Confarensa de Jalta

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Infobox de AvegnimentoConfarensa de Jalta
Jalta-confer.jpg
Tiposummit Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemiJalta (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Data4 Cànbia el vałor in Wikidata –  11 febraro 1945 Cànbia el vałor in Wikidata
PerìodoSeconda guera mondiałe Cànbia el vałor in Wikidata
Locałitàpalazzo di Livadija (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata, Jalta (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
StatoUnion Soviètega Cànbia el vałor in Wikidata
PartisipantiStati Unii de l'Amèrica, Regno Unio e Union Soviètega Cànbia el vałor in Wikidata


La Confarensa de Jalta ła ze stada na reunion dei prinsipałi lìder dei Liai de ła seconda guera mondiałe che ła se ga fato intrà el 4 e l'11 de febraro del 1945 a 3km da Jalta, Ucràina, de precizo inte el palaso de Livadia. Insieme a ła Confarensa de Teheran, ła ze sta l'ùgnoła volta che Franklin Delano Roosevelt, Josif Stalin i Winston Churchill, i trè grandi lìder liai respetivamente dei Stati Unii de l'Amèrica, de l'Union Soviètega e de l'Inpero britànego, i se ghea catà.

Ogniuna de łe trè potense łe ga portà i so intaresi inte ła Confarensa, oltre che a discórar so łe lianse del dopoguera: i inglezi i voleva mantegnere el so inpero, i sovièteghi i voleva slargar el teritòrio e rinforsar ła so prezensa inte i teritori concuistai, e i americani i vołeva che i sovièteghi i intervegnese inte ła guera del Pasìfego.

Descrision[canbia | canbia el còdaxe]

Inte el detajo, i acordi ufisalmente otegnesti a Jalta i includea:

  • na declarasion inte ła cuała se afermase che l'Eoropa ła zera lìbara, e che ła invitase al inbastimento de ełesion democràteghe in tuti i teritori libarai dal nazismo;
  • ła proposta de na confarensa (da far inte l'apriłe 1945 a San Francisco) inte ła cuała discórar so l'istitusion de na nova organizasion mondiałe, łe Nasion Unie (ONU); in partegołare a Jalta se ghea considarà l'istitusion del Consejo de seguresa;
  • el smenbramento, el dezarmo e ła desmiłitarizasion de ła Zermània, vedesti cofà "prerecuizii par ła futura paze"; el provizòrio smenbramento dei teritori todeschi (che el prevedeva che USA, URSS, Regno Unio e Fransa i zestise cadauno na zona de ocupasion), ma che dopo zera devegnesto definitivo co ła spartision in Est e Ovest finia solché inte el 1990;
  • fisà el pagamento dei dani che ła Zermània ła gaveva da dar ai Liai, o sia 22 miłiardi de dòłari;
  • in Polònia se sarària gavesto da insediar un "goerno democràtego provizòrio", che el garia gavesto da condùzar el paeze in lìbare ełesion inte el pì curto tenpo pusìbiłe;
  • so ła Jugoslàvia, el ze sta aprovà l'acordo intrà Tito e Šubašić (cao del goerno monàrchego in bando), che el prevedeva ła fuzion intrà el goerno comunista e cueło in bando;
  • i sovièteghi i garia declarà guera al Japon so ła volta de trè mezi da ła sconfita de ła Zermània; in cànbio i garia recevesto ła metà meridionałe de l'izoła de Sachalin, łe izołe Curiłi e i garia vedesti reconosesti i so "interesi" inte i porti cinezi de Port Arthur e Dalian;
  • tuti i prezonieri de guera sovièteghi i sària stai rimandai in URSS, indipendentemente da ła so vołontà.

In pì in Romania e Bulgaria łe zera stae insediae de łe Comision Liae par goernare sti Paezi, pena sconfizesti. Inte ła rełasion finałe el zera sta inserio l'inpegno de garantir che tuti i pòpułi i podese ełèzar i so goernanti, inpegno no mantegnesto inte i dezenałi seventi.

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]


Controło de autoritàVIAF (EN157752731 · LCCN (ENn81079448 · GND (DE2015967-5 · BNF (FRcb119530269 (data) · NLA (EN35216693 · WorldCat Identities (ENn81-079448
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Confarensa_de_Jalta&oldid=1077903"