Xoghi Ołìnpeghi

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Serci Ołinpeghii

I Jòghi Ułìnpighi łi xe on evento sportivo coadrienałe che'l prevede ła competiçion tra i mèjo atlèti del mondo en coaxi tute łe disipline spurtive praticae 'ntei çincoe cuntininti. Sti coà, anca si łi xe conosesti cofà "Ulinpìadi", no łi ga da èsar cunfuxi col'Olinpìade. Sta ùltema paròła ła ìndega'l intervało de tenpo de coatro ani che ła ghe xe tra na ediçion de jòghi ołìnpighi e ła ventura. Pa sta motivaçion, anca si i jòghi ułìnpighi del 1916, del 1940 e del 1944 ni xe sta disputai, ła tradiçion dełe Ulinpìadi ła se ga mantegnèsta en vida, de fati i jòghi de Londra del 2012 łi xe stai coełi de ła trentèxema ediçion.

El nòme "jògo ołìnpego" el xe utiłizà pa recordar i jòghi ułìnpighi antighi chi se fazea ente l'antiga Grècia, ente ła çità de Ołinpia, indóe łi garejava i mijuri atlèti grèci.

El baron Pierre de Coubertin al tèrmine del XIX sècoło el ga gavùo l'idea de organizar dei Jòghi Ulinpìadi che łi fuse cunpagni a coełi del'antiga Grècia, coindi pricluxi al sèso feminiłe, anpò sta só idèa no ła xe sta ascoltà. Łe prime Ułinpìadi del'èra moderna łe se ga xvolte ad Atène entel 1896. Despò del 1929 łi xe stai intruduti i Jòghi Ołìnpighi Invernałi, spiçìfighi pai spòrt invernàłi. Łe existe anca łe Paraułinpìadi, łe xe cunpitiçiuni tra pirsune dixàbiłi. Despò del 1994, coełi invirnałi no łi se fa pi'ntel ano chi ghe xe anca coełi istivi, anpò ente on àutero ano. Adèr łi łi ga deçidùo de fazerli ògni dó ani.