Morosina Morosini

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sto articoło el xe scrito in venesian doparando ła grafìa dita DECA

Morosina Morosini (1545 - Venèsia, 22 de genaro 1614) ła ze stada na dogaresa de ła Serenìsima Repùblica de Venèsia, mojere del doze Marin Grimani. ła ze recordà soratuto pa' ła so cerimonia de inaugurasion, avegnùa inte'l 1597.

Biografia[canbia | canbia el còdexe]

Morosina Morosini gera fìa del patrìsio Andrea Morosini, menbro de un'iłustre famègia venesiana che gaveva za dà a ła Serenisima tre dozi, e de Chiara Priuli, che apartegniva a n'altra sèłebre famègia del patrisiato de Venesia. La gaveva un fradèło e 'na sorèła, Pietro e Angela. A cuindèze ani, el 27 novenbre del 1560, Morosina ha spozà Marino Grimani, mentre Angela gà spozà so fradèło cadèto de Marìn, Almorò.

Marino Grimani e Morosina Morosini g'ha avùo cuàtro fìe:[1]

  • Beatrice Grimani, deventada mùnega;
  • Donata Grimani, spoza de Francesco Tiepolo (1579);
  • Laura Grimani, spoza de Nicolò Corner (1582);
  • Maria Grimani, spoza de Alvise Grimani (1593), può de Nicolò Molin (1607), può de Lorenzo Giustinian (1608).

La cùbia ha visùo in te ła storèga rezidensa de famègia, el Pałàso Grimani, afasà so'l Canal grando in tel sestièr de San Marco, non lontàn dal ponte de Rialto. In tel 1575, a ła morte de so fradèło Pietro, Morosina e Angela ze restàe łe ùgnołe rède del patrimonio dei Morosini, che ze stà spartìo conpàgno intra łe do sorèłe e tra i marìi.

El 26 avrìl del 1595 Marino Grimani ze stà ełeto doze de ła Serenisima, non sensa un notevołe contributo economego de so mugèr Morosina.

El dogado de Grimani ze stà uno dei pì sontuozi e ła cerimonia de incoronasion a dogaresa de Morosina ze recodà da łe fonti cofà ła più sołene e senografega in te ła storia de ła Republega de Venesia[2]. Gera dai tenpi de Zilia Dandolo Priuli (1557) che 'na dogaresa no venjva incoronà e Morosina sarìa stà ła penultema : infati, in tel 1645, ze stà votà 'na łèze dal Senato venesian che vietava l'incoronasion de łe dogarese a cauza del maso scuarso razonzesto da sto tipo de evento. La łèze ze stà dezateza in t'una ocazion noma che, in tel 1694, par l'incoronasion de Elisabetta Querini, spoza del doze Silvestro Valier. La cerimònia de l'incoronasion de Morosina ze stà sełebrà in un cuadro de Andrea Michieli (dito el vizentìn), ancùo conservà in te ła Sàła dei Dosałi del Museo Correr.


Andrea Vicentino, El sbarco a San Marco de ła dogaresa Morosina Morosini Grimani.


El 4 magio del 1597, 'conpanjàda da un sołene cortegio de cuatrosènto zentildone, Morosina ga risevesto in tel Pałaso de San Luca i mazorenghi de ła Serenisima. La gavèa indoso un presiozo abito de séda d'oro recamà d'arzènto, co' na granda mantìlia e 'l còrno dogàl de ła stòfa conpàgna, da cui partiva un longo véło de séda bianca strasotìl, mentre so el pèto portava 'na croze de diamnati. Dopo aver zurà in baze ai termini de ła Promision dogàl, ha distribuìo łe ozèłe co' ła so efigie. La se g'ha inbarcà donca so'l busintoro cincinà a festa insieme ai magistrati e a ałe damezèłe e, scortàda da altre imbarcasion più pìcołe, g'ha atraversà el Canal Grando.

Resevùa da łe Arti e tresento sciopetièri che sbarava salve in so onor, ła dogaresa Morosina ze venjùa zo in Piasa San Marco, pasando sotto un arco di trionfo costruìo tra łe do cołone e 'l Pałaso Dogal. Dopo aver fato el ziro de ła piasa, ła ze entrà in te ła baxéłega de San Marco dove ze stà sełebrà 'na mesa sołene, può el riseviménto ze andà vanti in tel pałaso, indove ła dogaresa ze stà risevùa da ła consorteria de łe Arti. In te ła Sàła del Gran Consègio ze stà dà un bàło che ha durà insìn a łe do de note. El zorno drìo ze stà dà un altro bàło in te ła sàła medèma; ze durà cuàtro ore, fin a ła mezanote, co' ła festa s'ha spostà in te ła Sàła del Scrutìnio, donde ze stà distribuìi dolsi e confeture.

In tel terso zorno de festegiamenti, ła dogaresa Morosina ze stà omagià da papa Clemente VIII e in te ła bazéłega de San Marco ghe ze stà oferta ła Roxa d'oro. La sera medèma ghe ze stà un gran risviménto a Pałaso Dogàl e davanti a l'ìzoła de San Zorzi ze stà inpiantà 'na giòstra navàl dei marinèri de łe conpanje comerciałi inglezi, ołandezi e fiaminghe prezenti in laguna. Infìn ze stà sbaràe salve in onor de ła dogaresa.

La dogaresa Morosina ze deventà patrona de ła sèłebre manifatura de merléti de Buran e a proprie speze g'ha fondà 'na scòła de sentotrenta merletaie[3]. Senpre a proprie speze Morosina g'ha fato restoràr ła Céza de San Sebastian.

Grimani ze morto in tel 1605 e Morosina ha soravisùo nove ani, morìndo el 22 zenàro del 1614 prima de conpìr setant'ani. I so funerałi se ga desvolzesto co' tuta ła ponpa del cazo : ła salma ze ezposta in te ła Sàła dei Pioveghi in Pałaso Dogàl a ła prezensa del doze Marcantonio Memmo e de tuti i senadori de ła Serenisima. El cailéto ze stà menà in te ła Bazéła de San Zanipòło indove ze stà sełebrà łe ezecuie sołeni. Morosina Morosini ze stà sepełìa darènte a so marìo in te ła céza de San Giuseppe de Castèło in t'un maravegiozo monumento de Vincenzo Scamozzi e de Girolamo Campagna. La dogaresa ga łasà ła so Roza d'oro in ligà a ła bazéłega de San Marco.

Onorificenze[canbia | canbia el còdexe]

Modèl:Onorificenze

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. G. Gullino, Grimani, Marino, DBI.
  2. La cerimonia è dettagliatamente descritta in P. G. Molmenti, La dogaressa di Venezia, Torino, 1884, pp. 289-303.
  3. R. Palluchini, Storia di Venezia: Temi. L'arte, vol. II, Roma, 1995, p. 987.

Bibliografia[canbia | canbia el còdexe]

  • G. Gullino, Grimani, Marino, DBI.
  • Pompeo Gherardo Molmenti, La dogaressa di Venezia, Torino, 1884.
  • Rodolfo Palluchini, Storia di Venezia: Temi. L'arte, vol. II, Roma, 1995.
  • Edgcumbe Staley, The dogaressas of Venice, London, 1910.

Altri progeti[canbia | canbia el còdexe]

  • Collabora a Commons Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Morosina Morosini

  • Ligamènti esterni[canbia | canbia el còdexe]