

El Governador de Sità del Vatican[12] el va drio i afari interni del Stato Papałe.
El Segretario de Stato el se òcupa de i afari èsteri.

Ła protesion del Papa e dei confini l'è in man a łe famoxe Guardie Svìsere.
Ła Gendarmeria Vaticana ła xe incargà de łe normałi atività de połisia e sicurésa.

Demografìa[canbia | canbia el còdexe]

El Vatican 'l ga groso modo 900 abitanti.
Ła demografìa de ła Sità del Vatican ła ga da vegner vałutà in modo particołar parché ła xe regołà da leji speciałi. Ła citadinansa e ła rexidensa vaticane łe xe tenporane e łe dura soło finché se vive rento el Stato. I fiułi del personal làico che vive senpre in Vatican i mantien ła citadinansa soło finché i xe minoreni, dopo i ła perde automaticamente e i ciapa queła itałiana.
El Vatican el xe l'ùnico Stato che par gestir ła sitadinansa l'à bixogno de un Tratato internasionałe co n'altro Stato[13].

Economìa[canbia | canbia el còdexe]

Łe entrade del Vatican łe vien dal turismo, da oferte dei fedełi e da investiminti bancari.
Łe richése artistiche, seben de vałor molto alto, no łe xe robe che se pol vèndar fasilmente donca no łe cónta quaxi gnente dal pónto de vista efetivo.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. Regimini Ecclesiae Universae, I, I, 10
  2. La Sità del Vatican la xe na sità-stato.
  3. (asegnà ala Sità del Vatican ma no utilixà. I numari atuali xe ativài da Telecom Italia nel distreto italian de Roma e i xe acesibili:
    dala Sità del Vatican con le ultime 4 o 5 cifre, come derivati de centralin,
    dal'Italia e dai numari italiani dea Republica de San Marin coa numerasion 066982 o 06698x + estension,
    in tuti i altri casi coa numerasion +39066982 o +3906698x + estension)
  4. sigla automobilistica uficiale
  5. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto istitusionali
  6. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto non istitusionali
  7. se pol vixitarli soło co un perméso de sogiorno speciałe (el pi curto del mondo: sol che sie ore) da domandar a l'Uficio Turismo e Pełegrini.
  8. considerà come n' organismo xa existente e col poter de far tratati internasionałi
  9. par exenpio no ghe xe mìa diplomàtici vaticani in senso stréto ma gh'è diplomàtici del Papa (Santa Sede) che i depende dal Papa come capo de ła Céxa anca se ciaramente i parla anca a nome del Vatican.
  10. el Papa de deso el xe Francesco
  11. come che vien ciamà ła Costitusion Vaticana
  12. el xe groso modo el corispondente de un Primo Ministro
  13. l'Itałia


Varda anca[canbia | canbia el còdexe]