Svìzera

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca


Svisera
Svìzera - Bandiera
Svìzera - Stemma
Motto: Unus pro omnibus, omnes pro uno[1]

Europe location CHE.png


Informasion
Nome par intiero: Svisera
Nome ufisiałe: Confoederatio Helvetica
Łéngoa uficiałe: todesco, fransexe, italian, romancio[2]
Cavedal: Berna  (127.519 ab. / 2003)
Polìtega
Governo: Democrazia diretta, Repubblica federale
Capo de stato: Micheline Calmy-Rey (2007)
Capo de governo:
Indipendensa: 1° agosto 1291
Ingreso a l'ONU: 10 de setenbre 2002
Area
Totale: 41.285 km²
Pos. nel mondo: 132°
 % delle acque: 3,7 %
Popolasion
Totałe: 7'459'100 ab.  (2005)
Pos. nel mondo: 92°
Densità: 181 ab./km²
Giografia
Continente: Eoropa
Fuxo oràrio: UTC +1
Economia
Vałuta: franco svisero
Energia:
Varie
TLD: .ch
Prefiso tełef.: +41
Sigla autom.: CH
Ino nasionałe: Salmo Svizzero
Festa nasionałe: 1° agosto

Svizzera-Mappa.png


Ła Svìsera (en tedesco Schweiz, en françexe Suisse, en itałian Svizzera, en romançio Svizra), co nome ofiçial Confederasiòn Svisera (en tedesco Schweizerische Eidgenossenschaft, en françexe Confédération Helvétique, en Itałian Confederazione Svizzera en romançio Confederaziun Svizra[3], ł'è un paexe de l'Eoropa çentral.
Canfina a nord co ła Germania, a ost co el Liechtenstein e ł'Austria, a sud con ł'Itałia, a ovest co ła Fransa.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Ła Svisera ła gera abità 'nte l'antichità dai Elvezi [4], un popoło de stirpe gàłica.
L'è stà conquistà dai Romani guidà da Giulio Cesare durante ła su conquista de ła Gałia.

El 1° de agosto del 1291 i raprexentanti de tre cantuni i à decidesto de ałearse formando 'na confederasion. Isteso, ła xera sempre influensà da l'inpero Austriaco.
Ła xe stà riconosùa indipendente co ła Paçe de Vestfalia neł 1648.

Napołeone ła invaxe nel 1798 e l'è deventà na repùblica. Nel 1803 se ga riformà na confederasion ciamada Confederasion Elvètica.
Nel 1815, col Congreso de Viena, ła xe stà riconosùa come un stato de "neutralità armà permanente".

Giografia połitega[canbia | canbia sorxente]

Ła Svìsera ła xe un stato federałe fato da 26 cantoni ognun co ła só otonomia legislativa e fiscałe.

L'è sempre stà neutrałe anca tegnendo rełazion comerciałi e połìtiche co altri Stati e l'à rifiutà de entrar 'nte ła CEE e ła NATO.

Ła capital federałe xé Berna, che l'è anca capital de l'omonimo canton.

Cultura[canbia | canbia sorxente]

Durante ła Rivolusion protestante en Svisera vivéa do importanti teołogi come Ulrico Zwingli e Giovanni Calvino.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. "Ùn par tuti, tuti par ùn"
  2. El romancio ła xe łéngoa uficiałe nte i raporti co łe persone de łéngoa romancia (ex Art. 70 deła Costitusion Svisera).
  3. in latino Confoederatio Helvetica, da cui la sigla "CH"
  4. che i ga dà el nome Elvezia


Varda anca[canbia | canbia sorxente]