Svìzera

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca


Svisera
Svìzera - Bandiera
Svìzera - Stemma
Motto: Unus pro omnibus, omnes pro uno
(
ùn par tuti, tuti par ùn)

Europe location CHE.png


Informasion
Nome par intiero: Svisera
Nome ufisiałe: Confoederatio Helvetica
Łéngoa uficiałe: todesco, fransexe, italian, romancio[1]
Cavedal: Berna  (127.519 ab. / 2003)
Polìtega
Governo: Democrazia diretta, Repubblica federale
Capo de stato: Micheline Calmy-Rey (2007)
Capo de governo:
Indipendensa: 1° agosto 1291
Ingreso a l'ONU: 10 de setenbre 2002
Area
Totale: 41.285 km²
Pos. nel mondo: 132°
 % delle acque: 3,7 %
Popolasion
Totałe: 7'459'100 ab.  (2005)
Pos. nel mondo: 92°
Densità: 181 ab./km²
Giografia
Continente: Eoropa
Fuxo oràrio: UTC +1
Economia
Vałuta: Franco svisero
Energia:
Varie
TLD: .ch
Prefiso tełef.: +41
Sigla autom.: CH
Ino nasionałe: Salmo Svizzero
Festa nasionałe: 1° agosto

Svizzera-Mappa.png


Ła Svìsera (en tedesco Schweiz, en françexe Suisse, en itałian Svizzera, en romançio Svizra) ł'è un paexe de l'Eoropa çentral.

Canfina a nord co ła Germania, a ost co el Liechtenstein e ł'Austria, a sud con ł'Itałia, a ovest co ła Fransa.

Su nome ofiçial el xe Confederasiòn Svisera (en tedesco Schweizerische Eidgenossenschaft, en françexe Confédération Helvétique, en Itałian Confederazione Svizzera en romançio Confederaziun Svizra; in latino Confoederatio Helvetica, da cui la sigla CH).

Ła Svìsera ła xe un Stato federałe fato da 26 cantoni ognun co ła só otonomia legislativa e fiscałe. Ła capital federałe xé Berna, che l'è anca capital de l'omonimo canton.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Ła Svisera ła gera abità 'nte l'antichità dai Elvezi (che i ga dà el nome Elvezia), un popoło de stirpe gàłica. L'è stà conquistà dai Romani guidà da Giulio Cesare durante ła su conquista de ła Gałia. El 1° de agosto del 1291 i raprexentanti de tre cantuni i à decidesto de ałearse formando 'na confederasion. Isteso, ła xera sempre influensà da l'inpero Austriaco. Durante ła Rivolusion protestante en Svisera vivéa do importanti teołogi come Ulrico Zwingli e Giovanni Calvino. Ła xe stà riconosùa indipendente co ła Paçe de Vestfalia neł 1648. Napołeone ła invaxe nel 1798 e l'è deventà na repùblica. Nel 1803 se ga riformà na confederasion ciamada Confederasion Elvètica. Col Congreso de Viena (1815) ła xe stà riconosùa come un Stato de «neutralità armà permanente». L'è sempre stà neutrałe anca tegnendo rełazion comerciałi e połìtiche co altri Stati e l'à rifiutà de entrar 'nte ła CEE e ła NATO.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. El romancio ła xe łéngoa uficiałe nte i raporti co łe persone de łéngoa romancia (ex Art. 70 deła Costitusion Svisera).


Varda anca[canbia | canbia sorxente]

Stati del mondo | Eoropa
Flag of Albania.svg Albania | Flag of Andorra.svg Andora | Flag of Austria.svg Àustria | Flag of Belgium (civil).svg Belgio | Flag of Belarus.svg Biełorusia | Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Bosnia e Erzegovina | Flag of Bulgaria.svg Bulgaria | Flag of Cyprus (bordered).svg Sipro | Flag of Croatia.svg Croàsia | bandiera Danimarca | bandiera Xermania | Flag of Estonia.svg Estonia | Flag of Finland.svg Finlandia | Flag of France.svg Fransa | Flag of Greece.svg Grecia | Flag of Ireland.svg Irlanda | Flag of Iceland.svg Islanda | bandiera Itałia | Flag of Latvia.svg Łetonia | Flag of Liechtenstein.svg Liechtenstein | Flag of Lithuania.svg Łituania | Flag of Luxembourg.svg Lusenburgo | Flag of Macedonia.svg Republica de Macedonia | Flag of Malta.svg Malta | Flag of Moldova.svg Moldavia | Flag of Monaco.svg Prinsipato de Mònaco | Flag of Montenegro.svg Montenegro | Flag of Norway.svg Norveja | Flag of Hungary.svg Ongarìa | Flag of the Netherlands.svg Paéxi Basi | Flag of Poland.svg Połonia | Flag of Portugal.svg Portogało | bandiera Regno Unìo | Flag of the Czech Republic.svg Republica Ceca | bandiera Romania | Flag of Russia.svg Rusia | Flag of San Marino.svg San Marin | Flag of Serbia.svg Servia | Flag of Slovakia.svg Slovachia | Flag of Slovenia.svg Slovenia | Flag of Spain.svg Spagna | Flag of Sweden.svg Svèsia | Blank.pngbandieraBlank.png Svìsera | Flag of Turkey.svg Turchia | Flag of Ukraine.svg Ucraina | Flag of the Vatican City.svg Vatican
Altri teritori
Akrotiri e Dhekelia · Ixołe Fær Øer · Gibiltera · Guernesey · Jan Mayen · Jersey · Ixoła de Man · Svalbard