Fred Bongusto

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Fred Bongusto
(IT) Alfredo Antonio Carlo Buongusto
Fred Bongusto & il suo complesso.jpg
SitadinansaItàlia
Nasimento6 de apriłe 1935, Canpobaso
Morte8 de novenbre 2019 8 de novenbre 2019 Cànbia el vałor in Wikidata
Łéngue parlaeŁengua itałiana
Perìodo atività1960 Cànbia el vałor in Wikidata –
Ocupasion
    • cantante
    • ator
    • autore di musica per il cinema
    • cantautore
    • artista discografico
SporBałon
tennis (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
PartioPartito Sociałista Itałian Cànbia el vałor in Wikidata
Discografia
Àlbun37
Stùdio33
In vivo1
Compilation3
ZènareMuxica de autor, pop, Easy listening, Latin
Strumentovoxe
Sito ufisiałe
IMDB: nm0094492 Allocine: 101163 Allmovie: p82397
Musicbrainz: 027f5b4c-3a87-4480-96c5-38e4a4b56d9c Discogs: 9772


Fred Bongusto, pseudonemo de Alfredo Antonio Carlo Buongusto (Canpobaso, 6 de avril 1935 – Roma, 8 de novenbre 2019), el xe stà un cantante e conponxidor itałian.

Un mucio popoałr inte i ani sesanta e setanta, grasie a ła so vocałità calda e suadente el xe considerà, insieme a Bruno Martino, el cantante confidensiałe par antonomasia de ła muxica łixiera itałiana.

Da ła fin dei ani Sesanta el xe stà anca tra i pì riłevanti autori itałiani de muxica da film, soratuto inte el xener de ła comedia a l'itałiana. El ga vinsesto par do volte el Nastro d'Arxento par ła mejo cołona sonra de l'ano.

El ga cołaborà łongo ła so carièra co artisti internasionałi tra i cuałi Chet Baker, Don Costa, Toquinho, Vinicius de Moraes e Antonio Carlos Jobim.

Biografia[canbia | canbia el còdaxe]

I scominsi[canbia | canbia el còdaxe]

Nasesto inte el sentro storego de Canpobaso, in Via Marconi, el se fa notar par łe so doti muxicałi xa da studente inte ła so sità nadałe in vari conplesi łocałi e inte ła formaison muxicałe del so Łiceo. I so modełi i xe Frank Sinatra, Bing Crosby, Nat King Cole.

A ła metà dei ani Sincuanta el se trasferise a Padoa par studiar Łexe e'l entra inte l'orchestriana del Caffè Pedrocchi co altri conpagni de università: na espariensa che Bongusto recordarà vint'ani dopo inte ła canson Carissimo Maestro di Padova. El deside cuindi de abandonar i studi e de dedicarse a tenpo pien a ła carièra muxicałe. El fa ła gaveta come cantante e chitarista al seguito de varie orchestre e in partegołar co l'orchestra de Vittorio Buffoli, che vede a ła voxe e contrabaso anca un xovane Sergio Endrigo, e co ła cuałe el va in tournée in Xermania, Gresia e Łibano[1].

Drìo de un periodo de pauxa, in tel cuało el proa reciapar i studi iscrivendose a un corso de speçałixasion post-diploma, el torna definitivamente a ła mùxica: inte el 1959 el entra inte el grupo I 4 Loris (co Renato Silvestri[Fonte nesesària]

, Loris Boresti, Luciano Bigoni e Nini Mezzet in tel ròło de voxe sołista e chitarista. I 4 Loris otien un contrato discografego co ła Primary de Giovanni Battista Ansoldi e i debuta inte el 1959 col 45 xiri Tu sei l'orizzonte/Stringimi e baciami, cui ghe drìo inte el 1961 el 45 xiri Madison Italiano/Notte d'amore, reinterpretasion de Jealous Lover de Charles Williams, canson inserìa inte ła cołona sonora del film L'appartamento de Billy Wilder, el cui ui testo itałian xe stà curà da Misselvia.

I ani Sesanta e el suceso[canbia | canbia el còdaxe]

Ansoldi intuise el potensiałe de Bongusto come sołista. El so exordio discografego in sołitaria rivaa anca grasie a l'amicisia che ło łiga al conpagno de eticheta Ghigo Agosti, che ghe scrive el brano Bella bellissima, usìo par ła Primary so 45 xiri inte el xenaro del 1962, conpagnà, come in tuti i so primi sìngołi, da l'orchestra de Piero Soffici. Ma a otegner łe prime atension xe ła struxente canson sol łado B, Doce, doce..., scrivesta da Bongusto isteso a 18 ani in napołetan. Altro łado B e altra rafinada canson napołetana da łu conponesta da xovanisimo xe ła łanguida Frida, publegà cuatro mexi drìo e che ła conferma el so tałento come cantante e autor. Se incorxe de eło el mestro Gorni Kramer, che ło vol come interprete par Amore fermati, sigla del so show tełevixivo Leggerissimo (1963). Grasie anca a ła ribalta tełevixiva el sìngoło riva inte el majo del 1963 al cuarto posto in hit parade e fa conoser Bongusto al gran publico. Inte l'avril del 1963 ese ła spagnołexante Malaga, destinada a deventar un altro so clasego, reinterpretà trent'ani drìo dal mesto de ła bossa nova Joao Gilberto. In łujo ese el so primo 33 xiri omonemo che contien drento i so primi sìngołi e col cuało Bongusto se conferma tra i big de ła canson itałiana del periodo. Senpre del 1963 xe el so primo tour in Sud America, in Uruguay.

El repertorio de Bongusto smisia sapientemente swing, jazz, bossa nova, canson napołetana e chanson d'autor, łigando el tuto co łusurexanti orchestrasion a cura dei mejo diretori de orchestra de ła mùxica łixiera del periodo, mentre ła so suadente voxe da crooner canta amori romanteghi e pasionai, non de raro co toni nostalxeghi e de frecuente e vołentiera łigai al mar e a l'istà. Na formuła che ło inpone cofà uno dei protagonisti indiscusi de ła sena dei night dei ani Sesanta e Setanta.

Ła consacrasion par Bongusto ła riva co cueło che xe el so manifsto in mùxica: Una rotonda sul mare (1964), el so maxor suceso e una de łe canson-sìnboło de l'Italia del boom economego. El brano vien anca sernìo da Luchino Visconti par na sena del so film Vaghe stelle dell'Orsa. Senpre inte el 1964 ese el film Matrimonio all'italiana de Vittorio De Sica co Sofia Loren e Marcello Mastroianni, do volte candidà ai Oscar; inte el film Bongusto canta el tema de ła sigla de coa 'O cielo ce manna 'sti ccose, de cui el xe co-autor co Armando Trovajoli, autor de ła cołona sonora del film. Inte el steso ano el partesipa al Festival de Nàpułi, mentre l'ano drìo, inte el '65, el saàr par ła prima volta al Festival de Sanremo co il brano Aspetta domani in cubia co Kiki Dee.

Inte el setenbre del isteso ano anno Bongusto, insieme a Vittorio Gassman e Paola Pitagora, el xe in Sudamerica col spetacoło Solitudine. Serata di teatro, poesia e canzoni, na tournée de 22 date patrosinada dal Ministero del Turismo e del spetacoło che toca łe maxori sità de l'America Latina.

Ła so segonda aparision a Sanremo ła avien int'el 1967 co Gi, ma ła canson, cantà in cubia co Anna German, no ła se cuałifega par ła serada finałe. Tre mexi drìo, inte el magio del 1967, el publega el sìngoło dal saor rétro Spaghetti a Detroit che deventarà presto un altro so cavało de bataja. El motivo de Spaghetti a Detroit sarà el tema portante de ła prima cołona sonora par el sìnema firmada da Bongusto, cueła par el film Il tigre de Dino Risi (1967) vinsidor de do David di Donatello. In carirèa Bongusto firmarà in tuto 28 cołone sonore.

In sti anni Bongusto co ła so orchestra el sona inte i pì famoxi łocałi itałiani del periodo, a scominsiando da ła Bussola in Versilia, de cui el deventa una de łe prinsipałe atrasion. Pròpio a ła Bussola el so nome xe in cartełon co Shirley Bassey in ocaxion del Gała de Cao del'ano del 1968: a l'inisio de ła serada, tutavia, el łocałe devien teatro de un dramatego scontro tra ła połisia e el Movimento Studentesco[2].

Curioxamente, a ła granda popołarità del personaxo e de łe so canson no coresponde exploit inte łe clasifeghe de vendita: na anomalia che caraterixa tuta ła so carièra. Ła stesa Una rotonda sul mare no ła va oltra l'otavo posto in hit parade.

I temi de łe so canson ło rende na prexensa fisa a ła rasegna Un disco par l'estate che vinse inte el 1966 co Prima c'eri tu, dopo aver partesipà inte el 1964 co Mare non cantare e inte el 1965 co Il mare quest'estate. El sarà protagonista de ła stesa manifestasion anca inte el 1969 co Una striscia di mare, inte el 1972 co Questo nostro grande amore, scrivesta insenbre a Franco Califano, e inte el 1974 co Perdonami amore.

I ani Setanta[canbia | canbia el còdaxe]

Fred Bongusto in una sena del film Questi pazzi, pazzi italiani (1965)

Tra i ani Sesanta e Setanta el conparise de frecuente inte i varietà tełevixivi de ła Rai a proponer łe so canson, anca dal vivo co l'orchestra. El partesipa a cuatro edision consecutive de Canzonissima, tra el '68 e el '71, ma el entra definitivamente inte l'imajinario popołar cantando el divertissment Quando mi dici così in cubia co Minnie Minoprio inte ła sigla de coa del programa Speciale par noi, andà in onda so ła rede nasionałe tra xenaro e febraro del 1971 (ła voxe femenina che canta inte ła canson ła xe in realtà de Giulia De Mutiis).

L'ano drìo Bongusto el xe oncora protagonista in tełevixion de un doto co Mina, co ła cuała el canta dal vivo un medley dei pròpi sucesi in una pontada del show Teatro 10, co l'orchestra direta dal Mestro Gianni Ferrio. Łe canson cantae inte el medley łe xe, in secuensa: Quando mi dici così, Frida, Sei tu sei tu, Doce doce, Spaghetti a Detroit.

Senpre inte el 1972 ła Rai par ła prima volta ghe ritaja un programa tełevixivo da protagonista e condutor: Amàbiłe Fred va in onda a łujo in 3 pontade sol Segondo Canałe, co i testi de Giancarlo Bertelli e Giorgio Calabrese.

Inte i ani Setanta Bongusto consołida el so status de cantante confidensiałe e matator dei nightclub co altri sucesi come Tre settimane da raccontare (1973), La mia estate con te (1976) (Albertelli - Colonnello, #12 in clasifega) e soratuto Balliamo (1977) (Di Francia - Iodice - De Fransa), che grasia anca a l'arangiamento del produtor merican Jimmie Haskell el devegnerà el so major suceso del decenio. Traduxesto in spagnoło come Bailemos, el brano concuistarà anca el Sud America, speçie inte l'interpretasion de Manolo Otero.

Bongusto tutavia no'l ga frecuentà puramente ła sena dei nightclub. Inte el 1971 el partesipa al Palermo Pop Festival soto łe mentìe spoje de rocker merican. In chel franxente Bongusto vinse łe rexistense de ła xovane platea cantando claseghi blues copagnandose co ła chitara. Soło a ła fin del so show Bongusto reveła ła so identità, vadagnandose i aplauxi del pùblego. A recordar l'epixodio, el fumetista Stefano Disegni prexente a l'evento[3].

El prołifega ła so atività discografega durante el decenio, co la publegasion de frecuente de do album a cadensa anuałe che propone deso canson orixinałe inte el so ormai cołaudà stiłe de sofistegà crooner, deso interpretasion personałe de claseghi de ła canson itałiana e internasionałe. No manca gnanca i omaji a ła so amada canson napułitana, co i album Napoli alla mia maniera (1975) e Flash Back (1975), sto ùltemo in parte rejistrà live co ła so orchestra al Sporting Club de Montecarlo.

Bongusto se aventura anca inte el mondo soul e rhythm&blues, publegando inte el 1973 na cover del çełebre brano de Stevie Wonder Superstition, adotando par l'ocazion schersozamente el pseudonemo de "Fred Goodtaste", tradusion angleza del propio nome.[4]

Da ła segonda metà dei ani Setanta, Bongusto arichise e renova el so repertorio co influense funky e discomusic, come che testimonia ła cołona sonora de Conviene far bene l'amore (1975) e i so album Il dì e la notte (1977), Professionista di notte (1978) e Lunedì (1979), reałizai, come par tute łe so produsion de chełi ani, co alcuni tra i piasè famozi aranzadori de ła muzega łeziera de l'epoca: da Toto Torquati a Ruggero Cini, da Rodolfo Grieco al so stòrego cołaborador Josè Mascolo, par rivar a Don Costa, aranzador e produtor par Paul Anka e Frank Sinatra. So'l finir dei ani '70 el partesipa anca a do edision consecutive del Festivalbar: inte'l 1977 co Pietra su Pietra, inte'l 1978 co Carissimo maestro di Padova.

Inte i stesi ani Bongusto fortifga el so raporto co ła muzega braziłiana: inte'l so album Fred Brasil (1979) el interpreta vari clàseghi del repertorio carioca e revizita alcuni so vèci sucesi in ciave sanba e bossanova. Tra i brani prezenti inte'l disco anca Quien eres tu, varsion revizità e traduzesta in braziłian de Ma tu chi sei de l'amigo Bruno Martino. El taca frecuentar el Braziłe inte łe so tournée par po' cołaborar inte'l corimento dei ani co Toquinho (co'l cuałe el farà dischi e tour insieme), Vinícius de Moraes e Antônio Carlos Jobim. El so intarese verso i mestri de ła bossa nova vegnarà recanbià da l'intarpretasion de Malaga da parte de João Gilberto inte'l so disco João (1991). El steso Gilberto ga avùo a vałutar muzegalmente el brano definendoło "na conpozision parfeta".

Dai ani Otanta a ła fin de ła so cariera[canbia | canbia el còdaxe]

Inte i ani Otanta Bongusto, de frente a l'arivo de nove mode e tendense muzegałe, el resta fedełe al so stiłe e al so personajo seitando a publegar dischi parlopiù de slowtempo e bałade romànteghe cofà Come t'aggia fa (1982), Attento disc-jockey (1983) o Ammore scumbinato (1985) che otien atension masime inte l'anbiente dei piano-bar.

A conpagnar l'usida del disco Freddissimo (1982), Bongusto conduze par tre setemane tra marso e avril de cuel'ano so Rai2 ła strisa cotidiana preserałe Buonasera con..., par l'oocazion rebatizà Buonasera con... Freddissimo ma con Bongusto, co diversi ospiti e un studio trasformà in una mega-discoteca co l’orchestra direta dal Maestro Josè Mascolo. L'ano sucesivo, co Attento disc-jockey, fa parte del cast de ła gara canora a scuadre Azzurro 1983 in onda in tre serate so Rai2. In scuadra co łu, tra i altri, anca Domenico Modugno, Diana Est e Heaven 17.

A metà dei ani Otanta el se cata fortuitamente a cantar par Ella Fitzgerald, vadagnandose i conplimenti da parte de ła cantante mericana, ospite speciałe in una serada d'onor a St.Vincent organizada da ła fameja Agnelli; un epizodio poco conosùo, che Bongusto ga recordà co entuziasmo in più interviste.

El partesipa altre do volte al Festival de Sanremo: inte'l 1986 co Cantare (Di Francia-Iodice-Bongusto), rivà a l'otavo posto e uno dei brani pì reałizai da łe łocuestre in chel'ano[5], e inte'l 1989 co Scusa. Senpre inte'l 1989 el publega l'album Le donne più belle, contegnente 'E fantasme, na cołaborasion co Il Giardino dei Semplici. El va vanti co ła so atività live inte i nightclub e inte i dancing e'l intensifega i tour in Sudamerica e soratuto in Braziłe, oramai deventà ła so segonda patria artistega.

Inte'l 1989 el fa parte del cast del programa tełevizivo revival Una rotonda sul mare andà in onda so Canale 5, el cui titoło xe ispirà al so major suceso.

Inte i ani Novanta resta significative łe do tournée fate insenbre a Toquinho, anca èło de orizene mołizane, in Itałia inte'l 1993 e ancora in Brziłe inte'l 1996, dopo aver inçidesto el sìngoło Brasiliando. Da recordar anca ła tournée amarcord Due ragazzi così reałizà in copia co l'amigo-rivałe de senpre Peppino di Capri e che vegnarà cuindi imortałada inte l'omonemo album live (1996).

Bongusto se slontana discograficamente co l'album E io le canto accussì (1997) in cui canta alcuni dei so evergreen intarnasionałi preferìi in varsion riarangiada e dopo averne traduzesti i testi in napułitan: na sòrta de omajo a fin carièra verso i so modełi artisteghi. Par ła reałizasion del disco el se avałe de famozi muzicanti jazz cofà Lino Patruno, Gegè Munari, Vittorio Sonsini e Riccardo Biseo.

Renato Sellani, za pianista in alcuni dischi de Bongusto da ła fin dei ani Otanta, el ghe dedica inte'l 2001 co'l so Trio el disco tributo in jazz Per Fred Bongusto / Trilogia italiana Vol.3 dopo anałoghi tributi a Gino Paoli e a Bruno Martino inte i do presedenti vołumi.

Dal 5 al 16 de disenbre 2007 ła so ùltema tournée in Sudamerica, inte'l corimento de ła cuała el se ezibise in Uruguay e Arzentina. In sti ani el taca acuzar problemi de udito, na patołozìa che se agrava progresivamente tanto da conprometer inte l'ùltemo periodo ła so atività muzicałe.

El 18 de marso del 2005 el Presidente del Consejo Silvio Berlusconi consegna a Fred Bongusto na targa d'arzento par i 50 ani di carièra, che vegnarà drioman festejà el 30 de majo del 2007 al Gilda Club de Roma. El 26 de majo del steso ano el vien insignìo dal presidente de ła Repùblega Carlo Azeglio Ciampi de l'onorificensa de Comendador órdene al merito de ła Repùblega itałiana.

L'ùltema de łe so aparision pùbleghe resałe al 22 de avril 2013, in ocazion del concerto in recordo de Franco Califano, cuando che'l canta ła canson scrivesta insenbre al "Califfo" Questo nostro grande amore. Inte'l 2013 el dota infin in Amore Fermati co Iva Zanicchi inte'l disco de ła cantante In cerca di te.

Ła morte, i funerałi e ła tumułasion[canbia | canbia el còdaxe]

Bongusto mor a l'alba de l'8 de novenbre 2019 a 84 ani al Policlinico Umberto I de Roma drìo de na łonga małatìa.[6] I funerałi se ga çełebrà l'11 de novenbre inte ła Ceza dei Artisti a piazza del Popolo; ła salma xe stà drioman cremada par so vołontà e ła xe stada tumułada al Simitero Flaminio.

L'omajo[canbia | canbia el còdaxe]

Bongusto xe stà omajà al Festival de Sanremo 2020 da Fiorello, che inte ła serada finałe el ga intarpretà Amore fermati.

Cołone sonore par el sinema[canbia | canbia el còdaxe]

Fred Bongusto e'l so conpelso mentre i sona Malaga inte'l film Obiettivo ragazze (1963)

Un mucio intenso el raporto tra Fred Bongusto e'l sinema itałian inte'l corimento de tuta ła so carièra. Inte ła prima metà dei ani Sesanta Bongusto parteçipa a un paro de film muzicałi tanto in voga inte'l periodo, i cusìditi musicarelli: Obiettivo ragazze (1963) indove el ga modo de cantar co'l so conpleso ła sua hit del momento, Malaga, e Questi pazzi, pazzi italiani (1965), inte'l cuało el canta el brano Vierno.

El so primo contributo al sinema resałe al 1964, data de usìda de Matrimonio all'italiana de Vittorio De Sica, pluri-candidà ai Oscar, inte'l cuało Bongusto canta el tema 'O cielo ce manna 'sti ccose, de cui el xe co-autor co Armando Trovajoli, autor del resto de ła cołona sonora del film.

Bongusto dà voze inte'l steso periodo anca ai do temi muzicałi prensipałi par artanti spagheti-western: A man, a story (1965) co l’orchestra de Gianni Ferrio (dal film Un dollaro bucato) e Gringo (1965) co l'orchestra de Benedetto Ghiglia (dal film Adios Gringo), entranbi publegai so 45 ziri.

Da ła fin dei ani Sesanta Bongusto taca scrivar da so pòsta cołone sonore per film, soratuto par cuełi reconduzibiłi al fiłon de ła comedia a l'italiana, speso asistìo inte i aranzamenti par orchestra dal so stòrego cołaborador Josè Mascolo. Łe so cołone sonore, come tante del pariodo, łe zmisia vari stiłi de moda a l'època: dal beat al shake, dal swing al jazz, da ła bossa nova al funky, fin a ła mùzega vocałe a capèła. Speso e vołentiera i temi conponesti par el sìnema deventarà canson sentrałi dei so àlbun.

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Note di copertina dall'album di esordio (1963)discogs.com.
  2. Paolo Delgado, Cariche, molotov e proiettili. La leggerezza del ’68 finì davanti al portone della BussolaIl dubbio, 30 dicembre 2018. entrada il 16 gennaio 2020.
  3. La rivincita in travesti di Fred Bongusto al Palermo Pop Festival '71rep.repubblica.it.
  4. Il Tempo, Addio a Bongusto, voce da crooner, 8 novembre 2019
  5. Intervista all'autore Mimmo Di Franciamarsilinotizie.it.
  6. È morto Fred Bongusto, cantò l'amore degli italianiRepubblica.it, 8 de novenbre 2019. entrada l'8 de novenbre 2019.

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]


Controło de autoritàVIAF (EN90642378 · ISNI (EN0000 0001 1684 1312 · SBN (ITIT\ICCU\BRIV\007193 · Europeana agent/base/18892 · LCCN (ENno2005104441 · GND (DE134333217 · BNF (FRcb140809376 (data) · BNE (ESXX1306213 (data) · WorldCat Identities (ENno2005-104441
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_Bongusto&oldid=1059664"