Ciad

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca


Ciad
Ciad - Bandiera
Ciad - Stemma
Motto: Unità - Łavoro - Progreso

LocationChad.png


Informasion
Nome par intiero: Republica del Ciad
Nome ufisiałe: Jumhuriyat Tashad'
Łéngoa uficiałe: Fransexe, Arabo
Cavedal: N'Djamena  (594 000 ab. / 1996)
Polìtega
Governo: Republica
Capo de stato: Idriss Déby
Capo de governo: Djimrangar Dadnadji
Indipendensa: dała Fransa, 11 de agosto 1960
Ingreso a l'ONU: 20 de setenbre 1960
Area
Totale: 1 284 000 km²
Pos. nel mondo: 20°
 % delle acque: 1,9 %
Popolasion
Totałe: 9 826 419 ab.  (2006)
Pos. nel mondo: 82°
Densità: 7,2 ab./km²
Giografia
Continente: Africa
Fuxo oràrio: UTC +1
Economia
Vałuta: Franco CFA
Energia:
Varie
TLD: .td
Prefiso tełef.: +235
Sigla autom.:
Ino nasionałe: La Tchadienne
Festa nasionałe:  

Cd-map.png


Ła Republica del Ciad (en arabo تشاد Tšad; en fransexe République du Tchad) el xe on Stato de ł'Africa Sentrałe che el confina a nord co ła Łibia, a est col Sudan, a sudovest col Camerun e ła Nigeria, a Ovest col Niger e a sud co ła Republica Sentrafricana. El xe vasto 1 284 000 km² e el ga 'na popołasion de 9.826.419 abitanti par 'na densità de 7,2 ab/km². Ła cavedal ła xe N'Djamena, łe łéngoe ofisiałi łe xe el Fransexe e Arabo, ma se parla pì de sento łengoe difarenti.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Storia del Ciad.

Da i ricatamente archeologici se sa che ghe jera varie popołasion in stà zona zà dal setimo secoło vanti Cristo. 'ntel 1000 d.C., i kanem gha fondà el so inpero che funsionea controłando łe rote carovaniere. Co ła desertificasion de el nord del paexe, vari grupi s'à spostà e ła region gha perso ła so importansa, anca se l'è rimasta na zona inportante par el controło de łe carovane de marcanti arabi o berberi. I francexi gha anetù el Ciad a ła so cołonia de l'Africa Equatoriałe 'ntel 1920, fin a l'indipendensa del 1960. El primo presidente l'è stà François Tombalbaye, un cristian del sud. Ła so politica l'à creà del risentimento tra i musulmani del nord e l'è sciopà ła prima guera civile 'ntel 1965. 'Ntel 1979, i ribełi łi xe entrà 'nte ła cavedal e gha scomizià na guera tra de łori. Hissène Habré gha vinto sta guera interna e l'è diventà el novo presidente del paexe. 'Ntel 1990, Idriss Déby s'a tolto el poder co on colpo de stato. Ancò el paexe vive 'nte l'incertesa. Soldai ribełi vol ciapar el controło del paexe, ma łe trupe de Déby xe stà bone de mantegner el controło de ła cavedal.

Giografia[canbia | canbia sorxente]

Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Giografia del Ciad.

El paexe se pol dividar en tri rejoni giografeghe: 'ntel nord se cata el Deserto del Sahara, a sud del deserto gh'e na strisia semidesertega de savana saheliana, al sud ghe xe pianure fertili e verdi, ciamade savana sudanica. El Lago Chad xe el secondo lago africano par estension, anca se questa ła cambia de vari km² soto l'influenza de łe piove. Ła montagna pì alta se cata nte ła catena del Tibesti (3 414 metri).

Economia[canbia | canbia sorxente]

El Ciad xe considerà ła quinta nasion pì poareta del mondo. El 80% de ła popolasion vive soto el livel de poertà. No ghe xe investimenti stranieri, trane i campi petrolifiri nte ła region de Dobà, 'ntel sud. El coton, che l'jera coltivà par l'esportasion, gha perso tereno par colpa de le guere civili. Łe infrastuture no łi xe stà svilupà. In Ciad ghe soło 14 000 tełefoni fisi.

Popolasion[canbia | canbia sorxente]

On quarto de ła popolasion vive 'nte i sentri urbani (N'Djamena, Sarh, Moundou, Abéché and Doba). Ghe xe pì de duzento grupi etnici e se parla pì de sento łengoe difarenti. El arabo ciadiano xe ła łengoa franca. I pì importanti grupi łi xe i sara al sud e i toubous al nord.

Religione[canbia | canbia sorxente]

I 54% de i ciadiani xe islamici, 20% catołighi, 14% protestanti, e el resto segue łe reijon tradisionałi.

Stati del mondo | Africa
Flag of Algeria.svg Algeria | Flag of Angola.svg Angoła | Flag of Benin.svg Benin | Flag of Botswana.svg Botswana | Flag of Burkina Faso.svg Burkina Faso | Flag of Burundi.svg Burundi | Flag of Cameroon.svg Camerun | Flag of Cape Verde.svg Capo Verde | Flag of Chad.svg Ciad | Flag of Côte d'Ivoire.svg Costa d'Avorio | Flag of Egypt.svg Egito | Flag of Eritrea.svg Eritrea | Flag of Ethiopia.svg Etiopia | Flag of Gabon.svg Gabon | Flag of The Gambia.svg Gambia | Flag of Ghana.svg Ghana | Flag of Djibouti.svg Gibuti | Flag of Guinea.svg Guinea | Flag of Equatorial Guinea.svg Guinea Equatorial | Flag of Guinea-Bissau.svg Guinea-Bissau | Flag of the Comoros.svg Comore | Flag of Kenya.svg Kenya | Flag of Lesotho.svg Lesotho | Flag of Liberia.svg Liberia | Flag of Libya.svg Libia | Flag of Madagascar.svg Madagascar | Flag of Malawi.svg Malawi | Flag of Mali.svg Małì | Flag of Morocco.svg Maroco | Flag of Mauritania.svg Mauritania | Flag of Mauritius.svg Mauritius | Flag of Mozambique.svg Mozambico | Flag of Namibia.svg Namibia | Flag of Niger.svg Niger | Flag of Nigeria.svg Nigeria | Flag of the Central African Republic.svg Republica Sentrafricana | Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Rep. Dem. del Congo | Flag of the Republic of the Congo.svg Republica del Congo | Flag of Rwanda.svg Ruanda | Flag of Sao Tome and Principe.svg São Tomé e Príncipe | Flag of Senegal.svg Senegal | Flag of Seychelles.svg Seychelles | Flag of Sierra Leone.svg Siera Leon | Flag of Somalia.svg Somałia | Flag of South Africa.svg Sudafrica | Flag of Sudan.svg Sudan | Flag of South Sudan.svg Sud Sudan | Flag of Swaziland.svg Swaziland | Flag of Tanzania.svg Tanzania | Flag of Togo.svg Togo | Flag of Tunisia.svg Tunixia | Flag of Uganda.svg Uganda | Flag of Zambia.svg Zambia | Flag of Zimbabwe.svg Zimbabwe
Enclave e posedimenti europei
Flag of Spain.svg Ceuta (Spagna) | Flag of Spain.svg Melilla (Spagna) | Flag of France.svg Réunion (Fransa) | Flag of Saint Helena.svg Sant'Ełena (Regno Unìo)
Teritori con stato legałe mìa definìo
bandiera Sahara Ocidental