Diałeto pavan

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search

El Vèneto pavan el xe stà el diałeto de ła łéngoa Vèneta pì parlà fìn a ła fin del XIX secoło. El tołe el só nome dal contado de ła sità de Padoa, apunto ciamà "Pava" na òlta, ma el gièra difuxo da i confini de ła łaguna al Połéxine, el baso vixentin, ł'alto vixentin tra ła sità e Basan e tuta ła basa veronexe. El xe stà łéngoa łetarària in contrapoxision al Venexiàn, e el xe stà scrivesto da autori pì o manco famoxi tipo el Ruzante, Nicolò de' Rossi e Marsilio da Carrara fra el 1300 e el 1600, e el xe stà po' ciapà in man danovo da Domenico Pittarini, c'a 'l ga sièlto de scrìvar nte ła łéngoa ca 'l sentiva dir da i contaìni de łe só parti par łe só comedie de teatro de i ani '60 e '70 de ł'òtosénto. Al dì de oncó no 'l se sente dir altro, sa no al masimo da calche contaìn vecio nte ła vèrta canpagna, spece tra Pàdoa e Vicensa.

Rancune de łe caraterìsteghe prinsipałi del pavan łe gièra:

  • Finał iregołar de ła prima persona singołar in è, cofà in Mi hè mi go.
  • Rèxa del Tałian gl in gi, cofà ntel Vèneto łagunar; Mi vuogio mi vojo/vogio
  • Coniugasion interogativa de ła seconda persona singołar in -stu, de ła seconda plurał in -u
  • Conpagno del Venexian de na òlta, se dixéa vu in sito de nialtri/nantri
  • Prexensa di metafonexi nte i plurałi de i nomi e de i verbi: toxo/tuxi, mexe/mixi
  • Prexensa de łe interdentałi fricative /θ/ e /ð/. ð, modernamentre se ga trasformà nte na d cofà in dente xente
  • I averbi de modo i se formaa con -mén: seguramén seguramentre
  • El corispondente a ła final del Vèneto de oncó el giera : El xe stò el xe stà, ma, łato, desgraziò dexgrasià
  • El corispondente a ła final del Vèneto de oncó -ai el giera : mai