Folk

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Co'l termine muxica popołar se intende ła muxica scrita co'l lenguagio del popoło e pensàda pa'l popoło, xontandoghe comunemente anca in modo inpropio, a l'interno de sta dicitura anca ła muxica folclorica, vałe a dir chea muxica che riva dal popoło łe cui raìxe se perde ne ła note dei tenpi, in modo particołàr par quanto che rivarda el canto de tradision orałe. Speso ła muxica popołare tołe ispirasion da ła muxica folclorica ciapando stiłemi e lenguagi. Se uxa speso anca el termine che riva da l'inglexe muxica folk o pì senplicemente folk.

Sti concerti gà da esare a so volta distinti da queło de muxica pop, anca se pop xe 'na paroła scursàda de popular, "muxica pop" che indica in modo pì spesìfego ła muxica łixiera contenporanea oçidental, par exenpio el rock o ła disco music, xenari el cui ligàme co' ła muxica tradisionałe no xe in xenerałe tanto streto.

Muxica etnica[canbia | canbia sorxente]

Ła muxica popołàr de paexi del terso mondo in particołàr de l'Africa, par exenpio, vien pì speso indicà cofà etnica; mentre l'apeło folclorico (o anca popołàr) vien xeneralmente asocià a ła muxica popołàr dei Stati Unìi d'America o de łe nasion eoropee.

L'orìxene de ła muxica tradisionałe, el pì de łe volte, va risercà ne łe necesità de un strumento de comunicasion che podese esar più fasilmente acetà ne l'anbito de 'na comunità ristreta e speso seràda. Se se pensa ai canti d'amor deła serenàda, co' i quałi xera più senplice "dichiararse" a ła dona amà pìtosto che sercàre l'ocaxion par farlo de parsona (el pretesto xe stà doparà anca ne l'òpara łirica, se veda, par exenpio, ła serenàda de avertaùra ne Il Barbiere di Siviglia, de Gioacchino Rossini).


Ła muxica popołar 'ntel mondo[canbia | canbia sorxente]

Ła muxica popołàr 'ntel mondo tende ad eser stretamente łigà (in alcuni caxi in modo inseparabiłe) ad almanco do altri aspeti culturałi de natura regionałe : i strumenti muxicałi co' cui ła xe reałixà e i bałi che eventualmente ła conpagna. Ad exenpio, ła muxica popołàr scosexe xe asocià a łe baghe e ad un tipo de dansa ciamà reel; queła irlandexe ai viołini, a particołari percusion cofà el bodhran e ała giga.

Ne ła tradision folclorica itałiana come no pensarghe invese al ròło desvòlto in region diverse da strumenti cofà ła remonica, el mandołin, ła lugarìna e ła rebeba, opùr da bałi cofà ła taranteła, ła pìsega, el saltareło.

Par quanto rivarda ła muxica popołàr, ne ła maxor parte dei caxi, staltra nase o gà ła so prinsìpałe espresion in momenti de agregasion sociałe cofà feste, sagre o sełebrasion, par exenpio, pensargeh al bało łiso.

In altri caxi, par exenpio ne ła tradison muxicałe xorxana de łe Iavnana, ła muxia xe uxà cofà strumento curativo par varìr i małà[1].

In Itałia[canbia | canbia sorxente]

In Itałia, come in altri paexi, ła muxica popołàr gà ancora un ròło inportante e un vasto seguito, siben sia difuxa atraverso canałi che soło in rari caxi (overosìpia che soło par pochisimi artisti de particołàr suceso) coinsìde co' quełi de ła muxica Pop, vałe a dir co' ła granda distribusion. Tanti sotoxeneri de muxica popołàr itałiana xe noti prìnsipalmente atraverso i bałi a cui i xe łigà (par exenpio el bało łiso) e difisilmente i gà vixibiłità fora da łe feste e sagre de paexe.

Ad altri vien invese riconosùa da tenpo 'na maxor "dignità" muxicałe, e xe questo el caxo de ła canson napołetana, mentre ulimamente se asiste ad un interese rinovà verso łe muxiche e łe danse popołari del sud Itałia, par exenpio ła pizzica (pìsega) del Sałento, ła tammuriata canpana, łe varie tarantełe e ła muxica popołar siciłiana co' Rosa Balistreri, Francesco Busacca e Orazio Strano.

Nei primi ani setanta avien 'na riscoverta de ła muxica folk itałiana, grasie ad artisti cofà Nuova Compagnia di Canto Popolare, Otello Profazio, Matteo Salvatore, Caterian Bueno, Maria Carta, cui se ghe xonta 'ntel 1971 Domenico Modugno co' el so albun Con l'affetto della memoria so' ła via dei contandini del Sud.

Nei ultimi ani xe nati nùmaroxi festival, speso denominà Folk Festival, e manifestasion de muxica tradisionałe, folclorica e popołar, incluxe łe nove forme de contaminasión.

Ogni ano in Itałia el 18 magio se çełebra ła Xornàda nasional de ła muxica popołàr.

Ne l'Itałia setentrionałe, ła muxica etnica, anca se ne ła so orixinałità, risente de alcune influense seltiche o balcaniche. Ne ła muxica vocałe xe afermà el canto corałe, speso a pì voxe e de tipo siłabico, cioè signifega che par ogni siłaba corisponde 'na soła nota. Ła conpoxision pì frequente xe ła bałada, un canto de caratere narativo indove vien descriti epixodi tragici, vicende amoroxe, vite de personàxi. Fra i strumenti pì difuxi trovemo ła fixarmonica. Ne l'Itałia centrałe trovemo canti sołistici, canti łigà a tradision rełigioxe e bałi, conpagnà da strumenti tìpeghi cofà el storneło o ła sanpògna. Ne l'Itałia meridionałe invese emerxe maxormente i influsi de ła tradision araba e de queła mediteranea. I strumenti tipici xe el mandołin, ła chitara batente, ła sanpògna, el pionbè, e 'l tanbureło. Fra i bałi xe conosùa ła taranteła, dansa farnètica nata da 'na antighisima terapìa contro el morsegón de 'na taràntoła.

Folk e pop[canbia | canbia sorxente]

Come ła muxica etnica, el folk xe continuamente sogeto a contaminasion co'el pop. Fra i xeneri folk, che gà maxormente influensà ła produsion pop ghe xe ła muxica celtica (pensarhge par exenpio a l'itałian Angelo Branduardi) e ła muxica country che co'l rock gà xenerà conbinasion infinìe. Dai ani 80 ad anco' ghe xe da citàr par la fuxion in ciave moderna tra el folk e 'l pop rock Enrico Capuano co' łe so taràntełe ispiràe diretamente a ła pfm de E' Festa.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. (EN) [1] La Viola e la Rosa, una Ninna Nanna georgiana come Canzone curativa e Commentario socio-politico, Kevin Tuite Université de Montreal, 16 novenbre 2005, p. 3,8

Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]