Axol

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Axol
comun
Axol – Stema
Axol – Panorama
Locałixasion
StatoItałia Itałia
RejonVèneto – stema Vèneto
ProvinciaTrevixo – stema Trevixo
Aministrasion
SìndicoMauro Migliorini
Teritorio
Coordinae45°48′N 11°55′E / 45.8°N 11.916667°E45.8; 11.916667 (Axol)Coordinae: 45°48′N 11°55′E / 45.8°N 11.916667°E45.8; 11.916667 (Axol)
Altitudine210 m s.l.m.
Superficie25,24km²
Abitanti9 209 (30/11/2008)
Densità364,86 ab./km²
FrasionCaseła, Pagnan, Viła d'Axol, Ca' Vescovo, Viła Raspa, San Puinaro
Comuni confinantiIntiòe, Castelcuc, Font, Maxer, Monfun, Paderno del Grapa, Riexe Pio X
Altre informasion
Còd. postałe31011 par Axol e Pagnan, 31010 par Caseła e Viła d'Axol
Prefiso0423
Codice ISTAT026003
Còd. catasticałeA471
TargaTV
Nome abitantiaxołani, acelani
Carte interative
Sito istitusionałe

Àxol (taian: Asolo) el xe un comune de 9 209 abitanti deła provincia de Trevixo.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Axol, çità preromana, a xe stata ciamadà cusì dal latin Acelum, nome imprestà dal greco Akedon, che deriva da Ak, cioè «a ponta».

Inte'l V secoło, uncora prima de esar cristianixada, ła çita ła xe stata nominada sede vescovil (Catedral de Santa Maria Assunta) dal Patriarca de Aquileia e a xe deventada indipendente dała Diocesi de Padova, che a chel tempo a jera ben granda.

Inte'l ano 969 el Imperator Ottone I el ga tirà via a diocesi de Axol e el ghe ga consegnà i so beni al Vescovo de Trevixo (çità anca queła originariamente inte ła diocesi de Padova); a chei tempi łe mese i łe dixeva uncora sonando i tamburi, finché no i xe stati eliminai dal Vescovo de Trevixo.

Axol e a frasion de Pagnan łe xe state interesae dai fati umani e storici che xe sucesi tra'l XI secoło e'l XIII secolo e dae diverse proprietà che ga avù par protagonisti i vari parent deła fameja dei Exełini. Proprietà che e xe state açertae, censie e documentae co gran atension dopo che a fameja a ga pers l'ultima batalia inte'l 1260, quando che ai axołani ghe ga tocà giurar fedeltà al Comune de Trevixo.

El Comune e łe frasion[canbia | canbia el còdaxe]

Inte'l ano 1850 un decreto imperial el ghe riconoze a Axol el titol de çità. Inte'l 1928 al teritorio comunal de Axol i ghe ga xontà i comuni de Castelcuc e de Monfun che i xe deventai da novo autonomi inte'l 1945.

Łe frasion del comune de Axol łe xe:

  • Axol "çentro storico", sede comunal.
  • Caxeła de Axol (dove che sta su par xo el 50% deła popołasion co squasi 4500 abitanti), che ła comprende anca łe locałità de: San Puinaro, Viła Raspa e Ca' Vescovo.
  • Pagnan (ła frasion co manco abitanti).
  • Viła d'Axol (che fin al 1974 ła se ciamava «Pradaz»)

L'acuedoto romano Ła Bot[canbia | canbia el còdaxe]

El xe tra łe pi importanti testimonianse de l'antica çità Acelum e tuti i ło riconoze come uno dei acuedoti pi interesanti scavai in cunicol inte ła rocia. El primo toc se pol vedarlo in piaza Angeło Brugnołi.

Ła roca[canbia | canbia el còdaxe]

Ła xe el simbol deła çità, su in çima al monte Rico. Ła strutura, a połigono iregołar, ła xe deła fine del XII secoło-inisio del XIII secoło.

El castel[canbia | canbia el còdaxe]

Ghe gà visù ła regina Caterina Cornaro, e uncò el ga dentro el teatro Eleonora Duse.

El muxeo[canbia | canbia el còdaxe]

El muxeo el xe dentro al Pałaso deła Rexon, costrusion del 1400 co tacada ła Logia afrescada co çène de batalia.

Łe viłe e rexidense[canbia | canbia el còdaxe]

Łe rexidense de Axol łe xe prestigioxe e bełe. Łe pi importanti łe xe:

  • Ła casa deła Divina Eleonora Duse dove che sul davanti ghe xe scrita ła dedica in versi de Gabriele d'Annunzio;
  • Villa Freya, dove che inte'l giardin xe conservae łe fondamenta del teatro Romano;
  • Casa Małipiero;
  • Ła Villa dei Armeni, del XVI secoło
  • Pałaso Beltramini, sede del Municipio

Ła catedral e łe cexe[canbia | canbia el còdaxe]

Ła catedral ła xe stata costruìa sora a dełe costrusion de l'epoca romana e risistemada da Giorgio Massari inte'l 1747. Dentro se pol amirar ła pała d'altar Assunta de Lorenzo Lotto .

Personałità famoxe[canbia | canbia el còdaxe]

Łe xe tante łe personałità che restarà par sempre łigae al nome de Axol.

I cognomi de Axol[canbia | canbia el còdaxe]

Inte'l comune de Axol ghe xe 1999 cognomi (qualcun de proveniensa straniera); i pi importanti i xe i seguenti (tra parentesi el numero stimà de persone che ło porta):

Feltracco (Feltrac, 112), Gazzola (Gaxoła, 112), Reginato (Reginato, 106), Parisotto (Parisot, 95), Forato (Forato, 70), Basso (Baso, 67), Bazzacco (Basaco, 67), Ceccato (Cecato, 67), Dal Bello (Dal Beło, 61), Dalla Rosa (Dała Roxa, 61).

Evołusion demografica[canbia | canbia el còdaxe]

Abitanti censii


Varda anca[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàVIAF (EN142556765 · BNF (FRcb12209386b (data) · WorldCat Identities (EN142556765