Nùmaro

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in padoan
Evołusion de łe sifre

Un nùmaro el xé na roba strata doparada par descrìvare na quantità. I nùmari i xé in xènare descriti co sifre, drio un sistema de numerasion.

I nùmari i poe èsare canbiai traverso łe quatro operasion fondamentałe, adision, sotrasion, moltiplicasion e divixion. El studio de łe propietà de ste operasion qua el xé parte del'àlgebra ełementare.

Tipi de nùmari[canbia | canbia sorxente]

Ghe xe difàrénti tipi de nùmeri.

  • Quełi majormente conosùi i xe i nùmari nadurałi doparai par contare, il qual insieme el xé indicà con . Ła prexénsa del xero fra i nùmari nadurałi el depénde da ła convension sielta. El xero el xé parò previsto dai asiomi de Peano, difati in xènare in Itałia e .
  • Se ghe se consìdara ła difarénsa de segno e el xero, faxéndo distinsion infrà nùmari poxitivi e nùmari negativi, se cava fóra i nùmari intièri, el cui insieme el xé indicà co .
  • Se dò o pì nùmari intièri i vegne doparai par definire un raporto, i vien fóra i nùmari rasionałi, cioè bóni a scrìvare traverso na frasion (ratio in łatin). L'insiéme de tuti i nùmari rasionałi el xé indicà col sìnboło .
  • I xé irasionałi algèbrisi quei nùmari come raìxe de equasion algèbriche a coefisénti intéri che no se poe scrivàre cofà raporto de dò rasionałi (ad exénpio: ).
  • Ghe xé anca nùmari (trasendénti) che i no se otegne come raìxe de equasion algèbriche: i exénpi pì bén conosùi i xe nùmari (pi greco) e . I poe èsare otegnui come raìxe de funsion trasendénti (goniomètriche, iperbòłiche, logarìtmiche, esponensiałe ed altre del'anàłixe superior).

L'union dei insiemi dei nùmari intéri, rasionałi e irasionałi algèbrisi el costituise un insieme numeràbiłe: ła quantità de sto qua ła se pol "trascurar" conparàndołi co quel dei trasendénti. Se dixe che i ga cardinałità .

  • L'insiéme dei nùmari reałi el se toe tuti i nùmari chei se poe scrìvate, co o sénsa ła vìrgoła, traverse el sistema nùmerico desimałe: i nùmari intéri, quei con un nùmaro finio de sifre desimałe, quei par i quałi un grupo de sifre desimałe se cata più volte al'infinio, e quei chei ga un nùmaro infinio de sifre desimałe mia periòdiche. L'insieme dei nùmari reałi el xé sinbolejà co .
  • L'insiéme dei nùmari reałi nol xé mia bon a dar tute łe sołusion de łe equasion algèbriche. Par exénpio, l'equasion no ła ga mia sołusion infrà i reałi, parché in sto insiéme qua el quadrà de un nùmaro el xé sénpre poxitivo. Par risòlvare sto problema, ła xé stata inventà l'unità imaxenaria , tałe che . Sto nùmaro qua nol partegne mia al'insiéme dei nùmari reałi, parò al'insiéme dei nùmari conplesi. Più in generałe, un nùmaro conpleso el xé na espresion del tipo dove el xé l'unità imaxenaria e i xé nùmari reałi. L'insiéme dei nùmari conplesi el se ìndica co .

e ga ła cardinałità del continuo .

Altri projeti[canbia | canbia sorxente]