Congreso de Viena

Da Wikipedia, ła ençiclopedia libara.

El Congreso de Viena el sà tegnù a Viena, ałora cavedal de l'Inpero Austriaco, dal 1° de otobre 1814 al 9 de giugno 1815, co ła parteçipazsion de tute łe prinçipałi nazsion eoropee, che łe zsercava cosita de ridarghe un aseto stabiłe a l'Europa dopo de ła Rivołuzsion Francexe e de łe guere napołeoniche. Anca se durante el Congreso Napoleon el xe scapà da l'ixoła d'Elba dove i l'avea mandà in exiłio e el xe tornà in Francia, łe discusion łe xe tirà drite, e ła firma final ła xe sta fata prima ancora de ła sconfita definitìa de l'inperador francexe a Waterloo el 18 de giugno 1815. El Congreso de Viena el segna el scominzsio del periodo storico ciamà Restaurazsion.

Se pol dir che el Congreso no'l sà mai riunìo tuto quanto insieme trane che par ła firma concluxiva, parché in realtà quaxi tute łe discusion łe xe avegnù in incontri informałi tra i plenipotenzsiari de łe grande potenzse.

In xeneral łe decixion del Congreso łe gà seguìo (mìa senpre rispetandołe però) do linee guida:

• el prinzsipio de l'equilibrio, che vołea dir equiłibrar ła forzsa de łe grande potenzse, in maniera che nisuni gavese ła supremazsia teritorial.
• el prinzsipio de legitimità, che vołea dir ridarghe indrio i vari Stati a quei che se ritegnea èsar i legitimi sovrani, riportando ła situazsion a come l'era na olta (prima del 1789). Prexenpio in Francia xe stà rimesa in pié ła monarchia, dandoghe ła corona a Luigi XVIII, sucesor de Luigi XVI che l'era el re prima che vegnese ła rivołuzsion. Sto prinzsipio però no'l xe stà senpre rispetà, come nel caxo de łe Republiche de Venezsia e de Genova, conquistà da Napoleon, che no le xe mia stà ricostituìe.