Łéngoa brètona
Da Wikipedia, ła ençiclopedia lìbara.
| Brèton (Brezhoneg) † | |
|---|---|
| Parlà in: | Bretagna (Fransa) |
| Persone: | 260.000 serca |
| Clasifica: | non in top 100 |
| Tipołogia: | SVO |
| Fiłogenexi: |
Łéngoe indoeoropee |
| Statuto ofiçiałe | |
| Stato: | Bretagna |
| Codexe de clasificassion | |
| ISO 639-1 | br |
| ISO 639-2 | (B)bre, (T)BRE |
| Estrato en lengoa | |
| Dichiarassion Universałe de i Diriti de l'Omo - Art.1 Dichiarasion universałe dei diriti de l'Omo - Art.1 Dieub ha par en o dellezegezh hag o gwirioù eo ganet an holl dud. Poell ha skiant zo dezho ha dleout a reont bevañ an eil gant egile en ur spered a genvreudeuriezh. |
|
| Łengoa - Elenco de łe łengoe - Łenguìstega | |
|
|
El brètone (nome nativo brezhoneg) el xe na łéngoa sèltica insułar del grupo britònego.
Indice |
[modìfega] Storia
Cofà tante łéngoe rejonałi in Fransa, el brètone el xe quasi sparìo a vantajo del fransexe, soratuto da ła fine del XIX secoło.
A ła fine de marso 1941 Joseph Barthélémy, ministro de ła justisia del goerno de Vichy el ga diciarà:
Je m'opposerai à l'enseignement de la langue bretonne dans les écoles primaires, me oponarò a l'insegnamento de ła łéngoa brètone inte łe scołe primàrie.
Inte'l1972 Georges Pompidou, prexidente de ła Repùblica el gavéa dita: il n'y a pas de place pour les langues régionales dans une France destinée à marquer l'Europe de son sceau, no ghe xe spasio par de łe łéngoe rejonałi inte na Fransa destinada a segnar el piano eoropeo.
Ma el brètone el se ga "risvejà" dopo ła seconda guera mondiałe co na progresione inportante inte i ani '70 e i difensori del gało i ga scumisià a farse sentir inte i ani '90. Atualmente ghe xe serca 300.000 persone che łe parla ła łéngoa brètone.
[modìfega] Łe łéngoe in Bretagna
ła Bretagna ła xe conposta storicamente da do àree łengoìsteghe:
- ła Bretagna inferior (Breizh Izel) a l'ovest (Finistère, Morbihan e parte de ła Côtes-d'Armor) onde se parla ła łéngoa de orìxen brètone (inparentada al gałexe e al cornico) conosesta col tèrmine bretone.
- ła Bretagna superior (Breizh Uhel) a l'est (Ille-et-Vilaine e Loire-Atlantique) onde se parla dei diałeti neołatini conosesti col tèrmine de gało.
Tutavìa el gało e el brètone i se ga influensà tant l'una co qûeł'altra inte'l corso dei secołi.
[modìfega] Statùo
Inet'l disenbre 2004, el Consejo rejonałe de ła Bretagna el ga oficialmente reconosùo a l'unanimetà el gałó e el brèton cofà «łéngoe de ła Bretagna» in banda a ła łéngoa fransexe, inte l'ànbito de un pian a favor del biłinguismo in Bretagna par salvar łe łéngoe rejonałi. Dal 2006, el gało el xe proponesto cofà łéngoa facoltativa a ła maturità. Sta opsion ła xe efetiva soło inte i dipartimenti brètoni.
[modìfega] Curiosità
- Intel 2004 el fumeto Asterix el gàłico el xe sta traduxesto in brètone e gało.
- Inte l'ùltimo conflito mondiałe, el brètone el xe stat uxa cofà łengoajo in codexe par comunicasion radiofòniche (na scianta fa i diałeti navajo o apache che i xe stai uxai dai mericani). In efeti łe xe stae veramente poche e persone de sta łéngoa che łe xe stae mandae in goera sul canp.
