Ajuto:Convension de scritura/Vecie

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Ocio!
Ocio! Sta pajina no ła ga njancora vuo el consenso de ła comunidà, ła xé par sto motivo soło on aboso en faxe de laorasion e discusion
Manual Gramaticałe Xenerałe de ła Łéngua Vèneta e łe só varianti.pdf
Manuaƚe GVU 1995.pdf

A ghe xe tante difarense ne ła scritura in łengua veneta! Ła scritura a Padova no ła xe come a Venezsia! Łe scriture łe xe diverse parché łe riflete parlade locałi diverse: parché el padovan e el venesian i xe varianse locałi de na stésa léngoa. A se pol dir che findes ghen'è solo scriture par alcune varianse ma no ghen'è mìa una scritura par tuta ła léngoa e par questa i veneti no i se met mai d'acordo! On wiki in veneto el ga da esare bon par tute łe variazsion locałi de ła lengoa, almanco el dovaria proarghe - e el dovarìa anca esare bon de spiegarghe a chi leze parché ghe xe 'ste difarense de parlada siben che ła lengoa ła xe una soła.

Manual Gramaticałe Xenerałe de ła Łéngua Vèneta e łe só varianti

In te'l Manual Gramaticałe Xenerałe de ła Łéngua Vèneta e łe só varianse de Michele Brunelli a se cata on modo de scritura tra i pì doparai e de pù fasiłe conprension. L'idèa de partenzsa xe che scrìvar int'un modo soło no vol mìa dir parlar tuti conpagno: diversamente da l'itałian, se pol doparar łétare e sìnbołi a dopia łetura. Sul Dizsionario Xenerałe de ła Łéngua Vèneta e łe só varianse se cata invezse un exenpio pràtico de come che funzsiona el sistema co grafia unificà conpagnà da łe diverse leture corispondenti, varianti e exenpi. Par chi che vol ghe xe anca un tutorial interativo de vèneto co exenpi audio.

Ocio! Rispeto al Manual Gramaticałe Xenerałe gavemo fato na modifica: al posto del digrama ZX proposto dal Manual, và doparà Z da soła (varda ła discusion in propoxito).

Note de baxe

Par la regoła de scritura łe va ben łe regołe ke łe viegn:

  • ł - bisogna metarła senpre tra vocałi (no metare però ła "£"! Anca parché on foresto el po' pensar ke sia un scherso). No se dòpara mìa in parołe foreste, anca se'l połe èsare sugerío da ła pronunzsia.
  • j - bisogna metare ła "j" co ke se dixe na "i consonantica" (parxenpio en tałian co ke na paroła ła gà na "gl" e ke en veneto se pò dire come na "i" o come na "gi" - maja (pronunzsia: maia o màgia) , faméja (pron. faméia o famégia)
  • zs - dìgrafo doprà senpre co ke na paroła ła gà en certe xone ła pronunzsia interdentałe (senpre parxenpio nteła paroła "nazsion=nazion, nazhion, nassion" , "razsa=razza, razha, rassa", "carezsà"=accarezzato/a). Sendo un dìgrafo el se scrive co do létare ma el se leze senpre un sono solo: o "s" (chi che no ga interdentali) o "z" (chi che le ga). L'è diversa da z!
  • z - Anca quà se uxa co ke ghe xe difarenzse tra pronunzsia interdental e no (i zeri, meze mate, pronunzsia zeri o xeri, meze o mexe; carezà=carreggiata). El se dopara in sostituzsion de ła ZX prevista sul Manual Gramaticałe Xenerałe. Ocio che l'è diversa da zs!
  • - no el xe oblìgatorio anca parché xe raro
  • x - in tuti i caxi de s "dolzse" che no vaga scrita z/zx. (par exenpio: xe, ti xeri, el méxe, caxa) Xe difarente da s!
  • s - ła vien senpre pronunzsià "dura" ma veloce confá ne ła paroła sałe, anca fra do vocałi (p.ex: saso, Mésa, rasa=gratta).
  • np e nb - en veneto quel ke en tałian xe "mp" en veneto xe "NP" (tenpo)
  • gnente dopie!

Altre convenzsion no de scritura

  • s·c - inte ła pàxena de discusión ła xé in corso una votasiòn de sta convenzsion.
  • Par vèneto el plural de tante parołe el połe vere el canbio de vocal, no in tuti i diałeti. In sto caxo se preferizse asar indicá łome che ła O co l'acento acudo, asandoghe ai łetóri de canbiar ła proninzsia "a récia".
  • Sicome che se sbałià asè, ricordémo che el plural de na paroła feminil in -e resta in -e.
  • Se preferise no indicar ła -e facoltativa inte łe parołe che łe terminaría par -ne, -re, -le. Intei altri caxi ła ndaría mantegnú.

Açenti

  • L'açento regołar el casca sora l'última síłaba 'nte łe parołe che łe finise par consonante e inte ła penúltima 'ne quełe che finizse par vocal. In tuti i caxi de acento inregołar, cogne endegarlo.
  • Sora O e E se mete l'acento acudo o grave, conforme ła pronunzsia.
  • Sora A, I, U se preferizse l'acento acudo, par uniformitá e parché cusí se costuma en altre łengue sorełe confá spagnoło e portughexe. L'acento grave no xe comunque eror.
  • Ocor indicar senpre l'acento acudo tònico sora nómi e agetivi. Par łe altre parołe, łome che se no łe xe de uxo comun o łe xe típiche soło che de una variante.

Transliterazsion

Par venetixar parołe internazsionałi che vien da greco o łatin, se cosidera ste règołe:

  • PT e CT deventa T
  • TC e XC deventa C
  • CE e CI deventa ZSE e ZSI
  • TIA, TIE, TIO, TIU deventa ZSIA, ZSIE, ZSIO e ZSIU
  • PS deventa S

Altre convension

Altre convenzsion:

  • en vèneto el plurał de tante parołe el gà el canbio de vocał, ma no el capita en tuti i diałeti:
  • ou - sta qua pò èsare na convenzsion par no crear problemi (parxenpio: "el dotor" > "i doutouri" = "i dotori"+"i doturi")
  • ei - anca sta qua ła pol èser na convenzsion par no crear problemi (p.ex: "el segno" > "i seigni" = "i segni"+"i signi" ; "el paexe" > "i paeixi" = "i paexi"+"i paixi" ; "el vedéa" > "te vedeivi" = "te vedevi"+"te vedivi")
  • on e un - i se pò uxar tuti e doi
  • e co - "có" el xe en tałian "quando" e "co" ł'è come en tałian "con"
  • ki e ke - no el xe obligatorio scrivare "ki" e "ke" con la "k"
  • e - i se pò uxare tuti e doi (en tałian "più")
  • in e en - i se pò uxare tuti e doi
  • łéngoa e łéngua - i se poł uxar tuti e doi; ocio che par mantegner łe robe in sesto ła categorìa par convenzsion xe Categoria:Łéngoe.
  • doi , du e - tute tre forme maschiłi vałide (ma fem. senpre)

Ocio ałe parołe che łe someja anca in tałian:

  • b e v - co ke ghè en tałian na "b" o na "bb" prima o dopo na consonante en vèneto ghè na "v", fora ke a inizsio de paroła (parxenpio: "el lavro" > "il labbro", "servo" > "serbo")

Varianse del Veneto

Se pò anca discuter tuti insieme par dezsìdare se bixogna métare ancora o cavare dełe règoułe

  • Triestin, Trentin e Orobico: se ki scrive e parla en triestin, trentin o orobico e el trova dificultà a lexare e conprendare quel ke ghe stà scrìo en veneto redjonal pò dezsidare de far na version anca ntel sò diałeto (parxenpio: Veneto > Veneto/trentin) - sta roba pò esare fata anca se capita na roba contraria. I triestini, i trentini e i orobici i se fan ała propia scritura e parxenpio on trentin o on orobico el pò scrivare con le "Z" e łe "Ü".

Cołegamenti foresti

Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Ajuto:Convension_de_scritura/Vecie&oldid=546255"