Zueca

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Zueca
(IT) Giudecca
Giudecca-pjt.jpg
Ła Zueca vista dal canpanièl de San Zorzi Mazor.
Giografia fixica
Superfise 0.59 km2
Giografia umana
Stato bandiera Itałia
Demografia
Abitanti 4 792 (16/06/2011)
Densità 8 122,03 ab./km²
Coordinae

45°25′30″N 12°19′43″E / 45.425, 12.328611

Sestieri di Venezia-Giudecca.svg

Coordinate: 45°25′30″N 12°19′43″E / 45.425, 12.328611


Ła Zueca (o Zudeca) ła xé na famoxa ìxoła (o, megio, un grupo de ìxołe) catà a sud del sentro stòrego de Venesia. Ła se fasa sul'omònemo canal - el canal de ła Zueca - e ła ga en fronte el sestièr de Dorsoduro, de qual anca ea ła ghe fa parte. Ła xé considerà ufisalmente na frasion del comun. El 12 de disenbre 2007 ła gaveva 4.763 abitanti (sensa Saca Fìxoła).

Catà a sud del resto de ła sità, ghe fa na xona residensial bastansa tranquiła. Ła łónga banchina catà a nord, girà verso ła sità, ła forma un vial 'ntel qual xé molto beo caminar e chel prexénta maravegióxe vedue su ła sità łagunar.

Storia e nome[canbia | canbia sorxente]

L'ìxoła de ła Zueca ła gera antigamente conosùa col nome de Spina Longa par ła soa forma slongà a spin de pese. Secondo alguni el nome de deso de Zudeca el saltarìa fora da ła prexénsa sul'ìxoła del primo gheto ebràico, poi tirà via a Canarégio ed anca 'nte ła famoxa pianta del Temanza, ła pì antiga mapa de Venesia, l'ìxoła ła vien indicà come Judaica. El primo Gheto de Venesia el xé stà istituio però soło el 29 marzo 1516 a Canarégio e par propio che in precedénsa i ebrei i fuse lìberi de abitar en tuti i lóghi de ła sità.

N'ipòtexi più resente e più probàbiłe ła fa vegnir fóra el topònimo da zudegar ("giudegar", "judegar"), co riferimento ai menbri de famégie aristocràteghe rivoltóxe che ai inisi dell'IX sècoło i xé stai mandai sul'ìxoła.

N'altra teoria, che forse ła xé ła più segura, ła mete in rełasion Giudeca co sud, esendo l'ìxoła catà a sud de Venesia. Tal ipòtexi ła xé vałorà dal fato che in numeróxe altre sità, fra łe quałi Buran e i desferenti séntri del'Istria, ghe xé quartieri ciamai "Zueca" e tuti i se identìfega co l'àrea catà a sud del séntro stòrego.

Daspò, 'ntei giorni glorióxi de ła Repùblica, ła Zueca ła xé deventà na xona de evaxion, caraterixà da giardini e piasévołi dimore.

Posti da véder[canbia | canbia sorxente]

Architetture rełigióxe[canbia | canbia sorxente]

Cexa del Redentor

Su st'ixoła qua, infrà el 1577 e'l 1592, ła xé stada tirada sù ła cexa del Redentor su progeto del Palladio. Sto monuménto rełigióxo el xé stà un ségno de rengrasiaménto par ła fin de ła tremenda pestiłénsa che 'ntel 1576 ła ga portà a ła morte un terso de ła popołasion sitadina, fra i quałi el stéso doxe Sebastian Venier; ancora ancuo ła xé el séntro de ła Festa del Redentor.

El drénto de ła céxa del Redentor el xé maravegióxo e rico de depinti dei maxóri pitóri venesiani. 'Nte ła sagrestia ghe xé depinti de Paolo Veronese. Ła megio vedua total de sta beła céxa de ła fin del Rinasimento ła se pol averghe da ła Fondamenta de łe Zàtare, overosìa ła łónga banchina a sud del sestièr de Dorsoduro.

Łe Zitele

El Redentor no ła xé ła sóła céxa paladiana prexénte sul'ìxoła: poco łontan ghe xé de fato ła céxa de łe Zitele che, oltra a łe normałi funsion rełigióxe, ła òspita anca un séntro congresi infrà i più moderni de ła sità. L'edifisio tacà a ła céxa el gera, un ténpo, un convénto par tóxe pòare che qua łe podeva inparar i łavóri femeniłi tradisionałi (come i merléti).

De granda inportansa ła xé anca l'antiga cexa de Sant'Eufemia, che ła vien dal VII sècoło: ła xé infrà łe più vece de Venesia, e, anca se fóra ła sénbra sénplise, ła ga drénto presióxe decorasion.

I va recordai anca dó conplesi monàsteghi co ła só céxa: quéło dei santi Biasio e Cataldo, che'l ga visto l'intervénto dei architéti Domenico Rossi e Giorgio Massari, ma ancuo no ghe xé più (butà xó 'ntel XIX sècoło), e quéło de Santa Cróxe, che se pol ancora véder, anca se'l xé stà sconsacrà e bandonà.

Architeture siviłi[canbia | canbia sorxente]

El Mołin Stucky

Sul estremo osidental del'ìxoła ghe xé el neogòtico Mołin Stucky, tirà su 'ntel 1895 dal cónte Giovanni Stucky. Masa costóxo da mantegnir, el xé stà bandonà 'ntel 1955. Revevà dal grupo Acqua Pia Antica Marcia, dal 2007 el ga ła funsion de séntro congresi e albergo de ła caéna Hilton.

Su ła pónta oposta del'ìxoła ghe xé invese l'Hotel Cipriani, na de łe rexidénse venesiane più lusuóxe, miga tanto łontan dal qual se véde ła caraterìstega fasada de ła Caxa dei Tre Oci, pałaso neogòtico, del qual sul'ìxoła xé prexénte anca n'altro exénpio 'ntel conpleso de Viła Herriot, girà verso ła łaguna.

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]