Bredoła
 |
||||||||||||
| Clasificasion sientìfega | ||||||||||||
|
Ła brèdoła (o bredol, albareła o bioła, beđòl o pirca (nome sientifego Betula alba) ła xe na pianta deła fameja dełe Betulaceae. in inglexe se dixe birch, in todesco Birke, in sloveno bréza, in taljan betulla.
Ła pol rivare a 15-30 metri de altesa e vivare fin a 160 ani. Sta pianta la buta el połine fra febraro e apriłe.
Indice |
Ałergia ała bredoła [canbia]
Fra febraro e aprile el połine fa danare kuei ke xe ałergici al połine de bredoła, con starnui, bruxor de oci e asma (ałergia ała bredoła). In Scandinavia ła bredoła, o mejo el so połine, xe ł'ałergene ke fa vegnere pi ałergie de tuti.
.svg)
Ła bredoła come albaro sinboło [canbia]
Ła bredoła xe ł'albaro nasional deła Finlandia
El legno [canbia]
El legno de bredoła el rexiste al seco e ał'umido e el vien doparà dal marangon par fare careghe, tołe, scałe, ma anca socołi e dóe dełe boti. Senpre el legno de bredoła xe un otimo legno da bruxare.
El suco de bredoła [canbia]
Faxendo dei taj suła scorsa, se pol tirar fora un suco, un fià dolse, verde ciaro, bevù in specie in Finlandia, Estonia, Letonia, Lituania, Rusia, Bielorusia e Ucraina: el suco de bredoła. Secando i buti e łe foje, se pol avere un te diuretico, xontandoghe aqua de bojo.
El ksiłitoło, sucaro del legno [canbia]
Dała bredoła se tira fora el ksiłitoło o sucaro del legno (formuła chimica C5 H12 O5),
un alcol ke el ga manco całorie del sucaro normałe (sacarosio) e el pol esare doparà dai diabetici sensa ke el ghe tira su el liveło de sucaro 'ntel sangue (glicemia). Doparà drento ła ciunga (ciunghe al ksiłitoło), el defende i denti dała placa baterica e dała carie.
Çerti studi i ga anca fato vedare ke 'l ksiłitoło (łe ciunghe al ksiłitoło) el pol prevenire łe otiti. Ocio coi can perchè el ksiłitoło el xe vełenoso par lori e se i ghin magna tanto, i pol morir.
