Continente

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Un continente (dal latin continere, cioè "tegner insieme") el xe un grando toco de la crosta terestre che el conprende tere emerse, caraterixae da continuità e sircondae da osèani, e le ìxole che le se cata so la piataforma continental.[1] No ghe xe però na definizion ciara de continente, per cui ghe xe diverse maniere par sudividar le tere emerse in un numaro de continenti che el va da cuatro a sete.

Aprofondimento

El Subcontinente el xe na porsion pi' cea de la crosta terestre rispeto a el continente. Se dopara par exenpio par indicar l'India e le tere vizine (subcontinente indian), parché na olta la penisola indiana la jera un continente da par ela e solo dopo che el xe ndà incosto a l'Asia, li se ga tacà insieme e formando int'el mexo la cadena montuosa de l'Himalaya.

Numaro dei continenti[canbia | canbia sorxente]

Le diferense pi' grande le xe relative a Eoropa e Axia che le se podaria unir inte un continente[2] Eoraxia, (anca se, nonostante che la sia tacà a l'Axia par un bel toco, l'Eoropa la se considera de solito un continente da par ela, e Merica de sora e Merica de soto che a olte le se considera un continente solo ( Mèrica), formà da do subcontinenti unìi da l'istmo de Panama. Serti giografi li ga anca proposto de ragrupar Eoropa, Axia e Africa inte un continente pi' grando ciamà Eoroafraxia (o Afro-Eoraxia).

El modèl a sete continenti el xe speso uxà inte la Eoropa osidental; chelo a sie continenti, considerando la Eoraxia, el xe speso uxà in Mèrica del Nord, e el xe el modèl uxà da la comuità sientifega; cheli che considera la Mèrica el se uxa in Eoropa, Mèrica del Sud e serte bande de la Mèrica del Nord.

Mapa animada che ła mostra vari modełi difarenti de sudivixion de ła Tera in continenti; łe ìxołe oséaneghe łe xe cołorae co el isteso cołor de ła teraferma a ła cuałe łe xe comunemente asociae.
7 continenti[3][4][5][6][7][8]     Antartide     Africa     Axia     Eoropa     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
6 continenti[9][4]     Antartide     Africa        Eoraxia     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
6 continenti[10][11]     Antartide     Africa     Axia     Eoropa        Mèrica     Osèania
5 continenti[9][10][11]     Antartide     Africa        Eoraxia        Mèrica     Osèania
5 continenti     Antartide           Eoroafraxia[12]     Mèrica del Nord     Mèrica del Sud     Osèania
4 continenti[9][10][11]     Antartide           Eoroafraxia        Mèrica     Osèania

Nota bene : serti modèli no li ten en conto el Antartide visto che el xe un continente inabità, donca se scarta un continente da ciascuna de le liste cua sora.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Pi' serte altre ìxole oseaneghe atribuie convensionalmente, speso par motivi culturali.
  2. o supercontinente
  3. The World - Continents, Atlas of Canada
  4. 4,0 4,1 "Continent". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.
  5. World, National Geographic - Xpeditions Atlas. 2006. Washington, DC: National Geographic Society.
  6. OThe New Oxford Dictionary of English. 2001. New York: Oxford University Press.
  7. "Continent". MSN Encarta Online Encyclopedia 2006.
  8. "Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. The Oxford Companion to the English Language. New York: Oxford University Press; p. 260.
  9. 9,0 9,1 9,2 "Continent". The Columbia Encyclopedia. 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby.
  10. 10,0 10,1 10,2 Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial, "Continente", page 392, 1730. ISBN 84-494-0188-7
  11. 11,0 11,1 11,2 Los Cinco Continentes (The Five Continents), Planeta-De Agostini Editions, 1997. ISBN 84-395-6054-0
  12. ReORIENT: Global Economy in the Asian Age, University of California Press, Andre Gunder Frank, 1998, ISBN 978-0520214743