Nùmaro

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in padoan
Evołusion de łe sifre

Un nùmaro el xé na roba strata doparada par descrìvare na quantità. I nùmari i xé in xènare descriti co sifre, drio un sistema de numerasion.

I nùmari i poe èsare canbiai traverso łe quatro operasion fondamentałe, adision, sotrasion, moltiplicasion e divixion. El studio de łe propietà de ste operasion qua el xé parte del'àlgebra ełementare.

Tipi de nùmari[canbia | canbia sorxente]

Ghe so difàrénti tipi de nùmeri.

  • Quełi majormente conosùi sono i nùmari nadurałi { 1, 2, 3... } doparai par contare, il qual insieme el xé indicà con N. Ła prexénsa del xero fra i nùmari nadurałi el depénda da ła convension sielta. El xero el xé parò previsto dai asiomi de Peano.
  • Se ghe se consìdara ła difarénsa de segno e el xero, faxéndo distinsion infrà nùmari poxitivi e nùmari negativi, si cava fóra i nùmari interi, el cui insieme el xé indicà co Z.
  • Se i nùmari interi i vegne doparai par definire un raporto, i vien fóra i nùmari rasionałi, cioè bóni a scrìvare traverso na frasion (ratio in łatin). L'insiéme de tuti i nùmari rasionałi el xé indicà col sìnboło Q.
  • I xé irasionałi algèbrisi quei nùmari come raìxe de equasion algèbriche a coefisénti intéri (ad exénpio: \sqrt{2}). I no ga mia un sìnboło ufisialménte riconosuo (anca se se dòpara qualche volta I) .
  • Ghe xé anca nùmari (trasendénti) che i no se otegne come raìxe de equasion algèbriche: i exénpi i xé i bén conosùi nùmari \pi \, (pi greco) ee e \,. I poe èsare otegnui come raìxe de funsion trasendénti (goniomètriche, iperbòłiche, logarìtmiche, esponensiałe ed altre del'anàłixe superior).

L'union dei insiemi dei nùmari intéri, rasionałi e irasionałi algèbrisi el costituise un insieme numeràbiłe: ła quantità de sto qua ła se pol "trascurar" conparàndołi co quel dei trasendénti. I no ga un ségno ufisialménte riconosùo.

  • L'insiéme dei nùmari reałi el se toe tuti i nùmari chei se poe scrìvate, co o sénsa ła vìrgoła, traverse el sistema nùmerico desimałe: i nùmari intéri, quei con un nùmaro finio de sifre desimałe, quei par i quałi un grupo de sifre desimałe se cata più volte al'infinio, e quei chei ga un nùmaro infinio de sifre desimałe mia periòdiche. L'insieme dei nùmari reałi el xé sinbolejà co R.
  • L'insiéme dei nùmari reałi nol xé mia bon a dar tute łe sołusion de łe equasion algèbriche. Par exénpio, l'equasion
x^2 = -1\,\!

no ła ga mia sołusion infrà i reałi, parché in sto insiéme qua el quadrà de un nùmaro el xé sénpre poxitivo. Par risòlvare sto problema, ła xé stata inventà l'unità imaxenaria  i , tałe che

i^2 = -1.\,\!

Sto nùmaro qua nol partegne mia al'insiéme dei nùmari reałi, parò al'insiéme dei nùmari conplesi. Più in generałe, un nùmaro conpleso el xé na espresion del tipo

a+bi\,\!

dove i el xé l'unità imaxenaria e a,b i xé nùmari reałi. L'insiéme dei nùmari conplesi el se ìndica co C.

Altri projeti[canbia | canbia sorxente]