Tersa Guera de Indipendensa

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Terza guera de indipendensa
Guera austro-prussiana
Parte delle guere de indipendensa itałiane
Battaglia di custoza monte cricol.jpg
Bataja de Custoza
Data: 1866
Posto: Inpero d'Austria, Łonbardo Veneto, Itałia e mare Adriatico
Èxito: vittoria prussiana e italiana
Modifiche teritoriałi: Ła Prusia anete Hannover, Schleswig-Holstein, i du ducati de ł'Asia, Nassau e Francoforte;
El Regno de Itałia anete el Veneto, el Friułi e ła provincia de Mantova;
Ła Prusia forma Confederasion Todesca del Nord;
L'Inpero austriaco el xe diventà l'Inpero Austro-Ungarico
Schieramenti
Inpero austriaco, Sasonia, Baviera, Baden, Württemberg, Hannover e alcuni Stati picinini todeschi (precedentemente conosui come Confederasion Todesca) Regno de Prusia
Regno d'Itałia
e alcuni Stati tedeschi picinini
Efetivi
600 000 austriaci e ałeati todeshi 500 000 prusiani e ałeati todeschi
300 000 itałiani
Perdite
20 000 morti o ferìi 37 000 morti o ferìi (todeschi e itałiani)
Piano deła terza guera de indipendensa


Ła Terza Guera de Indipendensa itałiana ła s'à svolto nel 1866 parałełamente a ła Guera Austro-Prusiana, co l'Itałia da ła parte dei Prusiani. Difati çinque ani prima (1861) i Piemontexi i gavéa unìo ła penìxoła itałiana e fondà el Regno d'Itałia, ma no i era mìa stà boni de conquistar el Veneto, che el gh'era restà ai Austriaci. Ełora quando nel 1866 i Prusiani i ga decixo de atacar l'Austria par portarghe via el predominio su ła Germania, i Itałiani i ghe n'à aprofità par alearse coła Prusia e vedar de conquistar el Veneto.

Ła sconfita de Custoza[canbia | canbia sorxente]

El 16 de giugno 1866 ła Prusia ła scominsia l'ataco, e tri giorni dopo anca l'Itałia ła ghe dichiara guera a l'Austria. El generałe La Marmora, al comando de una de łe do armade de l'esercito itałiano, el move a l'asalto del Quadriłatero, ma zà el 24 de giugno el vien batùo a Custoza. Intanto i Prusiani i sconfige i Austriaci più olte, e dopo ła Bataja de Sadowa i Austriaci i se cata costreti a ritirar parte dei soldà da l'Itałia par defèndar Viena.

Ła sconfita de Lissa[canbia | canbia sorxente]

A sto ponto qua ła guera par i Prusiani (e quindi anca par i Itałiani) l'è praticamente vinta, parò l'Itałia ła se cata in na situasion inbarazante, parché no jè stà boni de vinzar sul canpo de bataja. Par rimediar a sto dixonor, el goerno el ghe ordina a ła Marina miłitare, che fin deso l'era restà ferma, de çercar na vitoria navałe par riguadagnar credibiłità. Ma el 20 de lujo ła flota itałiana, comandà dal'amirałio Persano, ła vien sconfita duramente a Lissa da queła austriaca, formà in bona parte da marinai veneti, istriani e dalmati (el steso amirałio in capo Tegetthoff el daxéa i comandi parlando in veneto).

Concluxion[canbia | canbia sorxente]

In baxe ai acordi stipulà prima de ła guera co ła Prusia, l'Itałia ła otien el Veneto, el Friul e Mantoa (anca se l'Austria, in segno de disprezo, ła ghe cede sti teritori a ła Francia, che dopo ła ghie gira al'Itałia).

El 21 e 22 de otobre 1866 se tien el plebisito par l'anesion del Veneto a l'Itałia.