Liga de Canbrai

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search

Ła Liga de Canbrai l'è stà 'na lega contro ła Republica de Venesia formà el 10 disenbre 1508 soto ła guida de Papa Giulio II e che s'à desfantà 'ntel 1510 par la defesion del steso pontefice.

L'ałeansa[canbia | canbia el còdexe]

A staltra ghe gà aderìio, oltra al pontefice, Luigi XII de Fransa, Massimiliano I del Sacro Roman Inpero, Ferdinando II de Aragona (Re de Napołi e Re de Siciłia), Alfonso I d'Este, (Duca de Ferara), Carlo III (Duca de Savoia) e Francesco II Gonzaga (Marchexe de Mantova).

'Ntel preànboło del tratà, parafà in scondon a Canbrai (sentro del Nord de ła Fransa ai confìni co'l Belgio), co' ła scuxa de tratative de paxe intra el inperador e 'l Duca de Gheldria, a cui gera stà amesi anca i inbasadori de Spagna e Stato Pontificio, se łexe ch'el vegniva stipułà ;

« (...) per far cessare le perdite, le ingiurie, le rapine, i danni che i Veneziani hanno arrecato non solo alla santa sede apostolica, ma al santo romano imperio, alla casa d'Austria, ai duchi di Milano, ai re di Napoli e a molti altri principi occupando e tirannicamente usurpando i loro beni, i loro possedimenti, le loro città e castella, come se cospirato avessero per il male di tutti (...). Laonde abbiamo trovato non solo utile ed onorevole, ma ancora necessario di chiamar tutti ad una giusta vendetta per ispegnere, come un incendio comune, la insaziabile cupidigia dei Veneziani e la loro sete di dominio. »
(Manifesto dell'imperatore Massimiliano I a preambolo del Trattato di Cambrai.)


El tratà prevedeva ła spartision drìo dei domini venesiani:

  1. al Papato: Ravenna, Cervia, Faenza, Rimini e rełativi castèłi, inaxonta ai tegneri nei teritori de Imoła e Cexena;
  2. a l'Inpero: Padova, Vicensa, Verona, Rovereto, Trevixo, el Friułli e l'Istria;
  3. ała Fransa: Bresa, Berghem, Crema, Cremona, Ghiera d'Adda;
  4. ała Spagna e a Napołi: Trani, Brindixi, Otranto e Gałipołi;
  5. all'Ungheria, se fosse entrata nell'alleanza: la Dalmazia;
  6. al Ducato de Savoia, se fuse intrà ne l' ałeansa: Sipro.

Venesia, che xa gheva avùo nùmaroxi sentori del formarse de 'na posibiłe ałeansa contro de eła, ne xe stà in parte informà xa el 14 disenbre dal steso sovrano francexe, atraverso l'inbasador venesian a ła so corte.

El ràdego[canbia | canbia el còdexe]

Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Guera deła Lega de Canbrai.


Dal 1508 al 1511 ła lega gà conbatùo łe forse venesiane: dopo aver sbaragià łe forse venesiane ne ła bataja de Agnadeło e averghene desfà ła flota ne ła bataja de Połexeła, l'armàda de ła łiga dòboto gera rivà a łe "ripe salse" (overosìpia a łe coste de ła łaguna de Venesia metendo cussì inutilmente soto sèdio de Padova; paraltro el condotier venesian Bartolomeo d'Alviano gà otegnùo 'na briłante vitòria in Cador. I intravegnimenti drìo gà rexo vani patòchi i rexultàdi otegnùi da staltra in tèra veneta.

So'l prinsìpio, łe forse deła Lega intendeva ocupàr e spartìrse ła Tèraferma del stato veneto. In baxe ai acordi, Massimiliano gavarìa risevùoVerona, Vicensa, Padova e l'Istria. Ała Fransa, che xa ocupava Miłan, sarìa andàe Berghem e Cremona. Otranto sarìa tornà ai Aragonesi, mentre el papa gavarìa estexo el so dominio soi tegneri venesiani che restava.

'Ntel 1510, anpò, Giulio II gà ritegnùo che ła Fransa rapprexentase pa'i equiłibri neła penixoła un menàso ben più grève de Venesia. Xe stà cussì ch'el pontefice gà łasà ła Lega di Cambrai par ałearse co' ła Serenissima. L'ano drìo, anca ła Spagna e 'l Sacro Roman Inpero gaveva canbià schieramento, portando cussì a ła creasion de ła Łiga Santa contro ła Fransa.