Articioco de Sant'Erasmo

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Articioki

El articioco de Sant'Erasmo el xe na varietà particołare de articioco e ła crese soło 'nte łe ixołe de ła laguna de Venesia (soratuto Sant'Erasmo, ma anca łe Vignołe, Mazzorbo, a Małamoco e Lio Picoło) . El xe na speciałità de ła cuxina veneta e, parvia del so cołore, el vien ciamà anca articioco viołeto de sant'Erasmo. El articioco el xe na pianta erbasea de ła fameja de łe Asteraceae (nome sientifego Cynara cardunculus). In todesco se dixe Artischocke, in inglexe artichoke, in sloveno artičóka, in taljan carciofo (dal arabo al-kharshûf). Pianta ke dura senpre e ke riva anca a 1 metro e mexo, el articioco el ga un fusto carnoxo e çiłindrico, foje grande, longhe - a punta de lancia. I fiori i xe ingrumà in un capołin tondo, fato de un ricetacoło verde-vioła dove ke se inpianta i fiori veri e propri, fati a tubeto fin, de cołor blu-vioła. 'Nte'l capołin gnancora maùro, i fiori i xe sarà su da piastrełe (łe par foje) carnoxe, una sora ł'altra, ciamà bratèe, ke łe finise co na spina. quel ke se magna xe ste bratèe e el ricetacoło, dito core.

Storia e habitat[canbia | canbia el còdexe]

El articioco el xe sta coltivà prima de tuto in Siciłia a partir dal 1° secoło dopo de Cristo. Tipega pianta de anbiente mediteraneo,

Canpi e orti in 'nteła laguna de Venesia

ła varietà nostrana ła xe sta introdota a Venesia inte'l sinquesento da i Ebrei, cusì come tanti altri piati tipisi de ła cuxina veneta e venesiana in particołare. Łe so quałità organołetike (saor, odor, teneresa) łe xe ligà a i canpi co tanta tera crea e sałi minerałi de ł'ixoła de Sant'Erasmo.

Quando ke i se tira su[canbia | canbia el còdexe]

Ła racolta ła scuminsia in apriłe, co łe castraùre, e ła va vanti fin giugno.

El articioco de sant'Erasmo presìdio Slow Food[canbia | canbia el còdexe]

Par el so vałore, el articioco de Sant'Erasmo el ga ł'etiketa de Presidio Slow Food.

Ligadure foreste[canbia | canbia el còdexe]

(IT)Ł'articioco de sant'Erasmo

(IT) El consorsio de Sant'Erasmo