Ciunga

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Na vecia machineta par dar fora łe bałete de ciunga

Ła ciunga o goma mastega o cicolo o anca ciuìnga, cingoma o cica ła xe ła goma da mastegare (in inglexe chewing gum, da qua el nome). Ł'abitudine de tegner in boca calcosa da mastegare ła xe vecia come el cuco. In Finlandia xe sta trovà un toko de ciunga fata con pégoła de scorsa de bredoła, con ancora su i segni dei denti, vecia de 5000 ani. I Greci i mastegava na ciunga fata coła resina de lentiskio. In Çentro-America i Azteki e i Maya i doparava na goma naturałe, el chicle, cavà dała pianta deła goma Manilkara chicle.

Na steca de ciunga

Ma ła storia deła ciunga moderna ła scuminsia 'ntel 1855, quando ke'l ditator mesican Santa Anna, gran consumador de chicle, el ga dovudo scapare ał'estero. Tra i altri posti 'ndove ke'l se ga rifugià, ghe xe sta New York 'dove ke'l ga conosudo ł'inventor Thomas Adams e el ghe ga proposto de far rivare dal Mesico gran kuantità de chicle par produre goma sintetica par far gome par łe rue dełe biciclete, stival da piova e xugatołi. Cusì xe sta, ma un giorno del 1869, Adams el ga tolto un toko de chicle ke vansava e se ło ga meso in boca e el ga tacà a mastegarlo. Ghe xe piaxudo e da keła volta el ga scuminsià a produre ciunghe fate col chicle e a venderle in tuti i Stati Unidi d'America. Deso se ghe xonta anca saor diversi (menta, sugorisia, fruti) e se dopara na goma sintetica (el butadiene) al posto del chicle.

Na toxa che gonfia un bałon co na ciunga