Idrògeno

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Idrògeno drénto un contenitor de véro, iłuminà.

L'idrògeno (dal greco antigo ὕδωρ, hydor, "aqua", e ła raìxe γεν/γον che ła signìfega "xenerar"[1]) el xé el primo ełemento chìmego de ła tabeła periòdica dei ełementi e el ga come sìnboło H e come nùmero atòmego 1.

Al stato ełementar ghe xé idrògeno sóto fórma de mołècoła biatòmega, H2, che a presion atmosfèrega e a tenperadura anbiénte (298 K) el xé un gas sénsa cołor, odor, vèro infiamàbiłe.L'idrògeno el xé l'ełeménto più łixièro e più comun de tuto l'universo chel vedémo. El se cata 'ntel'aqua (11,19%) e en tuti i conposti orgànisi e organismi vivénti. L'idrògeno el fa conposti con ła magior parte dei ełeménti, spéso anca par sìntexe direta. Łe stéłe łe xé en magioransa fate de idrògeno 'ntel stato de plasma. Sto ełeménto el xé doparà 'nte ła produsion de amonìaca, 'ntel'idrogenasion dei ogi vegetałi, in aeronàutega (prima 'ntei dirixìbiłi), come roba da bruxar alternativamente e, più de resénte, come reserva de energia 'nte łe batarie a conbustìbiłe.[2] Daspò el xé serà in qualche pièra, come el granito.

Caraterìsteghe[canbia | canbia sorxente]

L'idrògeno el xé l'ełeménto chìmego più łixièro. El só ixòtopo più comun (pròsio) el xé fato de un sìngoło proton e de un ełetron. In condision normal de presion e tenperadura l'idrògeno el xé un gas biàtomego H2, co un pónto de bogimento de sołi 20,27 K e un pónto de fuxion de 14,02 K.

Mese a presion parécio alte, come quełe che se cata al séntro dei giganti gasóxi (Xove ad exénpio), łe mołècołe łe perde ła łora identità e ł'idrògeno el devénta un medało łìquido. Desferentemente, in condision de presion vèro basa, łe mołècołe H2 łe pol subir disociasion e se mese a radiasion de giusta frequénsa, i àtomi individuałi i pol soravìver par bastansa ténpo par èser riłevai. Nùvołe de H2 łe se fórma e łe xé sociade con ła nàsida de łe stéłe.

Sto ełeménto el xóga un róło vital 'ntel dar energia al'universo, traverso procesi de fuxion nuclear chei moła na granda quantità de energia drio ła smisiada de quatro àtomi de idrògeno in un de ełio.

Parché el pròsio el xé più sénplexe ełeménto chìmego, el xé stà studià da ła mecànega quantìstega in maniera profondia.

Fónte[canbia | canbia sorxente]

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Rolla, p. 278
  2. Rolla, p. 282}


Tabeła periòdica dei ełeminti
> 1
I A
2
II A
3
III B
4
IV B
5
V B
6
VI B
7
VII B
8
VIII B
9
VIII B
10
VIII B
11
I B
12
II B
13
III A
14
IV A
15
V A
16
VI A
17
VII A
18
VIII A
V
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be

5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg

13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
*
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
Fr
88
Ra
**
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Uub
113
Uut
114
Uuq
115
Uup
116
Uuh
117
Uus
118
Uuo
 
* Lantànidi 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
** Atìnidi 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr


Metałi alcałini Metałi alcałino-teroxi Lantànidi Atìnidi Metałi de transision
Metałi del bloco p Semimetałi No-metałi Ałògeni Gas nòbiłi