Continente

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search

Un continente (dal latin continere, cioè "tegner insieme") el xe un grando toco de la crosta terestre che el conprende tere emerse, caraterixae da continuità e sircondae da osèani, e le ìxole che le se cata so la piataforma continental.[1] No ghe xe però na definizion ciara de continente, per cui ghe xe diverse maniere par sudividar le tere emerse in un numaro de continenti che el va da cuatro a sete.

Aprofondimento

El Subcontinente el xe na porsion pi' cea de la crosta terestre rispeto a el continente. Se dopara par exenpio par indicar l'India e le tere vizine (subcontinente indian), parché na olta la penisola indiana la jera un continente da par ela e solo dopo che el xe ndà incosto a l'Asia, li se ga tacà insieme e formando int'el mexo la cadena montuosa de l'Himalaya.

Numaro dei continenti[canbia | canbia el còdexe]

Le diferense pi' grande le xe relative a Eoropa e Axia che le se podaria unir inte un continente[2] Eoraxia, (anca se, nonostante che la sia tacà a l'Axia par un bel toco, l'Eoropa la se considera de solito un continente da par ela, e Merica de sora e Merica de soto che a olte le se considera un continente solo ( Mèrica), formà da do subcontinenti unìi da l'istmo de Panama. Serti giografi li ga anca proposto de ragrupar Eoropa, Axia e Africa inte un continente pi' grando ciamà Eoroafraxia [3].

El modèl a sete continenti el xe speso uxà inte la Eoropa osidental; chelo a sie continenti, considerando la Eoraxia, el xe speso uxà in Mèrica del Nord, e el xe el modèl uxà da la comuità sientifega; cheli che considera la Mèrica el se uxa in Eoropa, Mèrica del Sud e serte bande de la Mèrica del Nord.

Mapa animada che ła mostra vari modełi difarenti de sudivixion de ła Tera in continenti; łe ìxołe oséaneghe łe xe cołorae co el isteso cołor de ła teraferma a ła cuałe łe xe comunemente asociae.
7 continenti[4][5][6][7][8][9]     Antartide     Africa     Axia     Eoropa     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
6 continenti[5][10]     Antartide     Africa        Eoraxia     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
6 continenti[11][12]     Antartide     Africa     Axia     Eoropa        Mèrica     Osèania
5 continenti[10][11][12]     Antartide     Africa        Eoraxia        Mèrica     Osèania
5 continenti     Antartide           Eoroafraxia[13]     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
4 continenti[10][11][12]     Antartide           Eoroafraxia        Mèrica     Osèania

Nota bene : serti modèli no li ten en conto el Antartide visto che el xe un continente inabità, donca se scarta un continente da ciascuna de le liste cua sora.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. Pi' serte altre ìxole oseaneghe atribuie convensionalmente, speso par motivi culturali.
  2. o supercontinente
  3. o Afro-Eoraxia
  4. The World - Continents, Atlas of Canada
  5. 5,0 5,1 "Continent". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
  6. World, National Geographic - Xpeditions Atlas. 2006. Washington, DC: National Geographic Society.
  7. OThe New Oxford Dictionary of English. 2001. New York: Oxford University Press.
  8. "Continent". MSN Encarta Online Encyclopedia 2006.
  9. "Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. The Oxford Companion to the English Language. New York: Oxford University Press; p. 260.
  10. 10,0 10,1 10,2 "Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.
  11. 11,0 11,1 11,2 Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7
  12. 12,0 12,1 12,2 Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0
  13. ReORIENT: Global Economy in the Asian Age, University of California Press, Andre Gunder Frank, 1998, ISBN 978-0-520-21474-3