Fiat

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Fiat
Logo
Front of the Lingotto Building - Fiat- Torino, Italy. (11203847503).jpg
StatoItalia
Altri statiITA
Forma sosietariaSocietà per Azioni
Borse vałoriBorsa Italiana
Fondasion11 łujo 1899
Fondada daEmanuele Cacherano di Bricherasio e Giovanni Agnelli
Sede prinsipałeTorin
GrupoFCA Italy
Setoreautomobiłìstego
Prodotiautomobiłi
www.fiat.com/ e www.fiat.co.uk/

FIAT (acronemo de Fabbrica Italiana Automobili Torino) (Fabrega Itałiana Automobiłi Torin) ła xe na marca automobiłìstega de FCA Italy, che dal 2014 ła fa parte a so volta del grupo industriałe Fiat Chrysler Automobiles.

Ła marca ła ga na łonga storia, esendo stà fondà l'11 łujo 1899 a Pałaso Lascaris a Torin come caxa produtrise de automobiłi, par po' sviłuar ła pròpia atività in numaroxi altri setori creando cuì cueło che sarìa deventà el pì inportante grupo finansiario e industriałe privà itałian del XX sècoło, oltra che ła prima holding del Paexe e, łimitatamente al setor automobiłìstego, ła maxor caxa produtrise del continente europeo e tersa a łiveło mondiałe, dopo łe statunitensi General Motors Co. e Ford Motor Co., par na ventena d'ani, fin al sciopar de ła crixe de l'industria automobiłìstega torinexe scumisiada a ła fin dei ani otanta.[1]

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Search ballonicon2.svg Par savèrghene de pì, vardarse łe voxe Grupo Fiat e Modełi FIAT.

Ła dita ła xe nasesta da ła comun vołontà de na doxena tra aristrocrateghi, posidenti, inprenditori e profesionìsti torinexi de istałar na fàbrega par ła produsion de automobiłi. L'idèa de produr automobiłi jera vegnua a Emanuele Cacherano di Bricherasio e Cesare Goria Gatti (che xe stài xa fondadori de l'ACI Automobile Club d'Italia che gaveva presedentemente costituìo e finansià ła Accomandita Ceirano &.C. finałixada a ła costrusion de ła "Welleyes" na automobiłe projetà da l'ing. Aristilde Faccioli e costruìa artexanalmente da Giovan Battista Ceirano.

Oltra ai promodori se ga mostrà disposti a parteçipar el conte Roberto Biscaretti di Ruffia, el marchexe Alfonso Ferrero de Gubernatis Ventimiglia, el banchier e industriałe de ła seda Michele Ceriana Mayneri, l'avocato Carlo Racca, el posidénte Lodovico Scarfiotti, l'agente de canbio Luigi Damevino e l'industriałe de ła sièra Michele Lanza. Ła costituenda soçietà no ła jera gnancora stà ofisiałixià che ła stanpa piemontexa xa publegava ła notisia come serta.

El grupo de nodari, dopo vari incontri tegnùi inte'l cafè de madame Burello par fisar łe łinee de l'acordo e aver otegnùo el puxo o finansiario del "Banco de Sconto e Sete" de Turin, se ga riunìo a Pałaso Bricherasio par sotoscriver l'ato de "Costitusion de ła Sosietà Anonema Fàbrega Itałiana de Automobiłi – Torino" redato dal Cav. Dotor Ernesto Torretta, Nodaro Patrimoniałe de ła Real Casa: jera l'11 de łujo 1899.[2] I soci ga pagà un capitałe de 800.000 łire in 4.000 asion (sìrca 3,6 miłion de euro e i ga afidà ła prexidensa a Ludovico Scarfiotti.

Ocore xontar che, el xorno presedente a ła costitusion de ła soçietà, Michele Lanza ga deçidesto de ritirarse, abandonando el sodałisio FIAT. Lanza gaveva xa reałixà in pròpio, inte'l 1895, una de łe prime automobiłi itałiane e, ben conosendo łe dificoltà tecneghe a cui se andava incontro, el retegneva inoportuno escluder Giovanni Battista Ceirano da ła soçietà, prinçipałe pàrtego mecànego, par mere cuestion de rango. Parte de ła cuota asionaria destinada a Lanza xera stà asumesta dal posidente Giovanni Agnelli, coinvolxesto in extremis da l'amigo ed ex camarada Scarfiotti, mentre ła rimanente cuota asionaria xe stà sostegnesta dal Banco de Sconto e Sete.

Durante ła prima sentàda, el consejo de aministrasion de ła nomenata FIA (Fabrega Itałiana de Automobiłi) ga dełibarà l'acuisto de l' "Accomandita Ceirano & C.", łicuidando Ceirano co ła suma de 20.000 łire, oltre ad asmarlo cuało agente de vendita.
Ła prima vetura costruìa da ła FIAT xe stà el modeło "3½ HP", copia de ła "Welleyes" e produxesta in 8 exenplari inte'l corso del 1899. Senpre in cuel'ano, l'axienda ga canbià ła denominasion in FIAT drìo sugeriménto de Aristide Faccioli e co l'entusiastego sostegno de Cesare Goria-Gatti che, da łe cołone del xornałe L'Automobile, invitava a l'adosion de tałe acronemo anca par el so suo benaugurante signifegado łatin (tersa persona singołar inte'l fio = devien, deventa, xe fato, conseguìo, nase) sìrca el futuro de l'intraprexa.[3] L'únego a sołevar alcune perplesità xe stà Emanuele Cacherano de Bricherasio, cui l'acronemo pareva reciamarse a conceti biblego-rełijoxi, in ràdego co łe so convinsion marxiste[4].

Łe prime 8 veture xe stae reałixae in te l'acuixìa oficina Ceirano, drìoman ła produsion se ga trasferìa inte'l novo stabiłimento de corso Dante Alighieri, termenà a tenpo de record in te i primi mexi del 1900. Ła FIAT ga tacà ła costrusion del famoxo stabiłimento produtivo denomenà Lingotto inte'l 1916 e i ło ga faxesto entrar in funsion inte'l 1923.

Drìo un primo periodo de difiçiłe sviłupo, sgenà da racuante ricapitałixasion e da modifeghe in te ła conpoxision del capitałe asionario (non senpre in maniera paçifega ma anca sbocae in procesi clamoroxi par l'epoca), ła proprietà de ła caxa automobiłista ła vien asumesta scuaxi par intièro da Giovanni Agnelli, che'l deventarà senador durante el Fasismo e'l restarà a cao de l'axienda fin a ła fine de ła segonda guera mondiałe.

Dopo aver riscià de pèrdar ła propietà de l'axienda par ła pròpia conpromision co'l rexime fasista, Agnelli pasa el comando a Valletta, sendo moristo in un inçidente aereo l'únego fiòło mascio, Edoardo. Valletta, omo de cuałità non comuni, se ga ocupà de rexer par conto de ła fameja Agnelli una de łe poche axiende itałiane non conpletamente inxenociae da ła desfàta, xe riusìa a farla rialsar e contenporaneamente ga fornìo l'oportuna preparasion al ròło che 'pena posibiłe el gavarìa dovesto asumer el xovane disendente "primo in łinea dinastega" (definision atribuìa a Montanelli).

Gianni Agnelli, l'erede, xe devenesto presidente de ła FIAT inte'l 1966 e'l xe restà fin al conpimento del 75º conpleano, cuando łe norme statutarie ło ga obligà a mołar ła presidensa.

Ła carga vien asumesta prima (1996) da l'ex aministrador dełegà Cesare Romiti e drìoman (1998) dal xenoexe Paolo Fresco, in arivo dai Stati Unìi, ex vice presidente de ła General Electric.

Ła crixe del grupo ga portà el fradèło Umberto a ła prexidensa (2003) e dopo ła morte de Umberto xe stà ła volta (2004) de Luca Cordero di Montezemolo. El rede dexignà da ła fameja Agnelli, John Elkann, xe stà nomenà vice presidente a l'età de 28 ani e altri menbri de ła fameja xera entrai a far parte del consejo de aministrasion. L'Aministrador Dełegà, Giuseppe Morchio, dimisinario, xera stà sostituìo da Sergio Marchionne, dal 1º de xugno 2004.

Ła xestion de Gianni Agnelli ga incrementà notevolmente ła vocasion multinasionałe e plurisetoriałe de l'axienda; na vocasion che afondava łe pròpie raìxe in te łe realtà industriałi creae da ła Fiat in tuta Europa, xa inte'l nel primo vintenio del sècoło. Ła cresita, serto jutada anca dal cusìdito "boom conómego" dei ani sesanta, xe stà riłevante sia in canpo nasionałe che in te i marcà estari.

Łe atività e łe stratexie del grupo, in orixene direte a ła soła produsion industriałe de autoveture (e poco dopo anca de veicołi industriałi e agricołi), co'l pasar del tenpo e a cauxa de łe mudae condision de marcà e del consołidà aseto de gruppo, xe andae verso na diversifegasion in tanti altri setori. El grupo ga al momento atività in una vasta gama de setori de l'industria e in te i servisi finansiari.

Se trata del maxor grupo axiendałe itałian, che vanta anca significative atività a l'estaro, indove'l xe prexente in 61 nasion co 1063 axiende che inpiega pì de 223.000 persone, 111.000 de łe cuałe fora da l'Itałia.

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Valerio Castronovo (a cura di) Il Piemonte nel processo di integrazione europea, con la collaborazione di Alberto Cassone e Adriana Castagnoli, Milano, Giuffrè Editore, 2008. 88-14-14385-4
  2. Storia 1899/1910. fiatspa.com (archivià dal lingambo del prinsipio n'te ła data: 29 agosto 2012)
  3. dal fondo de Cesare Goria Gatti so L'Automobile del 15 de otobre 1899: « [...] oltra a seràr drento łe insiałe de ła raxon soçiałe e de ła çità che ne xe sede, sona bon augurio de sto mecanismo che se prexenta soto cusì boni auspici e co tałi otime prove...»
  4. Renzo Rossotti, Quel nome è simpatico e scattante, La Stampa, 27 marzo 1986, pag.3

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Fiat&oldid=962849"