Regata Storica

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
El corteo storico de ła Regata Storica d'ancùo

Ła Regata Storica xe 'na inportante manifestasión sportiva anesa a 'na rievocasión storica, che gà lògo a Venesia lóngo el Canal Grando ła prima domenega de Setenbre.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Particołar de ła Veduta de Venesia de Jacopo de' Barbari

Nei primi tenpi de ła Serenissima, 'nte ła łaguna de Venesia gera pitòsto comùn l'uxansa de divertirse e passar el tenpo łibaro praticàndo ła voga, co' diversi tipi de inbarcasion. Da sta pàrtica amatorial nasse vere e pròpie desfìde de vełocità e duràda, co' modałità e regołe senpre più precixe. No xe ciàro quando che gà scominsià ła tradisión de łe regate. Segóndo alcuni studioxi"[1]. l'orìxene podarìa risałir al 942 co' xe capità un epixodio sìmiłe al ratto delle sabine: durante 'na festa popołar, i pirati rapisse łe done venesiane in età da marìo ma vien a coràndo inseguìi dai omeni che vogando furioxamente su łe so barche riesse a raxonxer e sbrocàr xóvene rapìe. Da sto epixodio xe nata ła Festa de łe Marie co' xontàda ła regata.

Ła prima data serta, quando che conpare ła paroła regata, risałe al 1274, a 'na nòda de còdexe anonemo che recita "Splendor magnificissime Urbis Venetorum, 1274, die 16 septenbris, indicta regatta cum navigiis habentibus remos viginti"[1]. Xe quindi serto che regate intra barche de grande dimensión se desvolzesse xa 'ntel XIII secoło. I podéri publici de ł'epoca scominisia a precasàr sto tipo de atività sportiva, vedendoghene óltra che un benefico e utiłe exercisio fixico nel tenpo łibaro, anca 'na pratica co'l fin de ridar vigorìa e preparar i equipagi de łe marinarésse da batàgia a sostegnir i sforsi in caxo de ràdeghi in mar.

'Ntel 1315 el Senato emana un decreto che regołamentava el svolzimento anual de ła regata de ła Festa de łe Marie, anca se łe manifestasión più inponénti e maxénghe se ga tegnùe in tenpi drìo, co' xe stàe çełebràe unitamente a grandi eventi publici çitadini, inportanti ricorense e feste in onór de ospiti iłustri. El spetacoło unico de łe regate più sontuoxe costituisse presto anca 'na caxón de ageràsa par Venesia, co' ła costante crésita del prestigio e del podér comercial e miłitar de ła Republica del Mediteraneo.

Regata in Canal Grando in una teła del Canaletto

Ła prima raprexentasión pìtorega de ła regata 'nte ła çità de Venesia risałe al 1500[1], ano in cui in un particołar de ła Veduta di Venezia de Jacopo de' Barbari xe rafeguràda 'na conpetision intra barche e quatro vogadóri 'ntel trato conprexo infra el Lido e Piasa San Marco.

Tìpegamente, łe regate avegniva in łaguna 'verta, come 'ntel caxo riportà anca 'nte ła pianta del 'De Barbari, e soło ecesionalmente se desvolzeva łongo 'l Canal Grando. Par tuto 'l XV e XVI secoło łe regate, pur gòdendo de publico patrocinio, vegniva indite da łe Conpagnie de ła Calsa, fin al 1631 quando el Consejo dei Diexe, forse dopo che ghe xe stàda l'epidemia de peste che gera prexente in quel periodo, gà stabiłìo l'escluxiva del Stato par indir łe regate, concedendo 'na lisénsa de dełega, su dexegnasión dei Xudegàdi de spetànsa, par i privà che gavarìa dovesto fornir anca a coverxer łe spexe organixative. Dal 1687 ła dełega xe stàda concessa ałe famegie patrissie e ałe corporasion de łe arti e mistieri.

'Ntel 1670 deventa de moda despensàr publicamente vołantini riportanti sia el lógo de łe regate del tenpo, come ancora ancùo, gera soratuto i barcarołi de profesión e i gondołièri, abituà-i xornalménte ała pratica de ła voga e quindi ben ałenài e precixi co'l remo, nonché in xeneral tanto vigoróxi e prestànti fixicamente.

Anca dopo che xe cascàda ła Serenissima 'ntel 1797, soto ła dominasión fransexe, ła pratica de łe regate gà continuà, tegnìndo bòta, sia pur co' ritmi un fià più ridoti. Senpre 'ntel 1797, i francexi organixa ben do regàte, una el 14 de łùgio e 'naltra el 18 de setenbre in ocaxión de ła vixita a Venesia de Giuseppina Beauharnais, mugèr de Napołeon Bonaparte, a quel tenpo ancora xeneràl. Anca 'ntel 1807 xe stàda organixàda 'na regàta in onór del steso Napołeon in vixita ała sità[1].

'Ntel 1815, co'l pasagio de ła sità soto i strìaci, vien organixà 'na regata in onór de l'inperadór d'Austria e soto el novo règime ła pratica de łe regàte riciapa un novo vigór tanto che 'ntel 1841 xe stàda regołamentàda 'na regàta anual longo el Canal Grando segóndo łe modałità atuałi, organixàda a spexe publiche. Ła pratica xe stàda interota 'ntel 1848, drìo a ł'insuresión de ła çità, e no xe stàda più riciàpada fin al 1866, ano in cui Venesia xe intràda a far parte del Regno de Itałia. El nùmaro de inbarcasion partesipanti gera definitivamente stabiłìo in nove a partìr dal 1875, mentre el schema de cołori par le inbarcasion, ancora in uxo, gera stà fisà 'ntel 1892[2]. Co' l'anesión al Regno d'Italia gà canbià anca ła cołorasion de łe bandiere asegnàe come premio: in orìxene rosa par el primo, verde par el segondo, sełeste par el terso e xàła par el quarto, gera stàe modificàe in rosa par el primo, bianca par el segondo, verde par el terso (in onor a ła bandiera itałiana) e axura par el quarto (in onor de Caxa Savoia)[2]. L'apełativo Storica xe stà cugnà e introdòto soło 'ntel 1899, su proposta del sìndico de łóra, Filippo Grimani.

Ła manifestasión moderna[canbia | canbia el còdexe]

Ła Regàta Storica se desvolze prinsipalmente lóngo el Canal Grando e xe uno dei momenti più spetacołari, pìtoreschi e coinvolxenti de ła vita sitadina. Xe 'na manifestasión aprèsada un mucio dai turisti, ma sentìa in modo particołar dai venesiani, che ghe riserva un rimàrco notevołe intra i vari eventi anuałi che ghe xe in çità.

Ła manifesta xe conpòsta da do faxi ben signałàe: el corteo storico, e drìo, łe regàte conpetitive.

El corteo storico[canbia | canbia el còdexe]

Rievoca el maxéngo corteo aqueo organixà par l'acèto trionfal che vegniva riservà ała Regina de Sipro, Caterina Cornaro al so arivo in sità 'ntel 1849, dopo ł'abdicasión del so trono in favór de Venesia.

El corteo xe formà da 'na diexéna de inbarcasión tìpeghe venesiane a remi, infra łe quałe łe bissone che xe uxàe soło in sto tipo de ocaxión, co' vogadóri e figuranti in costume d'epoca, infra i quałi el Doxe e Caterina Cornaro. Łe barche desfiła in una prusisión che parte dal Basin de San Marco e parcore tuto 'l Canal Grando fin al Ponte de ła Costitusion, par po' tornar indrìo fin al pónto de arivo de łe gare a remi, ła Machina, palco gałegiante costruìo danànsi a Ca' Foscari, intra i aplauxi de venesiani e foresti, che se giònda el spetacoło da łe rive e da łe dimore privàe che se afàsa su'l parcorso del corteo.

Łe regate[canbia | canbia el còdexe]

Ła parte agonistica de ła manifestasión xe costituìa da łe regàte che segue el corteo storico e rapréxenta ancora ancùo l'evento rremiero più inportante e prestigioxo de ł'intièra staxón. I vinsitóri, premiài da łe più inportanti autorità sitadine, xe retegnùi dei veri canpióni de ła sità e tegnùi in stragrànda considerasión infra tuti i sportivi del remo.

Łe gàre de voga veneta che se desvolze durante ła Regata Storica, in ordene cronołogico[3]:

  • ła regata de łe schìe, i putèłi che g'ha manco ani.
  • ła regata de łe maciarełe, riservàda ai fiòi fin ai 12 ani
  • ła regata de łe maciarełe, riservàda ai fioi fin ai 14 ani
  • ła regata dei xovanisimi su puparini a do remi
  • ła regata de łe done su mascarete a do remi
  • łe regate de łe bisse del lago de Garda
  • ła regata su caorline a sìe remi
  • ła regata dei canpioni su gondołini a do remi.

A ogni regata partesipa nove equipagi più naltro de risèrva, pronto a subintràr ała partensa in caxo de forfé de l'ultimo minuto. El regołamento de łe regate prevede, par tute łe categorie, ła partensa de łe inbarcasión da un pónto del Basin de San Marco, lignàe e blocàe fin al via da un cordìn łigà a pòpe de łe inbarcasión dita spagheto. Drìo ła partensa, i equipagi afronta el dełicào e fondamental ingreso 'ntel Canal Grando, che parcore fin a rivar al xiro de bòa o del pałeto de ła categoria (ognùna de łe quałe fa un trato in Canal Grando più o manco longo, che varia par ogni tipołogia de categoria). Da sto pónto refà un tòco de Canal Grando fin a ł'arivo, fisà par tute łe categorie arénte Ca' Foscari, dove xe logà un gran palco gałegiante ciamà machina. Su sto palco, 'na volta fidàe a ła xurìa łe eventuałi (e frequenti) contestasión scoretese resiproche intra i vogadóri, i vien sełebrài e premiài da łe autorità.

I primi quatro equipagi clasificài riséve, oltra ai premi in danàro, i tradisionałi e sinbołici pavióni. Ai primi vien asegnàe i prestigióxi pavióni rosi, seguìi da quełi biànchi e quei verdi e blu.

Fin al 2002 ła tradisión prevedeva che al quarto clasifegà fusse fusse consegnà anca un porchéto vivo, fato sfiłar sora 'na inbarcasión 'ntel presedente corteo storego.

Risévendo łe proteste dei animałisti, el premio xe stà desso sostituìo da un porchéto reałixà in vero dal Consorzio Promovetro de Muran.

Regata fra università[canbia | canbia el còdexe]

Dal 2005 ghe xe 'na regata in più queła che sul prinsìpio vedeva inpegnàe do università Ca' Foscari e I.U.A.V. In seguito xe un fià canbià sto tipo de regata. Ancùo ghe xe 'na squadra de Venesia formàda da tute łe pì inportanti università venesiane pronta a desfidàr tute łe altre università che vogia partesipàr, de sołito eoropee: par exenpio de ła Croasia, de l'Austria.

I cołori de łe barche da conpetisión[canbia | canbia el còdexe]

Łe barche uxàe par ła regata xe contradistinte no soło da un nùmaro ma anca da scafi piturài patòchi in diversi cołori, che antigamente desferensia łe varie xone de Venesia e de ła łaguna. El nùmaro identifega anca ła poxisión che ła barca gà da tegnir ne l'ałineamento de łe partense e vien asegnà a un equipagio paròmo co' sortegio. L'abinamento intra nùmaro e cołór de l'inbarcasión xe fiso, segóndo ła tabeła drìo[3].

Nùmero Cołor Nùmero Cołor
1 Bianco 6 Verdo
2 Canarin 7 Naranson
3 Vioła 8 Roxa
4 Sełeste 9 Maron
5 Roso Riserva Verdo e roso

Gałarìe de imàxene[canbia | canbia el còdexe]

Corteo storico[canbia | canbia el còdexe]

Regate[canbia | canbia el còdexe]

Curiosità[canbia | canbia el còdexe]

'Ntel 1925 e soło par quel'ano xe stàda ciamàda "Regata fasista". 'Ntel 1935 ła Regata se ferma fìn al 1946 a causa de l'arivo de Hitler co' łe so trupe. 'Ntel 1942 vien zirà un film dedicà a Venesia ciamà "Il Canal Grande".

Ntel 2016 el pałeto dove ziràghe intorno vien spostà a San Marcuoła inveçe che łassarlo danànsi a ła stasión dove che gera.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 (IT) Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e Regatanti, Comune di Venezia, 1982
  2. 2,0 2,1 Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e regatanti. Storia e storie della voga a Venezia, Marsilio, 2004 ISBN 978-88-317-8528-0.
  3. 3,0 3,1 (IT) Programa de ła Regata Storica dal sito regatastorica.it

Altri progeti[canbia | canbia el còdexe]

  • Collabora a Commons Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Regata Storica

  • Cołegamenti esterni[canbia | canbia el còdexe]

    Voxe łigàe[canbia | canbia el còdexe]

    Bibliografia[canbia | canbia el còdexe]

    • Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e Regatanti, 1982 Comune di Venezia
    • Giustina Renier Michiel, Origine delle feste veneziane, 1817-1827, Milano, riedito 1994, Venezia, Filippi Editori
    • P. Mameli, La Regata Storica - le origini, lo spettacolo, le sfide FINEGIL Repubblica/Espresso 2011.