Dolfin
|
Sto artìcoło el xé scrito in diałeto venesian
|
 |
||||||||
 Tursìope |
||||||||
| Clasificasion sientìfega | ||||||||
|
||||||||
| Famege | ||||||||
Col nome de dolfin (o delfin) se éndega de sòłito un grupo parafiłètico de mamìferi marini chei partien al'órdene dei Odontoceti e chel contien łe famege dei dolfini oseànisi (Delphinidae) e dei dolfini de fiume (Platanistidae), chei xé de pìcołe dimension.
Ła paroła "dolfin" el vien più speso doprà per endegar spece precixe: el tursìope (Tursiops truncatus) e'l dolfin comun.
Anca el narvało e'l beluga i vien qualche volta ciamai dolfini, anca se i xé clasifegai 'nte ła famégia dei Monodontidae. Łe xé stae clasifegae squaxi 40 spece de dolfin divixe in 17 xèneri. I se desferénsia per grandesa da 1,2 m e 40 kg (Cefalorinco de Hector) a 9,5 m e 6 tonełade (Orca)[1]. Ła magior parte de łe spece łe pexa da 50 a 200 kg.
Ła paroła "dolfin" ła xé na strasformasion (comun infrà łe łéngue del'Europa Setentrional, come l'inglexe dolphin, o'l fransexe dauphin) de "delfin": sto tèrmine el vien dal łatin delphinus, che a sóa volta ła vien dal greco δελφίς (delphís), chel deriva da δελφύς (delfýs), chel signìfega ùtero. Dolfin el xé anca el cognome de n'inportante famegia del patrisiato venesian.
Strutura [canbia]
St'anemal qua el xé un vertebrato chel fa parte dei mamìferi. I dolfini i ga un corpo come un fìxoło, bon per nuar vełosemente. I dòpera ła pina alta come òrgano motor. Ła testa ła contien n'organo particołar e grando, doperà per orientarse e sercar el magnar.
In parece spece łe mandìbołe łe xé slongae e łe forma un bèco, o rostro; in altre spece, come el tursìope, ła boca ła sénbra aver un rixeto per sénpre. Parece spece łe ga un nùmero de dénti chel pol rivar fin a 250[2]. El serveło del dolfin el xé łargo e'l ga na cortesa davèro conplicada, per conplesità squaxi come queło uman, anca se no'l xé ancora ciaro per cosa el doperà. Ła cołorasion de baxe ła xé de gradasion de grixo, col lai del ventre bianco, speso smisià co łìnee e mace con tonałità desferénti. La pupiła 'ntel'ocio del dolfin el ga na figura a forma de cor[3].
La magior parte dei odontoceti ła nua in maniera vełose. Łe spece più pìcołe qualche volta łe xé bone a montar łe onde, e i dolfini i xé spéso visti fiancar łe nave e 'ndarghe visin nuando in superfice. I dolfini i xé anca famóxi per łe sóe evołusion acrobàteghe fora dal'aqua. I parla anca un łenguagio fato de sóni che sentimo anca nualtri: i ultrasóni chei manda i serve per casar[1]. I riva a viver fin a 35 ani[4].
Fonte [canbia]
- ↑ 1,0 1,1 (IT) Descrision dei dolfini su marevivo.it
- ↑ (IT) Scheda sui cetacei de legambiente
- ↑ (IT) "Na xornada coi dolfini", cooperazione.ch
- ↑ (EN) FAQ sui dolfini de dolphinplus.com
Altri progeti [canbia]
