Svìsara

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
(Rimando da Svizzera)
Jump to navigation Jump to search
Svìsara
(LA) Confoederatio Helvetica
(DE) Schweizerische Eidgenossenschaft
(FR) Confédération suisse
(IT) Confederazione svizzera
(RM) Confederaziun svizra
(DE) Schweiz
Svìsara – Stema Svìsara – Bandiera
Salmo Svizzero
Unus pro omnibus, omnes pro uno
Dati amministrativi
Nome completoSvisera
Nome ufficialeConfoederatio Helvetica
Lingue ufficialitodesco, fransexe, italian, romancio[1]
CapitaleBerna
Politica
Capo di StatoPresidente della Confederazione
Indipendenza1° agosto 1291
Ingresso nell'ONU10 de setenbre 2002
Ingresso nell'UE{{{ingressoUE}}}
Superficie Totale41.285 km²  (132º)
% delle acque3,7%
Popolazione
Totale7'459'100 ab. (2005) (92º)
Densità181 ab./km²
Geografia
ContinenteEoropa
Fuso orarioUTC +1
Economia
Valutafranco svisero
PIL (nominale)236,921 milioni di $ (2005) (39º)
PIL pro capite (nominale)32,571 $ (2005) (10º)
PIL (PPA)milioni di (º)
PIL pro capite (PPA)()
ISU(2004) 0,947 (alto) ()
TFT{{{TFT}}}
Consumo energeticokWh/ab. anno
Varie
Codici ISO 3166CH, CHE, 756
TLD.ch
Prefisso tel.+41
Sigla autom.CH
Festa nazionale1° agosto
Carte interative
Sito istitusionałe

Twitter: Suisse

Ła Svìsera (en tedesco Schweiz, en françexe Suisse, en itałian Svizzera, en romançio Svizra), co nome ofiçial Confederasiòn Svisera (en tedesco Schweizerische Eidgenossenschaft, en françexe Confédération Helvétique, en Itałian Confederazione Svizzera en romançio Confederaziun Svizra[2], el xé un paexe de l'Eoropa çentrałe.
Ła confina a nord co ła Xermàgna, a est co el Liechtenstein e l'Austria, a sud co l'Itałia, e a ovest co ła Fransa.

Istoria[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Confederasion Svisera ła jera abità inte l'antighità dai Elvezi[3], on popoło de raixa gàłega.
Ła xé stà concuistada dai Romani guidai da Giulio Cesare durante ła so concuista de ła Gałia.

El 1° de agosto del 1291 i raprexentanti de tre cantuni i ghea decidesto de ałearse formando na confederasion. Isteso, ła jera senpre influensada da l'inpero Austriaco.
Ła xe stà riconosùa indipendente co ła Paxe de Vestfalia in tel 1648.

Napołeone ła ga invadesta in tel1798 e la xé deventada na repùblega. In tel 1803 se ga riformà na confederasion ciamada Confederasion Elvètega.
In tel 1815, col Congreso de Viena, ła xe stà riconosùa cofà stato de "neutralità prmanentemente armada".

Xiografia pułìtega[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Svìsera ła xe on stato federałe.

Divixion aministrative[canbia | canbia el còdaxe]

Ła xe dividesta in 26 cantoni, ognun co ła so otonomia lejislativa e fiscałe.

Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Cantoni de ła Svisera.


Parteçipasion a organixasion sorastatałi[canbia | canbia el còdaxe]

Ła xé senpre stada neutrałe anca tegnendo rełasion comerçiałi e pułìteghe co altri Stati e ła ga negà de vołer ndar drento in te ła CEE e ła NATO.

Cavedałe e altre sità[canbia | canbia el còdaxe]

Ła cavedałe federałe ła xé Berna, che ła xé anca ła cavedałe de l'omonimo canton.

Cultura[canbia | canbia el còdaxe]

Durante ła Rivolusion protestante en Svisera vivéa do inportanti teołoghi cofà Ulrico Zwingli e Giovanni Calvino.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. El romancio ła xe łéngoa uficiałe nte i raporti co łe persone de łéngoa romancia (ex Art. 70 deła Costitusion Svisera).
  2. in latin Confederatio Helvetica, da andove riva ła sigla "CH"
  3. che i ga dà el nome Elvezia


Varda anca[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàVIAF (EN154323889 · ISNI (EN0000 0001 2299 4614 · LCCN (ENn79062978 · GND (DE4053881-3 · BNF (FRcb11868612h (data) · NLA (EN35535063 · NDL (ENJA00871917 · WorldCat Identities (ENn79-062978