Viła Trissino Marzotto

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Viła Trissino Marzotto
Villeggiatura Trissino.jpg
Viłejatura Trissino, łitografia de Marco Moro, 1850
CitàTrisino
InderisoPiasa Gian Giorgio Trissino, 1
Informasion xenerałi
ArchitetoFrancesco Muttoni
ComitenteFameja Trisino
Mapa interativa
45°34′07.44″N 11°22′10.19″E / 45.568732°N 11.369497°E45.568732; 11.369497Coordinae: 45°34′07.44″N 11°22′10.19″E / 45.568732°N 11.369497°E45.568732; 11.369497


Ła Viła Trissino da Porto Marzotto el xe on conpłeso monumentałe situà a Trisino, en provincia de Vicensa, el xe conposto da viła supariora, viła inferiora, monumentai e entrade tardo-baroche, credrada, fontana otagonałe, e de pi de sento statue che abełise el gran parco che el gode el panorama deła Vałe del'Agno e de ła canpagna visin. Ła xe stretamente łegà ai aviniminti de ła fameja Trisino, antighi feudatari del posto.

Storia[canbia | canbia el còdaxe]

Nte'l còl de Trisino fin dal'Alto medioevo se łevava na fortesa e dopo on casteło, teatro nte'l XIII secoło de łote tra Guelfi e ghibełini[1], che nel XV secoło, secondo ła moda rinascimentałe, vien trasformà in viła de canpagna (denominà viła superiora, parchè posà 'nte ła veta del còl). Xera questo el core de l'antiga fameja Trisino, che ła ciapava tuta ła Vałe del'Agno, conosua pa diversi secołi come Vałe de Trisino, fin en pianura.

Sta viła słargà e ristuturà na ultima volta tra el 1718 e el 1722 da l'architeto Francesco Montoni e, dopo ła so morte, da Girolamo Dal Pozzo[2], rivà ai Trissino Baston, proprietari de Pałaso Trisino, presente sede del municipio de Vicensa. El conte Marcantonio Trissino Baston (29 giugno 1673 – 2 giugno 1723), fioło de Łeonardo, oltre a comandar i łauri de sistemasion de ła viła[3], 'ntel 1693, ga fato fabricare a Muttoni l'inportante entrada al jardin e 'ntel 1717 l'entrada a viła superiora. Ł'architeto se ga ocupà anca de ła sistemasion dei jardini, da dove se ga ła vista verso ła vałata de l'Agno. Oncora a el Muttoni se deve ła costrusion deła scuderia finia 'ntel 1722.

El conte Cristoforo Trissino del ramo Riałe (2 de xenaro 1672 – 1º lujo 1746) comisionò senpre a Francesco Muttoni ła viła inferiora, inaugurà 'ntel 1746 insieme col fioło Ottavio[4], co eło parò ła łinea dei Trisino Riałe se estingue, permetendo ai Trissino Baston de riunire cosita l'intiero conpłeso de novo 'nte unica proprietà. Ała fine del XVIII secoło e dopo oncora 'ntel 1841 ła viła inferiora brisò pa colpa de on fulmine. Al primo evento ła costrusion vien repristinà, ma el secondo incendio Alessandro Trissino Baston (11 majo 1775 – 20 avril 1851) 'ntel 1843 ła ga fata ristruturare 'nte on modo rùdare scenografego[5] drio ła moda romantega del tenpo.

El conte Alessandro e so frade no i ga vudo eredi direti, cosita l'itiero conpłeso pasò ała soreła pi dovane Francesca, sposa del conte Ignazio Da Porto. I so discendenti, dopo on periodo de abandono, pasarono ła proprietà 'ntel 1951 a Giannino Marzotto.

Descrision[canbia | canbia el còdaxe]

Entràda de Viła inferiora Trissino

Viła Trissino Marzotto ła fa parte del percorso de viłe venete e ła xe ritenù tra łe pì bełe abitasion del miłesetesento vicentin anca par ła fasiłe integrasion tra el costuio e i jardini. Proprio, ła sitemasion setecentesca, dovua al'architeto Francesco Muttoni, ła se distingue sovratuto pa ła creasion dei viałi e camini tracià da diversi łivei de colìna e de pasaji coerti e scuerti. L'obietivo xera de creare dei belvedere, indirisà a diversi punti del'orizonte, e jardini pensiłi con funsion de terase panorameghe. Par maximizare el diałogo tra edifici e natura se ga fato recorso anca de forme orientałi 'ntel zugo dełe figurasion fłoreai e'ntei pinacołi in sima ai piłastri, come 'ntel conceło de ingeso del jardin[6].

L'arco de entrada de viła superiora da piasa Gian Giorgio Trissino, el risałe al 1593 el xe caraterixà da do leśene tuscaneghe che łe tien on tinpano sormontà tra tri arcoteri. El corpo de entrada, o mejo ła parte pi antiga deła viła, xe sta rifato 'ntel 1832 con rivestimento de bugne rustiche en coto.

Rento a l'edificio se trova ła cołesion de sie arasi (el cicło de łe cuatro stajon e do scene de vita de canpagna) reałizà da ła scoła belga de Willem de Pannemaker intorno al 1550 so desegno de Giulio Romano. Inportanti i xe i aredi deła viła e głi afrischi de Tommaso Porta e so fioło Andrea, che i adorna on coridoio, el sałoto del camineto roso e ła granda sała sentrałe.

Ała morte del Muttoni (1747) i łauri i va vanti soło con l'architeto veronese Girolamo Dal Pozzo[2] che el ga creà el pra verde: on gra spasio retangołare ełegante da nichie con statue de Orazio Marinali, posà nel'ała setecentesca deła viła e sarà del recinto deła cavałeriza. A vista el riporta ła memoria dełe corti de castei, ma el xe verto łateralmente ai visin jardini par medo de na caena de archi. Ła cavaleriza el xe on pra sopraełevà che jera posibiłe de fare on curto giro a cavało; xe ragiungibiłe dal baso de traverso do ranpe a cargnoło percołibiłi da cavai e l'altro de traverso do pergołi che i porta al pian nobiłe deła viła.

Ła viła superiora ła xe circondà da on grande jardin, e 'nte ła parte pì a vałe se cata ła viła inferiora, fata costruir 'ntel 1746 e che, dopo l'incendio del 1841, causà da on fulmine, ła xe nà in gran parte derfà. Du ani pi tardi ła viła ła xe sta ricostruia, sostituendo l'orixinale fronton triangołare con on trofeo, e xe sta alsà cuatro tori merlà ai angołi, che ała presente, i xe łevri cuerti de erna da l'aspeto de on rùdere de on casteło.

Intiere łe xe restà łe do grande scałinà, łe terase pensiłi e el gran terapien che ła parte sentrałe ła xe ocupà da na notevołe peschiera otagonałe, decorà da na statua a ogni vertese, tute rafigurà da divinità mitołogiche, oncora opara del Marinali. Degna de nota ła xe anca ła gradinada che ła porta ała sotostante fontana de Netuno e ała bałaustra che se manifesta al gran bosco, łevro de grandi rovare, tasi, cidri del Łibano, pini de l'Himalaya, łeci e secuoie secołari.

I cancei decorà de fero batuo del porton d'entrada al jardin xe opara de Girolamo Frigimelica. L'entrada el xe conposto da do cołone sinpie al marxene e da do copie de cołone abinà a incuadrar el canceło al sentro; 'ntei intervai xe poxisionà do grande finestre. I fusti dełe cołone toscaneghe i xe bugnà a fasce alterne e coronà da trofei, invese łe finestre łe xe montà da vasi decorà.

Rento al parco, spostansose dała viła superiora a cueła inferiora, xe posta in varie parti de i vasi decorà e pi de sento statue, in xenere a sogeto mitołogico, opara deła botega dei fradei Orazio e Angelo Marinali. Se scomisia col viałe dei łimuni che da l'edificio padronałe otagonałe con i so jardini al'itałiana, desegnà da Muttoni. El viałe dełe ortensie el sfiora i ołivari e riva fin ała viła inferiora; tornando in drio verso ła viła superiora se va ała così ciamà camera verde e al belvedere con i roxari.

Dal prinsipio de łauri de abełimento e restrutasion del XVIII secoło i paruni de Viła Trissino asegna on ruoło inportante del'arte del bien vivre.

El conte Marcantonio Trissino 'ntel 1717 a sinstra del canceło de ingreso el ga fato metere un'iscrision benaugurante:

« Marcus Antonius – Comes de Trissino – sibi – genio et hospitibus – Anno MDCCXVII - Citato in Bernardo Morsolin, Trissino ricordi storici, 1881, nota a pag 65. »


Al prinsipio del viałe dei łimuni a destra ghe xe na łapide che sałuda el visitatore con sti versi:

Qualunque o cortesia guidi o ventura,
Donna o Signore, a così bel soggiorno,
Pria miri il colle e il piano, onde a Natura
Piacque vago teatro alzargli intorno;
D'Arte scorgendo poi l'industre cura,
Che il fece a gara de' suoi pregi adorno,
Liti fra lor non desti, e solo dica:
Quanto qui l'Arte è di Natura amica! - Ottava dettata da Domenico Lazzarini e posta da Leonardo Trissino Baston[3].

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Bernardo Morsolin, Trissino ricordi storici, 1881, pagg 27-44.
  2. 2,0 2,1 Girolamo Dal Pozzo - Treccani
  3. 3,0 3,1 Bernardo Morsolin, Trissino ricordi storici, 1881, pagg 64-65.
  4. Bernardo Morsolin, Trissino ricordi storici, 1881, pag 50 ove si riporta l'iscrizione tratta dall'edificio: "Comites Christophorus pater et Octavio filius Trissini, A.D. MDCCXLVI".
  5. Bernardo Morsolin, Trissino ricordi storici, 1881, pagg 50-51.
  6. (IT) Molte delle informazioni riportate sono tratte dal sito ufficiale di Villa Trissino Marzotto.

Bibłiografia[canbia | canbia el còdaxe]

  • Bernardo Morsolin, Trissino. Ricordi storici (rist. anast. Vicenza, 1881),A. Forni, 1984, ISBN 978-88-271-2486-4.

Voxe corełà[canbia | canbia el còdaxe]

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]


Cołegaminti foresti[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàVIAF (EN247896365 · WorldCat Identities (EN247896365
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Viła_Trissino_Marzotto&oldid=653488"