Squero

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
El squero de San Trovaso
El squero Tramontin, ai Ognisanti
El squero, ai Mendicanti

El squero el xé un cantièr par barche. Na volta ciamà squadra[1], el xé speciałixà su barche pìcołe[1], almanco dai ténpi moderni. No'l xé escluxivo de ła sità de Venesia, perché vien ciamai squeri anca cantieréti de altri posti[2], anca se quéłi venesiani i xé i più noti e rełevanti.

L'etimołogia del nome ła xé łigada fórsi a ła paroła squara, overosìa el strumento de łavóro fondamental par i marangóni de groso. In orìxene, el squero l'endegava de sòłito el cantèr naval par ła costrusion, ła manutension e'l receto de łe barche de ogni dimension, sia a remi che a véła, dai pìcołi sandołeti fin a łe grande gałie da guera. Có che l'Arsenal el se ga tólto tute łe atività cantieristìsteghe par łe nave più grose, sia miłitari che mercantiłi, el łavóro dei squeri el se ga speciałixà su łe barche più pìcołe, de uxo privà.[3]

El squero el xé caraterixà da un pian inclinà verso el canal o'l Rio. A łe spałe del pian, resintà su dó lai, ghe xé na costrusion in legno coverta e verta verso el pian de varo, dita texa. Ła texa ła costituise al stéso ténpo ła xona de łavóro vera e propia, proteta ła pióva, e'l depòxito dei atresi. De sòłito, łe caxe tacade o, indóve ghe xé, el pian sóra del squero, i fa anca da caxa del paron o del caomistro.

Ai ténpi de ła Repùblica de Venesia i squeri i gera difuxi su tuto el teritorio urban, come che testimonia ancuo ła toponomàstega sitadina co łe numeróxe całe del Squero prexénti un fià dapartuto. Ghe gera però una particołar concentrasion a Casteło, 'nte ła xona indove ancuo se cata ła Riva dei Sete Màrtiri, a Dorsoduro e a ła Zueca, sul lai revoltà verso ła parte sud de ła łaguna. Col pasar del ténpo, sia par ła dràstega redusion del'uxo de łe barche a remi, limitada ancup al'uxo turìstego o sportivo, sia par ła vegnùa de nóvi materiałi de costrusion come el legno conpensà e ła veroraxa, łe atività dei squeri łe se ga redote asae, cauxàndone n'enorme redusion del nùmero.

Ancuo in sità, insieme a alguni cantieri menóri, i soravive sóło che sie squeri propiamente diti: tre a Dorsoduro, due a ła Zueca e un a Casteło.

I tre squeri de Dorsoduro i xé:

  • el squero Tramontin, ai Ognisanti
  • el tacà squero Bonaldo, sénpre ai Ognisanti ma che ancuo ga perso conpletamente ła so funsion, deventando magaxen de barche.
  • el squero de propietà del Comun de Venesia, cognosùo come Squero de San Trovaso.

Sti squeri qua i produse squaxi sóło góndołe.

I dó squeri de ła Zueca i xé

  • el squero Crea, propietà del regatante Gianfranco Vianello dito Crea, che'l xé anca l'ùgnoło a consegnar łe góndołe conplete de tuti i asesori, anca remi e fórcołe
  • el squero Costantini-Dei Rossi, vèro somegiante a ła tipołogia clàsega del squero.

El squero de Casteło el xé

  • el squero San Isepo, propietà de ła Socetà de Mutuo Socorso infrà Carpentieri e Calfati.

Sti tre squeri i xé ancóra boni de produr ogni ano na quantità bastansa bóna miga sóło de góndołe, ma anche de altre barche tìpiche de ła łaguna de Venesia.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. 1,0 1,1 Disionario del Boerio
  2. Sul Siłe, su ła Brénta
  3. Francesco Sansovino, Venetia, città nobilissima, et singolare, 1663, pag. 367: «Et l'anno 1344 s'ordinò che galee grosse non si fabricassero più ne gli squeri della città ma nell'Arsenale»

Altri progeti[canbia | canbia el còdaxe]