Gibiltera

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Gibiltera
Gibiltera - Bandiera
Gibiltera - Stemma
Motto: (LA) Nulli Expugnabilis Hosti [1]

Location Gibraltar EU.png


Informasion
Nome par intiero: Gibiltera
Nome ufisial: Gibraltar
Stato sovrano: bandiera Regno Unìo
Lengua ufisial: inglese
Altre lengue: yanito o llanito [2]
Cavedal:
Polìtega
Goèrno: Teritorio d'oltremare
Capo de stato: Elizabeta II del Regno Unìo
Capo del governo: Peter Caruana
Area
Total: 6,8 km²
 % de le aque: 0 %
Popolasion
Total: 28.875 ab.  (2008)
Densità: 4.290 ab./km²
Giografia
Continente: Europa
Fuso orario: UTC +1
Economia
Scheo: sterlina de Gibiltera
Energia:
Varie
TLD: .gi
Prefiso tel.: +350
Sigla autom.:
Ino nasional: Inno de Gibilterra
Festa nasional: 10 de setenbre

Gibraltar map.png


Gibiltera ła xe un Teritorio da Mar del Regno Unìo, inte ła Eoropa meridional, postà a l'estremo sud de ła Penìxoła Ibèrica.
A nord ła confina via tera co ła Spagna; a sud e est l'è bagnà da łe aque del Stréto de Gibiltera e del Mar Mediteraneo e a ovest co ła Baja de Algeciras. Ła xe davanti al Maroco e póco distante da Ceuta[3].

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Ła xe deventà britànica in perpetuo 'ntel 1713 che ła Spagna l'acetava de dar par senpre ła Roca de Gibiltera al Regno Unìo. El tratato el stabiłìa anca na xona neutrałe su l'istmo fra Gibiltera e Spagna.
Col pasar dei ani i Ingleixi i avéa spostà el confin pi a nord ocupando progresivamente na parte de ła xona neutra. A ła fin anca ła Spagna l'à ocupà el resto de ła xona neutra e cusì se ga creà un confin de fato 'ndove che se cata ła frontiera moderna.

Durante ła Secónda Guera Mondiałe l'è stà na baxe angloamericana inportante e anca dopo l'à mantegnùo inportansa stratègica par el controło del pasajo fra Mar Mediteraneo e Oceano Atlàntico.

Giografia połitega[canbia | canbia el còdexe]

Par sècołi l'è stà na baxe governà da miłitari po dopo l'è stà proclamà Cołonia sóto el comando de un Governador nominà dal Regno Unìo.

Dal 1969 ła ga na Costitusion che ghe garantise l'autogoverno, mentre el Regno Unìo el mantien ła gestion de ła połìtica èstera e ła diféxa.
El Governador el fa da raprexentante del Regno Unìo ma el poter legislativo el xe in man al Parlamento Locałe che 'l nòmina anca el Governo (poter executivo). Ghe xe anca un sistema giudisiario autònomo baxà sul sistema ingléxe.

Demografia[canbia | canbia el còdexe]

Col tenpo l'è stà abità da Ingleixi, Spagnołi, Ebrèi e da Genoveixi disendenti dei pescadouri che i gavéa méso sù caxa a Gibiltera dopo l'arivo dei Ingleixi.
Al dí de anco' ła stragran parte dei abitanti ła se consìdara "Gibilterani".

Etimołogia[canbia | canbia el còdexe]

El nome el vien da l'àrabo Gebel al-Tariq, "Montagna de al-Tariq" el primo omo che ła ga catà e conquistà.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. "Conquistabiłe da Nisun Nemigo"
  2. cusì vien ciamà un smisioto de ingléxe e spagnoło che se parla a Gibiltera
  3. ła sità autònoma spagnoła su ła costa del nordàfrica