Svìsara

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
(Rimando da Svìsera)
Jump to navigation Jump to search
Svisera
Svisera – Bandiera Svisera - Stemma
(dettagli) (dettagli)
Unus pro omnibus, omnes pro uno[1]
Svisera - Localizzazione
Dati amministrativi
Nome completo Svisera
Nome ufficiale Confoederatio Helvetica
Lingue ufficiali todesco, fransexe, italian, romancio[2]
Capitale Berna  (127.519 ab. / 2003)
Politica
Forma de goerno Democrazia diretta, Repubblica federale
Presidente della Confederazione Micheline Calmy-Rey (2007)
Indipendenza 1° agosto 1291
Ingresso nell'ONU 10 de setenbre 2002
Superficie
Totale 41.285 km² (132º)
% delle acque 3,7%
Popolazione
Totale 7'459'100 ab. (2005) (92º)
Densità 181 ab./km²
Geografia
Continente Eoropa
Fuso orario UTC +1
Economia
Valuta franco svisero
PIL (nominale) 236,921 milioni di $ (2005) (39º)
PIL pro capite (nominale) 32,571 $ (2005) (10º)
ISU (2004) 0,947 (alto) ()
Varie
Codici ISO 3166 CH, CHE, 756
TLD .ch
Prefisso tel. +41
Sigla autom. CH
Inno nazionale Salmo Svizzero
Festa nazionale 1° agosto
Svisera - Mappa
 

Ła Svìsera (en tedesco Schweiz, en françexe Suisse, en itałian Svizzera, en romançio Svizra), co nome ofiçial Confederasiòn Svisera (en tedesco Schweizerische Eidgenossenschaft, en françexe Confédération Helvétique, en Itałian Confederazione Svizzera en romançio Confederaziun Svizra[3], el xé un paexe de l'Eoropa çentrałe.
Ła confina a nord co ła Xermàgna, a est co el Liechtenstein e l'Austria, a sud co l'Itałia, e a ovest co ła Fransa.

Istoria[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Confederasion Svisera ła jera abità inte l'antighità dai Elvezi[4], on popoło de raixa gàłega.
Ła xé stà concuistada dai Romani guidai da Giulio Cesare durante ła so concuista de ła Gałia.

El 1° de agosto del 1291 i raprexentanti de tre cantuni i ghea decidesto de ałearse formando na confederasion. Isteso, ła jera senpre influensada da l'inpero Austriaco.
Ła xe stà riconosùa indipendente co ła Paxe de Vestfalia in tel 1648.

Napołeone ła ga invadesta in tel1798 e la xé deventada na repùblega. In tel 1803 se ga riformà na confederasion ciamada Confederasion Elvètega.
In tel 1815, col Congreso de Viena, ła xe stà riconosùa cofà stato de "neutralità prmanentemente armada".

Xiografia pułìtega[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Svìsera ła xe on stato federałe.

Divixion aministrative[canbia | canbia el còdaxe]

Ła xe dividesta in 26 cantoni, ognun co ła so otonomia lejislativa e fiscałe.

Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Cantoni de ła Svisera.


Parteçipasion a organixasion sorastatałi[canbia | canbia el còdaxe]

Ła xé senpre stada neutrałe anca tegnendo rełasion comerçiałi e pułìteghe co altri Stati e ła ga negà de vołer ndar drento in te ła CEE e ła NATO.

Cavedałe e altre sità[canbia | canbia el còdaxe]

Ła cavedałe federałe ła xé Berna, che ła xé anca ła cavedałe de l'omonimo canton.

Cultura[canbia | canbia el còdaxe]

Durante ła Rivolusion protestante en Svisera vivéa do inportanti teołoghi cofà Ulrico Zwingli e Giovanni Calvino.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. "Ùn par tuti, tuti par ùn"
  2. El romancio ła xe łéngoa uficiałe nte i raporti co łe persone de łéngoa romancia (ex Art. 70 deła Costitusion Svisera).
  3. in latin Confederatio Helvetica, da andove riva ła sigla "CH"
  4. che i ga dà el nome Elvezia


Varda anca[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàVIAF (EN154323889 · ISNI (EN0000 0001 2299 4614 · LCCN (ENn79062978 · GND (DE4053881-3 · BNF (FRcb11868612h (data) · NLA (EN35535063 · NDL (ENJA00871917 · WorldCat Identities (ENn79-062978