Repùblega Sociałista Federałe de Jugoslàvia

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Globe icon.svgRepùblega Sociałista Federałe de Jugoslàvia
Социјалистичка Федеративна Република Југославија / Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija (sh)
Socialistična federativna republika Jugoslavija (sl) Cànbia el vałor in Wikidata
Bandiera Stema
Bandiera Stema
InoHej Slaveni (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Bomò«Bratstvo i jedinstvo» Cànbia el vałor in Wikidata
EpònemoJugoslàvia Cànbia el vałor in Wikidata
Pozision

42°47′N 19°28′E / 42.783333°N 19.466667°E42.783333; 19.466667Coordinae: 42°47′N 19°28′E / 42.783333°N 19.466667°E42.783333; 19.466667

ContinenteEoropa Cànbia el vałor in Wikidata

CapitałeSmall Coat of Arms Belgrade.svg  Belgrado Cànbia el vałor in Wikidata
Popołasion
Totałe23 724 919 (1989) Cànbia el vałor in Wikidata Eror in te l'espresion: operadore < no speràEror in te ła espresion: manca on operando in -
Densità92,75 ab/km²
Łénguaserbocroato
macedone (it) Traduzi
sloven Cànbia el vałor in Wikidata
Rełijoncristianesimo ortodosso (it) Traduzi, catołicismo e Islam Cànbia el vałor in Wikidata
Zeografia
Parte deJugoslàvia Cànbia el vałor in Wikidata
Àrea255 804 km² Cànbia el vałor in Wikidata
Rente a
Dati istòreghi
Creasion29 novenbre 1945
Desolvimento26 apriłe 1992 Cànbia el vałor in Wikidata
Prima mesion documentadaJugoslavia Federale Democratica (it) Traduzi e occupazione tedesca del Regno d'Albania (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Organizasion pułìtega
Forma de goernorepùblega parlamentària, Stato socialista (it) Traduzi, monopartidismo e titismo Cànbia el vałor in Wikidata
Òrgano lejislativoParlamento della Jugoslavia (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Menbro de
Economia
Monedadinaro jugoslavo (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Còdazi de identifegasion
ISO 3166-1nisun vałore e YU Cànbia el vałor in Wikidata YUG Cànbia el vałor in Wikidata 890 Cànbia el vałor in Wikidata
Domìnio de primo livełonisun vałore Cànbia el vałor in Wikidata
Istòrego


La Repùblega Sociałista Federałe de Jugoslàvia (Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, SFRJ) ła ze sta ła forma istitusionałe asumesta da ła Jugoslàvia dal 1945 al 1992, ano de ła so desołusion de sevente de łe guere jugoslave: in contesto locałe ghe se se połe refarise anca cofà «Druga Jugoslavija» («Seconda Jugoslàvia») o anca «Bivša Jugoslavija» («Ex Jugoslàvia»).

Ła confinava verso nord co l'Austria e l'Ungaria, verso est co ła Romania e ła Bulgaria, verso sud co l'Albania e ła Gresa e verso òvest co l'Itàlia e el mare Adriàtego. Inte ła Guera freda ła ze sta un inportante menbro del Movimento dei paezi no inlineai.

Eventi prinsipałi[canbia | canbia el còdaxe]

1946 – prima costitusion.
1950 – leje su l'autozestion.
1953 – emendamenti costitusionałi ("Leje costitusionałe sui prinsipi de l'ordenamento socio-pułìtego de ła RFPJ e sui òrgani de goerno federałi").
1954Milovan Điłas, uno dei cuatro dirizenti del paeze, el vien inprezonà par gaver scrivesto na sèrie de artìcułi stra-duri contro dei dirizenti jugoslavi.
1956 – prima reunion dei no inlineai Tito-Nehru-Nasser a Brioni, rezidensa favoria de Josip Broz Tito.
1963 – nova costitusion.
1968 – primi moti inte el Kosovo, andove ła majoransa de ła popołasion (sirca ła 70% dei abitanti inte el scumìsio dei ani '70) ła zera de etnia albaneze, in larga parte de fede musulmana, e ła revendegava ła concesion de pì grandi poderi e autonomia dal goerno de Belgrado, no considerando sufisenti i statuti concedesti inte el 1963.
1971 – "primavera croata", che ła se liga ai movimenti scołareschi del 1968 ma co caràtari pì nasionalìsteghi; emendamenti costitusionałi pì erlevai.
1974 – nova costitusion, se renforsa ła federałismo, potensiai e slargai i deriti dei Albanezi in Kosovo.
1980 – inte el 4 de majo el more Tito.
1981 – oncora moti inte el Kosovo, par slargar oncor-pì i statuti de autonomia za concedesti inte el 1974.
1986 – memorandum de l'academia de łe siense de Belgrado drio el cuało ogni teritòrio de ła Jugoslàvia andove i ghe zera prezenti dei serbi el ghea da èsar considarà Sèrbia. Sto documento el ze sta un ponto càrdene del nasionałismo serbo che el garia spenzesto łe altre repùbleghe a secédar dal stato jugoslavo.
1989 – sopresion da parte del presidente serbo Milosević de l'autonomia conferia da Tito al Kosovo e a ła Voivodina.
1989 – dełegasion slovene (Liga dei Comunisti de ła Slovènia) e croate (Liga dei Comunisti de Croasia) łe va fora dal XIV° Congreso (straordenàrio) de ła Liga dei Comunisti de Jugoslàvia dopo de ła pułìtega agresiva fata da Milosević e morte del partio sìnguło.
1989 – formasion del goerno federałe Marković; moti e siòpari in Kosovo; formasion in Croasia de l'Union Democràtega Croata («Hrvatska demokratska zajednica», HDZ), guidada da Franjo Tuđman anca se de facto el pluripartidismo el zera oncora vietà.
1991 – moti nasionałisti serbi a Belgrado che i spenze l'ezèrsito federałe a desmontar par łe strade de ła capitałe.

Repùbleghe sociałiste e province autònome[canbia | canbia el còdaxe]

Internamente el Stato el zera dividesto in sie repùbleghe sociałiste e du province autònome che łe fazeva parte de ła Repùblega Sociałista de Sèrbia. La capitałe federałe ła zera Belgrado.

Co ła costitusion del 1974, dopo de łe tension interne, provocae dal nasionałismo dei croati e dei serbi, el zera sta prevedesto el derito par i "pòpołi costitutivi" (identifegai co łe Repùbleghe) de destacarse da ła Federasion. Sto derito no el zera prevedesto par łe menoranse (e de consevensa par łe province autònome).

Nome
Capitałe
Bandiera
Stema
1. Bòsnia e Erzegòvina Saraievo
Bòsnia e Erzegòvina
Coat of Arms of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina.svg
2. Croàsia Zagabria
Croàsia
Coat of Arms of the Socialist Republic of Croatia.svg
3. Macedònia Skopje
Macedònia del Nord
Coat of arms of Macedonia (1946-2009).svg
4. Montenegro Titograd*
Montenegro
Coat of Arms of the Socialist Republic of Montenegro.svg
5. Sèrbia**
5a. Kosovo
5b. Voivodina
Belgrado
Pristina
Novi Sad
Sèrbia
SR Serbia coa.png
6. Slovènia Lubiana
Slovènia
Coat of Arms of the Socialist Republic of Slovenia.svg

* Dopo la fine de ła Jugoslavia ła zera tornada a gaver el nome de Podgorica ((VEC) Podgorisa).
** La Sèrbia ła includea drento le provincie autònome de ła Voivodina e de Kosovo e Metòchia.

Documentasion de ła fondasion[canbia | canbia el còdaxe]

Desołusion[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse łe voxe Desołusion de ła Jugoslàvia e Guere jugoslave.

El 25 de zugno del 1991 i ghea declarà l'indipendensa ła Slovènia, guidada dal lìder del Partio Comunista Sloven Milan Kučan, e ła Croàsia, guidada dal presidente de l'HDZ Franjo Tudjman, seguie dopo pochi mezi, inte el 8 de setenbre del 1991, da ła Macedònia.

El 5 de apriłe del 1992 ła Bòsnia e Erzegòvina ła ghea declarà ła so indipendensa de sevente de un referendum boicotà da granda parte de ła popołasion serba.

In chel momento łe du Repùbleghe Sociałiste restae, ła Sèrbia e el Montenegro, i ghea dazesto vita inte el 27 de apriłe a ła Repùblega Federałe de Jugoslàvia, metindo fin a l'esperiensa sociałista.

La desołusion de ła Jugoslàvia ła desbocarà inte łe guere jugoslave che łe portarà verso ła morte sirca 250.000 persone e a ła netesa ètnega inte el paeze co sentenari de miłiari de persone caciae da łe so tere.

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]


Controło de autoritàVIAF (EN151848213 · ISNI (EN0000 0001 2260 1075 · LCCN (ENn79097346 · GND (DE4028966-7 · WorldCat Identities (ENn79-097346
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Repùblega_Sociałista_Federałe_de_Jugoslàvia&oldid=1088929"