Sitadèła

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Cheło che te ghè schcià el rimanda a sta voxe, parché el xe on so sinònemo o el vien esplegà cuà drento. rimandamento da Sitadeła
Jump to navigation Jump to search
Sitadèła
comun
Sitadèła – Panorama
Locałixasion
StatoItałia Itałia
RejonVeneto – stema Veneto
ProvinsaPàdoa – stema Pàdoa
Aministrasion
SìndicoGiuseppe Pan
Lengue ufisiałiitałian
Teritorio
Coordinae45°38′55″N 11°47′01″E / 45.648611°N 11.783611°E45.648611; 11.783611 (Sitadèła)Coordinae: 45°38′55″N 11°47′01″E / 45.648611°N 11.783611°E45.648611; 11.783611 (Sitadèła)
Altitudine48 m s.l.m.
Superficie36,55km²
Abitanti19970
Densità546,37 ab./km²
FrasionCa' Onorai, Faca, Poseto, San Donà, Santa Croxe Bigołina, Santa Maria, Laghi de Sitadèła
Comuni confinantiFontaniva, Carmignan, Poso (VI), Łe Texe (VI), Rosan (VI), Galiera, Tónboło, San Dordi in Bosco
Altre informasion
Łéngueveneto (var. alta padoana)
Còd. postałe35013
Prefiso049
Còdaxe ISTAT028032
Còdaxe catastałeC743
TargaPD
Cl. sismegaxona 3 (sismisità basa)
PatronoSanti Prosdocimo e Donato
Dì de festacuarta doménega de otobre[1]
Carte interative
Sitadèła – Mapa
Sito istitusionałe

Sitadèła el xe un comun de 20 025 abitanti de ła alta padovana.

Istòria[canbia | canbia el còdaxe]

Ła sità, co ła só resintada muraria, ła xé nasesta 'nte'l 1220 par vołer del comun de Pàdoa. Da łora, i ełeminti pì caraterìsteghi de ła sitadina i xé stai propio l'inportansa del aneło murario e ła so poxision stratèxega 'nte'l ànbito del teritorio padovan.

Fin da l'età del bronxo rexulta documentà ła prexénsa del omo 'nte ła xona, mentre 'nte i tinpi romani ła xé sta interesà da n'inportante agro senturià, che'l gavea come decuman màsimo ła via Postumia, fata 'nte'l 148 a.C.. A partir dal XI sècoło ga tacà formarse siorìe rurałi inte i colmełi de ła xona, tirai su torno a pieve (come cueła de San Donà) e abasie (come cueła de Santa Lusia de Brenta). 'Nte l'età de mexo, sùito daspò ła só fondasion, Sitadèła ła ga garantìo al comun de Pàdova na baxe da ła cuałe conbàtare el poder de sti sioroti rurałi, come l'aristocrasia del feudo de Onara e de Fontaniva.

Cascà in man a Exelin da Roman par un curto ténpo, ła se ga tólto un róło stratèxego 'nte i confrunti del teritorio torno 'nte ła seconda metà del duxénto, sècoło 'nte'l cuałe ła ga conosesto na granda fiorida. 'Nte'l 1236 Pàdoa ła ga parmeso a ła sità ła posibiłità de darse łexe propie.

'Nte'l 1318 Sitadèła ła xé pasà soto el controło de Cangrande de ła Scała. Ła xé tornà daspò indrio a Pàdoa, łora sioria dei Da Carara. 'Nte'l trexénto el róło de Sitadèła el xé cresesto ncora e ła Podestaria ła se ga slargada.

'Nte'l 1405 Sitadèła ła se ga data de só vołer a ła Repùblica de Venesia, otegnendo in canbio el parmeso de conservare łe só łexe. Dal 1483 ła xé sta regałà da Venesia a Roberto Sanseverino, ła cui faméja ła ga tegnesta fin el 1499, mentre pa' un ano, dal 1503 al 1504, ła xé sta data a Pandolfo Małatesta, daspò i pati xurai striti intrà Pandolfo e la Serenisima.

'L ano 1508 el ga visto ła nasesta de ła łiga de Cambrai, contro Venesia. El Małatesta, sior de Sitadèła, el xé pasà łora al s-ceramento nemigo. Par sta raxon cua ła sitadina ła xé sta pì volte tacà e sachejà da łe trupe inperiałi. Ła paxe venesiana ła xé tornà soło che 'nte'l 1516.

Daspò sti fati, Sitadèła ła ga conosesto tri sècułi de paxe, destacai 'nte'l 1797, có che łe trupe de Napoleon łe se ga tolto el poseso de tuto el teritorio partegnesto a ła Repùblica de Venesia. Sitadèła ła xé pasà łora soto el dipartimento del Bachion e, pa' un serto ténpo, anca soto ła provincia de Vicensa. Dal 1814 ła ga conosesto anca ła dominasion austriaca, che ła xé finia 'ntel 1866, ano 'nte'l cuałe ła xé sta tolta drénto al Regno d'Itałia.

Ancó Sitadèła ła xé una de łe sità pì riche d'Itałia: co soło che 20 000 abitanti, ła cónta pì de 2.500 dite.[2]

Evołusion demogràfega[canbia | canbia el còdaxe]

Abitanti censii


Cultura[canbia | canbia el còdaxe]

Dal 2004, a Sitadèła se svolxe ła Festa dei Vèneti, na festa che 'nte'l arco dei ani ła ga visto 'ndare su el nùmaro dei partesipanti fin a pì de 30 000 persone.[3]

Xemełagi[canbia | canbia el còdaxe]

Spor[canbia | canbia el còdaxe]

Ła ga na scuadra de bałon l'Associazione Sportiva Cittadella, che ła se cata in Serie B, seconda divixion del canpionà itałian.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. (IT) comuni-italiani.it
  2. (IT) Casa de sparagno de Bolxan: nova fiłiałe a Sitadèła
  3. (VEC) Festa dei Vèneti

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Łigamenti foresti[canbia | canbia el còdaxe]

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Sitadèła&oldid=796215"