Sità del Vatican

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca


Sità del Vatican
Sità del Vatican - Bandiera
Sità del Vatican - Stemma
Motto: nissun

LocationVaticanCity.svg


Informasion
Nome par intiero: Stato dea Sità del Vatican
Nome ufisiałe:
Łéngoa uficiałe: latìn[1]
Cavedal: Sità del Vatican[2]
Polìtega
Governo: monarchia asoluta eletiva a caratere vitalizio
Capo de stato: papa Francesco
Capo de governo: monsignor Pietro Parolin
Indipendensa: 11 febraro 1929
Ingreso a l'ONU: menbro oservador
Area
Totale: 0,44 km²
Pos. nel mondo: 261°
 % delle acque: trascurabile %
Popolasion
Totałe: 805 ab.  (2007)
Pos. nel mondo: 194°
Densità: 1 827 ab./km²
Giografia
Continente: Europa
Fuxo oràrio: UTC +1
Economia
Vałuta: euro
Energia:
Varie
TLD: .va
Prefiso tełef.: +379 [3]
Sigla autom.: V [4], SCV [5], CV [6]
Ino nasionałe: Inno e Marcia Pontificale
Festa nasionałe:

Vaticano mappa it.jpg


El Stato de Sità del Vatican (lat. Status Civitatis Vaticanæ) el xe el Stato pi ceo del mondo parché l'è grando soło che 0,44 km² e 'l ga groso modo 900 abitanti.

El xe ła sede del Papa e de ła Céxa Catòłica (el Papa de deso el xe Francesco).

El xe na enclave rento l'Itałia e 'l confina soło co Roma.

Storia[canbia | canbia sorxente]

L'è stà fondà l' 11 de Febraro del 1929 col Tratato de Lateran firmà fra l'Itałia e ła Santa Sede (cioè el Papa visto come ente giurìdico internasionałe) considerà come n' organismo xa existente e col poter de far tratati internasionłi.

El Tratato l'era stà firmà parché co ła conquista de Roma jera stà desfà el Stato de ła Céxa e donca el Papa el jera sóto ła lexe itałiana e no'l gavarìa pi avùo ła łibartà de asion come capo de ła Céxa.

El Vatican, donca, el xe stà creà e dà in governo al Papa, come capo de ła Céxa Catòłica e quindi l'è int'un çerto senso subordenà a ła Céxa: par exenpio no ghe xe mìa diplomàtici vaticani in senso stréto ma gh'è diplomàtici del Papa (S.Sede) che i depende dal Papa come capo de ła Céxa anca se ciaramente i parla anca a nome del Vatican.

Governo[canbia | canbia sorxente]

In baxe a ła Lexe Fondamentałe (come che vien ciamà ła Costitusion Vaticana) modernixà col motu proprio del 2001 el Papa el ga tuti tri i poteri legislativo, executivo e giudisiaro. El governa jutà da altre Comision che parò łe vien nominàe da eło.

L'è cioè un Re asołuto.

D'altra parte el Papa stéso el va al poter dopo èser stà votà dai Cardinałi riunìi in Conclave

Par 'sto motivo qua ła Sità del Vatican ła xe na Monarchìa Asołuta Teocràtica Ełetiva.

Ła protesion del Papa e dei confini l'è in man a łe famoxe Guardie Svìsere mentre ła Gendarmeria Vaticana ła xe incargà de łe normałi atività de połisia e sicurésa.

El Governador de Sità del Vatican el xe groso modo el corispondente de un Primo Ministro. El va drio i afari interni del Stato Papałe mentre de i èsteri sin'òcupa el Segretario de Stato.

Geografìa[canbia | canbia sorxente]

El Vatican, oltre a ła só superfice picenina de 0,44 km² el ga in gestion de łe parte de teritorio formalmente itałian ma in realtà fora da ła lexe itałiana: łe cusì-ciamàe Xone Estrateritoriałi.

El teritorio vatican vero e propio l'è fato da Piasa San Piero, normalmente parò gestìa da ła połisìa itałiana; ła Baxìłica de San Piero; el quartier aministrativo (a nord) indove che se cata el giornal, ła Banca, i Muxèi Vaticani, ła Farmasìa e 'l Pronto Socorso; i famuxi Giardini Vaticani (sud, sud-est) onde che se cata ła stasion feroviaria, el Tribunal Statałe, el Governatorato (sede del Governador), i ufici aministrativi de Radio Vaticana, el Seminario Etiòpico, l'Eliporto, vari pałasi, parchéji e benxinari del Stato pi ceo del mondo.

I Giardini Vaticani i òcupa quaxi du tersi del teritorio de ła Sità e se pol vixitarli soło co un perméso de sogiorno speciałe (el pi curto del mondo: sol che sie ore) da domandar a l'Uficio Turismo e Pełegrini. I se slarga su par el Cołe Vatican.

Economìa[canbia | canbia sorxente]

Łe richése artistiche del Vatican, seben de vaŁor molto alto, no łe xe robe che se pol vèndar fasilmente donca no łe cónta quaxi gnente dal pónto de vista efetivo. Łe entrade łe vien dal turismo, da oferte dei fedełi e da investiminti bancari.

Demografìa[canbia | canbia sorxente]

Ła demografìa de ła Sità del Vatican ła ga da vegner vałutà in modo particołar parché ła sitadinasa vaticana l'è provixoria e ła xe regołà da leji speciałi. Ła citadinansa e ła rexidensa łe xe tenporane e łe dura soło finché se vive rento el Stato. El Vatican el xe l'ùnico Stato che par gestir ła sitadinansa l'à bixogno de un Tratato internasionałe co n'altro Stato (l'Itałia).

I fiułi del personal làico che vive senpre in Vatican i mantien ła citadinansa soło finché i xe minoreni, dopo i ła perde automaticamente e i ciapa queła itałiana.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Regimini Ecclesiae Universae, I, I, 10
  2. La Sità del Vatican la xe na sità-stato.
  3. (asegnà ala Sità del Vatican ma no utilixà. I numari atuali xe ativài da Telecom Italia nel distreto italian de Roma e i xe acesibili dala Sità del Vatican con le ultime 4 o 5 cifre, come derivati de centralin, dal'Italia e dai numari italiani dea Republica de San Marin coa numerasion 066982 o 06698x + estension, in tuti i altri casi coa numerasion +39066982 o +3906698x + estension)
  4. sigla automobilistica uficiale
  5. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto istitusionali
  6. sigla automobilistica corentemente utilixà par auto non istitusionali


Varda anca[canbia | canbia sorxente]