Stómego

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Illu stomach.jpg
Endoscopia del stómego

El stómego o stòmego el xé un òrgano chel fa parte del paramento degestivo. El consiste 'nte un slargamento, tuto rivestio de mùscołi, del canal ałimentar e'l xé, insieme al bueło, l'òrgano più inportante del só paramento. Ghe xé in qualche spece de anemałi, infrà łe quałi vertebrai, echinodermi, bai e mołuschi. El xé involto 'nte ła seconda faxe de ła degestion, che ła segue ła mastegasion. El manda fora enzimi per łe proteine e forti àsidi par far menùo el magnar e smisiando el tuto co contrasion fate dal tesùo che'l covre l'òrgano. El ga na capiénsa de 0,5 łitri, có el xé vodo, ma' xé ełàstego e'l pol rivar a 1,5 L. I gas prodoti da ła degestion i vien spinti a ła fin del'òrgano.

Ła paroła stómego ła vien dal łatin stomachus, che ła deriva a soa volta dal greco στόμαχος (stómachos). El tèrmine più doprà in greco antigo el gera però γαστήρ (gastér), dal qual el vien el sufiso gastro-, riferio a st'òrgano.

Parte del stómego[canbia | canbia sorxente]

El cardias (6) el xé ła "porta" del stómego, che eo divide dal esofago; el xé na vàlvoła che ła fa pasar el magnar mastega che'l vien xó, e eo sera drénto al'òrgano. Se sto qua el pol èser pericołoxo par l'organismo, el se verxa e'l łasia pasar el contegnù spinto via ła na forte contrasion del stómego: sta situasion ła se ciama gòmito. El fondo (2) el xé queła gonfiada che no ła se vede 'nte ła radiografia perché ghe xé aria drénto. El corpo (3) el xé revolto verso drita e streto 'ntel baso; ła mucoxa drénto ła ga pieghe (14) permanénti (có che l'organo el se rilasa, łore łe resta) che łe devénta sénpre più definie e in rilievo verso ła fin cusì łe fréna el contegnùo. L'antro piłòrico (10) el xé queła parte final a forma de siłindro co pieghe łisie. El piłoro (9) el xé un sfintere (mùscoło a aneło) che'l se verxa có l'òrgano el ga finio el só łavoro e'l contegnùo el finise 'ntel duodeno; a desferénsa del cardias.

Funsion[canbia | canbia sorxente]

El só róło prinsipal el xé queło de divider in tocheti più pìcołi łe mołècołe de grande dimension, rivade col'ałimentasion, grasie al'asion de àsido clorìdrico, al scopo de permeterghe l'asorbimento da parte dell'bueo tenue. Altre funsion łe xé ła degestion protèica, svolta dai enzimi łìtisi renina e pepsine (łe proteine łe vien desconposte in cadéne più pìcołe, dite polipeptidi), l'asorbimento del'aqua, de qualche Ion e conposti liposołùbiłi (i se desfa 'ntei grasi) come l'alcol e ła cafeina.

Ła pepsina ła łavora soło in anbiénte a baso pH. Sto qua el vien senpre varantio da ła prexénsa del'àsido clorìdrico.

L'insieme de tuti sti ełeménti el xé dito suco gàstrico, che'l vien avià anca soło se pensémo de magnar (dónca strangosemo da ła fame e vien fora sałiva in boca). Łe parete del stómego, in mancansa de fatóri protetivi, łe veria danexàe par colpa del'asidità forte del suco gàstrico, ma'l stómego el manda fora na sostansa, ła mucina, che ła scansa sto problema qua. Ła spesa muscołaùra ła varantise a ła fin i moviménti de smisiamento dei ałiménti, che durante ła permanénsa 'ntel stómego, che'l pol durar da una a tre ore, i se strasforma in chimo.

Altri progetti[canbia | canbia sorxente]