Łéngoa asturiana

Da Wikipedia, ła ençiclopedia lìbara.

Asturian (asturianu) †
Creà da:	{{{creatore}}} nel {{{anno}}}
Contesto:	{{{contesto}}}
Parlà in:	Spagna
Regioni:Rejon:	{{{regione}}}
Periodo:	{{{periodo}}}
Persone:	450.000
Clasifica:	non in top 100
Scritura:	{{{scrittura}}}
Tipołogia:	SOV
Fiłogenexi:	Indoeuropee  Itałiche   Romanxe    Iberiche     Asturleonexe      Asturian
Statuto ofiçiałe
Stato:	Asturie
Regolà da:	Academia de la Llingua Asturiana
Codexe de clasificassion
ISO 639-1
ISO 639-2	ast
ISO 639-3	{{{iso3}}}
SIL	AUB  (EN)
SIL	{{{sil2}}}
Estrato en lengoa
Dichiarassion Universałe de i Diriti de l'Omo - Art.1 Tolos seres humanos nacen llibres y iguales en dignidá y drechos y, pola mor de la razón y la conciencia de so, han comportase hermaniblemente los unos colos otros.		El Pare Nostro Tolos seres humanos nacen llibres y iguales en dignidá y drechos y, pola mor de la razón y la conciencia de so, han comportase hermaniblemente los unos colos otros.
Trasliterassion {{{traslitterazione}}}
Łengoa - Elenco de łe łengoe - Łenguìstega
Vixita ła Wikipedia en Łéngoa asturiana!
Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice2}}}:|in {{{nome2}}}]]!
Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice3}}}:|in {{{nome3}}}]]!
{{{mappa}}}
Sta paxena podaria contegnere carateri Unicode.

L'Asturian (asturianu) el xe ła łéngoa romanxa del grupo ìbero-romanxo, sotogrupo Asturian-łeonéxe, parlada inte ła Asturie, Spagna EL nùmaro de łocudóri el xe stimà in sérca 450.000 persóne (1994). De ste qua, però, sól 90.000 łe parla asturin comà prima łéngoa.

[modìfega] Evołusion e espansion

ła orixen de ła łéngoa asturiana-łeonéxe e de łe só variante ła risal ai primi del sècol X, co łe Asturie łe faxéa part del regno cristian de Łèon. L'asturian-łeonéxe no'l se ga evolvést dal castełian, ma parałełaménte a sto qua, da łe parlae tardo-łatine de ła Spagna setentional, ùnega part de ła penìxoła ibèrege a no èsar stada conquistada dai àrabi.
Tutavìa el ga subìo łe influénse, col ténp, de łe łéngo visine: gałaigo-portoghéxe a òvest e catełian a est.

L'anesion del regno de León da parte del regno de Castija nel 1230 la ga ridoto de un bel po' le posibiità de espansion lengoistega de l'asturian-leonese ne l'ànbito de la Reconquista, e isteso l'inportanza stessa de la lengoa la xe diminuia. Sotoposto a la forte presion del castejan, devegnesto lengoa ufizial in sèvito a l'union de le corone de Castija e de Aragona, l'asturian-leonese el ga finio par esar sopiantà da questo, sopratuto nei teritori de recente espansion.

• L'asturian, dito anca bable, el xe la variante parlà e standard de l'asturian-leonese ne le Asturie e in Cantabria ozidental. El se divide in asturian ozidental, zentral e oriental.

• Ne le Asturie ozidentai, de preciso tra i fiumi Eo e Navia, asturian e galego i se fonda insieme in na parlada che tol el nome de eonaviego.