Regata Storica

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Regata Storica
Tiporegata de voga a ła veneta
Categoriamaciarełe, schie, puparìn, dragoni (inbarcasion universitarie che riva anca da altre sità itałiane), mascarete, caorline, gondołìni
Parte deavegnimento sportivo recorente
StatoItałia
LiogoCanal Grando, Venesia
Superfiseła regata se desvolxe dai Giardini, fin a ła machina "el palco" de ła xurìa che ła xe davanti a Ca' Foscari
OrganixadorComun de Venesia
Vertura1274
Partesipantivogadori de ogni parte de ła sità in łaguna e in teraferma e de ła provinsia de Venesia
Istòria
Ultema edision6 setenbre 2020

El corteo storico de ła Regata Storica d'ancùo

Ła Regata Storica xe na inportante manifestasion sportiva anesa a na rievocasion storica, che ga lògo a Venesia lóngo el Canal Grando ła prima domenega de Setenbre.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Particołar de ła Veduta de Venesia de Jacopo de' Barbari

Nei primi tenpi de ła Serenissima, inte ła łaguna de Venesia zera pitòsto comùn l'uxansa de divertirse e passar el tenpo łibaro praticàndo ła voga, co difarenti tipi de inbarcasion. Da sta pàrtica amatorial nasse vere e pròpie desfìde de vełocità e duràda, co modałità e regołe senpre più precixe. No xe ciàro quando che ga scominsià ła tradision de łe regate. Segóndo alcuni studioxi"[1]. l'orìxene podarìa risałir al 942 co xe capità un epixodio sìmiłe al ratto delle sabine: durante na festa popołar, i pirati rapisse łe done venesiane in età da marìo ma vien a coràndo inseguìi dai omeni che vogando furioxamente su łe so barche riesse a rivar e sbrocàr xóvene rapìe. Da sto epixodio xe nata ła Festa de łe Marie co xontàda ła regata.

Ła prima data serta, quando che conpare ła paroła regata, risałe al 1274, a na nòda de còdexe anonemo che recita "Splendor magnificissime Urbis Venetorum, 1274, die 16 septenbris, indicta regatta cum navigiis habentibus remos viginti"[1]. Xe quindi serto che regate intra barche de grande dimension se desvolzesse xa inte el XIII secoło. I podéri publici de l'epoca scominisia a precasàr sto tipo de atività sportiva, vedéndoghene óltra che un benefico e utiłe exercisio fixico inte el tenpo łibaro, anca na pràtega col fin de ridar vigorìa e preparar i equipagi de łe marinarésse da batàgia a sostegnir i sforsi in caxo de ràdeghi in mar.

Inte el 1315 el Senato emana un decreto che regołamentava el svolzimento anual de ła regata de ła Festa de łe Marie, anca se łe manifestasion più inponénti e maxenghe se ga tegnùe in tenpi drìo, co xe stàe çełebràe unitamente a grandi eventi publici çitadini, inportanti ricorense e feste in onór de ospiti iłustri. El spetacoło unico de łe regate più sontuoxe costituisse presto anca na caxón de ageràsa par Venesia, co ła costante crésita del prestigio e del podér comercial e miłitar de ła Republica del Mediteraneo.

Regata in Canal Grando in una teła del Canaletto

Ła prima raprexentasion pìtorega de ła regata inte ła sità de Venesia risałe al 1500[1], ano in cui in un particołar de ła Veduta di Venezia de Jacopo de' Barbari xe rafeguràda na conpetision intra barche e quatro vogadóri inte el trato conprexo infra el Lido e Piasa San Marco.

Tìpegamente, łe regate avegniva in łaguna 'verta, come inte el caxo riportà anca inte ła pianta del 'De Barbari, e soło ecesionalmente se desvolzeva łongo el Canal Grando. Par tuto el XV e XVI secoło łe regate, pur gòdendo de publico patrocinio, vegniva indite da łe Conpagnie de ła Calsa, fin al 1631 quando el Consejo dei Diexe, forse dopo che ghe xe stàda l'epidemia de peste che zera prexente in quel periodo, ga stabiłìo l'escluxiva del Stato par indir łe regate, concedendo na lisénsa de dełega, su dexegnasion dei Xudegàdi de spetànsa, par i privà che gavarìa dovesto fornir anca a coverxer łe spexe organixative. Dal 1687 ła dełega xe stàda concessa a łe famegie patrissie e a łe corporasion de łe arti e mistieri.

Inte el 1670 deventa de moda despensàr publicamente vołantini riportanti sia el lógo de łe regate del tenpo, come oncora ancùo, zera soratuto i barcarołi de profesion e i gondołièri, abituà-i xornalménte a ła pràtega de ła voga e quindi ben ałenài e precixi col remo, nonché in xeneral tanto vigoróxi e prestànti fixicamente.

Anca dopo che xe cascàda ła Serenissima inte el 1797, soto ła dominasion fransexe, ła pràtega de łe regate ga continuà, tegnìndo bòta, sia pur co ritmi un fià più ridoti. Senpre inte el 1797, i francexi organixa ben do regàte, una el 14 de łùgio e naltra el 18 de setenbre in ocaxión de ła vixita a Venesia de Giuseppina Beauharnais, mugèr de Napołeon Bonaparte, a quel tenpo oncora xeneràl. Anca inte el 1807 xe stàda organixàda na regàta in onór del steso Napołeon in vixita a ła sità[1].

Inte el 1815, col pasagio de ła sità soto i strìaci, vien organixà na regata in onór de l'inperadór d'Austria e soto el novo règime ła pràtega de łe regàte riciapa un novo vigór tanto che inte el 1841 xe stàda regołamentàda na regàta anual longo el Canal Grando segóndo łe modałità atuałi, organixàda a spexe publiche. Ła pràtega xe stàda interota inte el 1848, drìo a l'insuresion de ła çità, e no xe stàda più riciàpada fin al 1866, ano in cui Venesia xe intràda a far parte del Regno de Itałia. El nùmaro de inbarcasion partesipanti zera definitivamente stabiłìo in nove a partìr dal 1875, mentre el schema de cołori par le inbarcasion, oncora in uxo, zera stà fisà inte el 1892[2]. Co l'anesion al Regno d'Italia ga canbià anca ła cołorasion de łe bandiere asegnàe come premio: in orìxene rosa par el primo, verde par el segondo, sełeste par el terso e xàła par el quarto, zera stàe modificàe in rosa par el primo, bianca par el segondo, verde par el terso (in onor a ła bandiera itałiana) e axura par el quarto (in onor de Caxa Savoia)[2]. L'apełativo Storica xe stà cugnà e introdòto soło inte el 1899, su proposta del sìndico de łóra, Filippo Grimani.

Ła manifestasion moderna[canbia | canbia el còdaxe]

Ła Regàta Storica se desvolze prinsipalmente lóngo el Canal Grando e xe uno dei momenti più spetacołari, pìtoreschi e coinvolxenti de ła vita sitadina. Xe na manifestasion aprèsada un mucio dai turisti, ma sentìa in modo particołar dai venesiani, che ghe riserva un rimàrco notevołe intra i vari eventi anuałi che ghe xe in çità.

Ła manifesta xe conpòsta da do faxi ben signałàe: el corteo storico, e drìo, łe regàte' conpetitive.

El corteo storico[canbia | canbia el còdaxe]

Rievoca el maxengo corteo aqueo organixà par l'acèto trionfal che vegniva riservà a ła Regina de Sipro, Caterina Cornaro al so arivo in sità inte el 1849, dopo l'abdicasion del so trono in favór de Venesia.

El corteo xe formà da na diexena de inbarcasion tìpeghe venesiane a remi, infra łe quałe łe bissone che xe uxàe soło in sto tipo de ocaxión, co vogadóri e figuranti in costume d'epoca, infra i quałi el Doxe e Caterina Cornaro. Łe barche desfiła in una prusision che parte dal Basin de San Marco e parcore tuto el Canal Grando fin al Ponte de ła Costitusion, par po' tornar indrìo fin al pónto de arivo de łe gare a remi, ła Machina, palco gałegiante costruìo danànsi a Ca' Foscari, intra i aplauxi de venesiani e foresti, che se giònda el spetacoło da łe rive e da łe dimore privàe che se afàsa su'l parcorso del corteo.

Łe regate[canbia | canbia el còdaxe]

Ła parte agonistica de ła manifestasion xe costituìa da łe regàte che segue el corteo storico e rapréxenta oncora ancùo l'evento rremiero più inportante e prestigioxo de l'intièra staxón. I vinsitóri, premiài da łe più inportanti autorità sitadine, xe retegnùi dei veri canpióni de ła sità e tegnùi in stragrànda considerasion infra tuti i sportivi del remo.

Łe gàre de voga veneta che se desvolze durante ła Regata Storica, in ordene cronołogico[3]:

  • ła regata de łe schìe, i putèłi che ga manco ani (da 6 a 10 ani)
  • ła regata de łe maciarełe, riservàda ai fiòi (da 10 fin ai 12 ani)
  • ła regata dei xovanisimi su puparini a do remi riservàda ai fioi fin ai 14 ani
  • ła regata de łe done su mascarete a do remi
  • łe regate de łe bisse del lago de Garda
  • ła regata su caorline a sìe remi
  • ła regata dei canpioni su gondołini a do remi.

A ogni regata partesipa nove equipagi più naltro de risèrva, pronto a subintràr a ła partensa in caxo de forfé de l'ultimo minuto. El regołamento de łe regate prevede, par tute łe categorie, ła partensa de łe inbarcasion da un pónto del Basin de San Marco, lignàe e blocàe fin al via da un cordìn łigà a pòpe de łe inbarcasion dita spagheto. Drìo ła partensa, i equipagi afronta el dełicào e fondamental ingreso inte el Canal Grando, che parcore fin a rivar al xiro de bòa o del pałeto de ła categoria (ognùna de łe quałe fa un trato in Canal Grando più o manco longo, che varia par ogni tipołogia de categoria). Da sto pónto refà un tòco de Canal Grando fin a l'arivo, fisà par tute łe categorie arénte Ca' Foscari, dove xe logà un gran palco gałegiante ciamà machina. Su sto palco, na volta fidàe a ła xurìa łe eventuałi (e frequenti) contestasion scoretese resiproche intra i vogadóri, i vien sełebrài e premiài da łe autorità.

I primi quatro equipagi clasificài riséve, oltra ai premi in danàro, i tradisionałi e sinbołici pavióni. Ai primi vien asegnàe i prestigióxi pavióni rosi, seguìi da quełi biànchi e quei verdi e blu.

Fin al 2002 ła tradision prevedeva che al quarto clasifegà fusse fusse consegnà anca un porchéto vivo, fato sfiłar sora na inbarcasion inte el presedente corteo storego.

Risévendo łe proteste dei animałisti, el premio xe stà desso sostituìo da un porchéto reałixà in vero dal Consorzio Promovetro de Muran.

Regata intrà università[canbia | canbia el còdaxe]

Dal 2005 ghe xe na regata in più queła che sul prinsìpio vedeva inpegnàe do università Ca' Foscari e I.U.A.V. In seguito xe un fià canbià sto tipo de regata. Ancùo ghe xe na squadra de Venesia formàda da tute łe pì inportanti università venesiane pronta a desfidàr tute łe altre università che vogia partesipàr, de sołito eoropee: par exenpio de ła Croasia, de l'Austria.

I cołori de łe barche da conpetision[canbia | canbia el còdaxe]

Łe barche uxàe par ła regata xe contradistinte no soło da un nùmaro ma anca da scafi piturài patòchi in difarenti cołori, che antigamente desferensia łe varie xone de Venesia e de ła łaguna. El nùmaro identifega anca ła poxision che ła barca ga da tegnir ne l'ałineamento de łe partense e vien asegnà a un equipagio paròmo co sortegio. L'abinamento intra nùmaro e cołór de l'inbarcasion xe fiso, segóndo ła tabeła drìo[3].

Nùmero Cołor Nùmero Cołor
1 Bianco 6 Verdo
2 Canarin 7 Naranson
3 Vioła 8 Roxa
4 Sełeste 9 Maron
5 Roso Riserva Verdo e roso

Gałarìe de imàxene[canbia | canbia el còdaxe]

Corteo storico[canbia | canbia el còdaxe]

Regate[canbia | canbia el còdaxe]

Curiosità[canbia | canbia el còdaxe]

Inte el 1925 e soło par quel'ano xe stàda ciamàda "Regata fasista". Inte el 1935 ła Regata se ferma fìn al 1946 a causa de l'arivo de Hitler co łe so trupe. Inte el 1942 vien zirà un film dedicà a Venesia ciamà "Il Canal Grande".

'Inte el 2016 el pałeto dove ziràghe intorno vien spostà a San Marcuoła inveçe che łassarlo danànsi a ła stasion dove che gera.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 (IT) Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e Regatanti, Comune di Venezia, 1982
  2. 2,0 2,1 Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e regatanti. Storia e storie della voga a Venezia, Marsilio, 2004 ISBN 978-88-317-8528-0.
  3. 3,0 3,1 (IT) Programa de ła Regata Storica dal sito regatastorica.it

Altri progeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]

Voxe łigàe[canbia | canbia el còdaxe]

Bibliografia[canbia | canbia el còdaxe]

  • Giorgio e Maurizio Crovato, Regate e Regatanti, 1982 Comune di Venezia
  • Giustina Renier Michiel, Origine delle feste veneziane, 1817-1827, Milano, riedito 1994, Venezia, Filippi Editori
  • P. Mameli, La Regata Storica - le origini, lo spettacolo, le sfide FINEGIL Repubblica/Espresso 2011.
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Regata_Storica&oldid=1012940"