Rialto

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
El ponte de Rialto visto infrà łe pałine.

Rialto ła xé na xona contegnùa 'ntel Sestièr de San Poło a Venesia, conosua per el só mercà e per el ponte chel ga tolto sto nome qua.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Łe prime notisie revardo a ła xona łe vien dal IX sècoło, có su łe ìxołe Realtine, su tute łe dó sponde del Rio Businiacus, ghe gera na pìcoła viła conosùa come Rivoaltus (in vèneto "riva alta"). Daspò, el Rio Businiacus el pasarà a ła storia col nome de Canal Grando e l'àrea co queo de Rialto, ma ciamando cusì soło ła xona su ła sponda osidental del canal.

El Rio Businiacus el gerà scavà 'nte ła laguna da ła corente del fiume Brenta, che, daspò ła rota del 589, el gera rivà a sfoxar visin a Fuxina, 'ndando vanti daspò traverso ła łaguna verso el Porto de Lido.

Ai prinsipi el séntro sitadino venesiano el gera łogà propio su ła sponda osidentale del canal Grando. Perché ghe gera masa xénte łongo Canal Grando, i ga sièlto de spostar paréci łavori verso el mar in quea che ancuo ła xé l'àrea de San Marco, che ła xé deventà daspò el séntro połìtego e dei tràfeghi de ła sità, faxendo pasar in secondo pian el quartièr de Rialto.

Canpo de ła Pescaria

Ła Serenìsima[canbia | canbia sorxente]

Sia quel che sia, Rialto ła xé 'ndada vanti a eser na xona inportante, spece dal 1097, có i ghe ga spostà qua el mercà de Venesia. 'Ntel sècoło daspò un ponte de barche el xé stà meso sul Canal Grando. Sto ponte presto el xé stà reclutà da un ponte de legno, eora, daspò chel xé cascà xó e tirà su de novo per qualche volta, dal Ponte de Rialto che ghe xé ancuo.

Col pasar del ténpo, el mercà el se ga sgrandio, parlando de véndita a detagio e anca al'ingroso e i xé stai tirai su magazéni e fònteghi. In sto fraténpo, i xé vegnui fora i primi negosi de roba de łuso, łe prime banche e asicurasion e i ufisi de łe tase de ła sità łe xé stà mese propio qua. Anca el maceło sitadin el se catava a Rialto.

Paréci dei edifisi de Rialto i xé stài butai xó da un incendio 'ntel 1514: el soło chel xé stà in pie el xé stà ła céxa de San Giàcomo de Rialto, méntre el resto del'àrea el xé sta volta per volta tirà su de novo. L'edifisio de łe Fàbriche Vece el vien fora da sto tenpo qua, méntre łe Fàbriche Nove łe xé un fià più resente (1553).

Ancuo, Rialto ła xé na xona pien de xénte, co un mercà de fruta e verdura ogni xorno (Erberia) e un mercà del pese in Canpo de ła Pescaria.