Quito

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Quito
parochia
(ES) San Francisco de Quito
Flag of Quito.svg Coat of Arms of Quito.svg
Quito.jpg
Cànbia el vałor in Wikidata
Locałixasion
StatoEcuador Ecuador
Provincia
Canton
Aministrasion
Data de istitusion6 de disenbre 1534
Teritorio
Coordinae0°13′12″S 78°30′45″W / 0.22°S 78.5125°W-0.22; -78.5125Coordinae: 0°13′12″S 78°30′45″W / 0.22°S 78.5125°W-0.22; -78.5125
Altitudine2 850 m s.l.m.
Superficie372,39km²
Rezidenti2 011 388 (2020) Cànbia el vałor in Wikidata
Green Arrow Up.svg33 012 (2019)
Altre informasion
Còd. postałeEC170150
PrefisoErrore Lua in Modulo:Prefisso_telefonico alla linea 20: attempt to call field '_main' (a nil value).
PatronoSan Francesco de Sisa e Virgin of Quito (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Carte interative
Sito istitusionałe

Facebook: 110472755639612 MusicBrainz: 65a7e143-7ef4-459a-b15b-e7f984a8e2a4

Quito, (nome derivà da ła antiga tribù dei Quitus), ła ze na sità de 2.873.458 abitanti de l'Ecuador, capitałe del stato, caołogo de ła provìncia de Pichincha e sede del Distrito Metropolitano de Quito. Quito el ze patrimònio de l'umanità dal 1978, ano inte el cuało l'UNESCO el ła ghea declarada, par l'inportansa dei so patrimoni architetòneghi.

Zeografia[canbia | canbia el còdaxe]

Quito ła situada inte ła sesion sentrosetentrionałe del paeze, su ła caena andina, a 2.850 m, inte i pie del volcan Pichincha (4.794 m). Tocada da l'autostrada panamericana, ben ligada col resto del paeze par ferovia, sede de l'aeroporto Mariscal Sucre International Airport, ła ze el sentro comerciałe, industriałe e culturałe de l'Ecuador, co i so stabiłimenti tesiłi, ałimentari e chìmeghi, calsaturìfeghi e co ła so Università Sentrałe, del 1787, l'oservatòrio astronòmego e i muzei.



Siben ła sìpia pozisionada pròsima de l'ecuatore, Quito ła gode de un clima tenperà, co escursion tèrmeghe/ano poco asentuae, noti fresche e precipitasion bondanti. Dividesta in trè parte da do profondi buroni che i vien zo dal vulcan Pichincha, ła prezenta inte ła so intieresa na aparensa moderna.

Ceza de San Francesco

Istòrego[canbia | canbia el còdaxe]

De orìzane pre-ispànega, ła ze sta un sentro econòmego e pułìtego de granda inportansa inte el sentro-nord de cueło che oncó el ze el teritòrio de l'Ecuador, andove se ghea desviłupà ła cultura quitus (da ła cuała el devien el so nome). Col rivo de ła popołasion Inca, ła sità ła gaveva ciapà anca na inportansa miłitare divegnendo el secondo sentro pułìtego de l'Inpero Inca, destante pì de 2000 km da ła capitałe Cuzco, a ła cuała ła zera unia da na inportante strada. Si bè che el so teritòrio el fuse sta anetesto a l'inpero inte el 1430, i Inca no i ghea mai domenà ła popołasion, ansi, i ghene ghea respetà ła cultura, inrichéndoła e convertindo ła sità inte un grando sentro urban. El penùltemo sovran Inca, Huayna Capac, el ghea pasà a Quito i so ùltemi ani de vita e, drio na version istòrega contestada, in ponto de morte, el ghea sudividesto el regno in do parti: el fioło Atahuallpa, el so preferio, el se gaveva stabiłizà a Quito, ponesto che el zera devegnesto ła capitałe de ła parte de l'inpero che a eło ła ghe zera stada insegnada.

Col rivo dei spagnołi, el zenerałe inca Rumiñahui el gaveva preferio desfar ła sità dasando solché sènare e scondendo i tezori in magnera che i invazori eoropei no i catase gnente. La istòria ispànega de Quito, parò, ła zera tacada inte el 24 de agosto del 1534 co ła fondasion de Santiago de Quito arente de Riobamba, sità desfada dai indìzani òsteghi a ła concuista e refondada, da Sebastián de Belalcázar, col nome de San Francisco de Quito, inte el 6 de disenbre del 1534 andove atualmente ła nase, inte łe falde del volcan Pichincha. Gràsie al rivo de numarévułi comunità rełijoze, ła sità ła ghea cresesto rapidamente e ła se ghea desviłupà tanto da ciapar granda inportansa culturałe e rełijoza inte el sudamèrica.

La sità ła mantegne ła so inportansa esendo el ponto de union intrà i "vireinai" de Nueva Granada e cheło del Perù. Ła ze stada Quito ła prima sità americana che ła se ghea organizà in vedesta de l'indipendensa da ła corona spagnoła, inte el 10 de agosto 1809, tanto che in onor de sto avegnimento ła sità ła ze stada e oncora ła vien denomenada ła Luz de America (Luze de Amèrica).

Dopo ani de tentativi fałii, inte el 24 de majo del 1822 l'ezèrsito indipendentista guidà da Antonio José de Sucre el zera entrà a Quito e el ghea avesto in magnera definitiva el mejo a dano dei spagnołi inte ła Bataja di Pichincha. Co l'indipendensa da ła Spagna el zera devegnesto uno dei trè sentri pułìteghi de ła Granda Cołónbia inte el 1830 e posteriormente, co ła desołusion de sta cuà, ła ze stada reconosesta cofà capitałe de l'Ecuador.

Monumenti[canbia | canbia el còdaxe]

Quito ła conta ła pì rica e inportante cołesion de arte cołoniałe del Sud Amèrica, De fato ła scoła de arte Quitegna ła ze sta ła pì inportante de ła cołònia e ła se rezalta intrà łe altre par via dei artisti indìzani e metìci de grando vałore che i ga dasà na eredità sensa conpagni inte el novo continente. El sentro istòrego de ła sità el detien 40 ceze e capełe, 16 conviti e monastieri coi so ciostri, 17 piase, 12 sałe capitołari, 12 muzei e inumarévułi corti de straordenària bełesa. Pròpio par l'inportansa de sti patrimoni architetòneghi, l'UNESCO el ghea declarà Quito patrimònio de l'umanità inte el 1978.

Intrà i monumenti pì inportai ci łe ze ła ceza de ła "Conpañia de Jesús" (ła pì inportante òpara baroca del Sud Amèrica), ła ceza e convito de San Francisco (1534-1650), San Agustin e el conpleso de edifegai afaciai su ła Plaza Grande: ła catedrałe, el pałaso arcivescoviłe, el pałaso de Carondełet (atuałe sede del goerno). El sentro stòrego el ze de par sel ze un monumento che dimostra l'abiłità e l'orìzene meticia da cual proel vien ła cultura ecuadoriana.

Pròpio par l'inportansa de sti patrimoni architetòneghi, l'UNESCO el ga declarà Quito patrimònio de l'umanità inte el 1978.

Trasporti[canbia | canbia el còdaxe]

La sità ła ze servia da l'Aeroporto Internasionałe Mariscal Sucre.

Zemełaji[canbia | canbia el còdaxe]

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]


Controło de autoritàVIAF (EN312739660 · ISNI (EN0000 0001 2298 4889 · LCCN (ENn80046224 · GND (DE4116883-5 · BNF (FRcb119643586 (data) · WorldCat Identities (ENn80-046224


Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Quito&oldid=1080068"