Bretagna
Da Wikipedia, ła ençiclopedia lìbara.
| Bretagna | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| région Bretagne / rannvro Breizh | |||||||||
|
|||||||||
| Stato: |  Francia |
||||||||
| Capoluogo: | Rennes / Roazhon | ||||||||
| Dipartimenti: | Côtes-d'Armor/Aodoù-an-Arvor (22), Ille-et-Vilaine/Ill ha Gwilen (35), Morbihan (56), Finistère/Penn-ar-Bed (29) + Loire-Atlantique/Liger-Atlantel (44) | ||||||||
| Arrondissement: | 17 | ||||||||
| Cantoni: | 204 | ||||||||
| Comuni: | 1268 | ||||||||
| Superficie: | 27.208 (4 dep.) / 34.023 (5 dep.) km² | ||||||||
| Popołassion: - Totale - Densità |
(2005) 3.062.117 (4 dep.) / 4.106.966 (5 dep.) ab. 113 ab./km² |
||||||||
| Sito istituzional | |||||||||
|
|||||||||
Ła Bretagna ła xè na rejon de ła Fransa.
Indice |
[modìfega] Situasion Giográfega
Co na superfisie de 27.209 km², ła conprende ła peníxoła che ła se estende par 240 km sul Oçeano Atlantego intra'l canal de ła Mànega, al nord, e el golfo de Biscaja, al sud, Rennes ła xe ła so capitałe. ła popołasion (1999), ła xe de 2.906.197 abitanti. ła Bretagna ła xe una de łe rejon fransexi que pi ła beneficia de ła major łonghesa de łe coste. Tradisionalmente, se ga distinguìo ła rejon costiera (l'Armor, el łitorałe) da ła rejon sentrałe (l'Argoat).
[modìfega] Clima
Ła Bretagna ła gode de un clima oseánego, tenperà, su tuto el łongo del łitorałe, co débołi diferense de temperadura intra'l autun e el inverno. El vento de nordest el dòmina el nord. łe piove ve xe frecoenti, però de poca intensità. Inte na stesa jornada, el xe normałe che i se alterne el ciaro e el siel cuert. ła vexetasion ła xe abondante. Inte ła antighedà, ła Bretagna ła jera na rejòn de bocage, łe tipeghe bariere de àlbari intra i canp, però ła reorganixasion de łe parsełe inte i ani 60 (ła consentrasion parcełaria) ła ga ełiminà na gran parte de ła vexetasion che ła bordava i canp.
[modìfega] Economía
L'economía de ła Bretagna ła xe inclinà par la agricoltura e łe indùstre agroałimentarie, el turismo de istà inte'l łitorałe, e coalche sentro industriałe e tecnołóxico avansà cofà (Rennese Lannion).
[modìfega] Aspeti łengoìstici
Ła Bretagna ła xe conposta storicamente da do àree łenguìstiche: ła Bretagna inferior, o Breizh Izel a ovest (Finistère, Morbihan e parte de ła Côtes-d'Armor) onde se parla ła łéngoa brètona, inparentada al gałexe e al cornico. Inte ła Bretagna superior, Breizh Uhel a l'est (Ille-et-Vilaine e Loire-Atlantique) onde se parla dei diałeti neołatini (langue d'oïl) conosesti col tèrmine de gało.
Cofà tante łéngoe rejonałi in Fransa, e dopo na severìsima połitica anti-brètone del stato fransexe, l'uxo del brètone el xe diminuìo tant, a vantajo del fransexe, soratuto durante el XX secoło. El xe stà inte i ani '60 che el fransexe el ga superà el brèton, ma a partir dai ani '70 el brètone el se ga risvejà, invese i difensori del gało i ga scumisià a farse senti dai ani '90. Uncuò ghe xe pi o manco 300.000 persone che łe parla el brèton.
[modìfega] Enblemi
- el scudo de ermełin, sernìo dal duca Joani III inte'l 1316 par sostituir qûeł łà vecio de ła dinastìa de Dreux.
- ła nova bandiera bretone ła xe ciamada Gwen ha Du (Bianco e Moro). ła xe formada da łe coe de ermełin su fondo biancho a łe quałe Morvan Marchall el ga xontà inte'l 1923/1925 9 bande bianche e more orixontałi, rapresentanti i nove paexi/vescovadi tradisionałi brètoni, par modernixarlo. El ghe somejava, cusita, a łe bandiere dei paexi demograteghi o emansipai cofà i Stati Unii, ła Grecia o ła Gran Bretagna.
- n'antro enblema el xe ła coa de ermełin.
