Diałeto bixiaco

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Riconosendo che łe definission łe xe arbitrarie, se gà decixo a seguito de discusion de doparar in te ła nomenclatura de łe pagine el termine łéngoa per łe parlade riconosùe come tałi in teła codifica ISO 639-1, ISO 639-2 opure ISO 639-3, aprovà nel 2005. Par łe altre parlade vien doparà el termine diałeto.

Bixiaco (Bisiac)
Creà da: {{{creatore}}} nel {{{anno}}}
Contesto: {{{contesto}}}
Parlà in: Italia
Regioni:Rejon: Friul-Venesia Julia (Provincia de Gorisia)
Periodo: {{{periodo}}}
Persone: tra 40 000 e 60 000
Clasifica: non in top 100
Scritura: {{{scrittura}}}
Tipołogia: SVO flessiva - sillabica
Fiłogenexi:

Indoeuropee
 Italiche
  Romanze
   Italooccidentali
    Occidentali
     Galloiberiche
      Galloromanze
       Galloitaliche
        Łéngua veneta
         bixiaco
          
           
            
             
              

Statuto ofiçiałe
Stato: nessuna
Regolà da: nissuna regolassion uficiałe
Codexe de clasificassion
ISO 639-1
ISO 639-2 roa (lengue romanze)
ISO 639-3 {{{iso3}}}
SIL   (EN)
SIL {{{sil2}}}
Estrato en lengoa
Dichiarassion Universałe de i Diriti de l'Omo - Art.1
El Pare Nostro
Trasliterassion
{{{traslitterazione}}}
Łengoa - Elenco de łe łengoe - Łenguìstega
El łogo de Wikipedia Vixita ła Wikipedia [[::|en Diałeto bixiaco]]!
El łogo de Wikipedia Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice2}}}:|in {{{nome2}}}]]!
El łogo de Wikipedia Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice3}}}:|in {{{nome3}}}]]!
{{{mappa}}}
Pilcrow.png Sta paxena podaria contegnere carateri Unicode.

El bixiaco (localmente ciamà bisiac) el xe on diałeto de ła łéngoa vèneta, con influense del furlan e de altre parlade visine, parlà nel teritorio de ła Bixiacaria in provincia de Gorisia.

Estrato[canbia | canbia el còdexe]

Lisonz (Ixonso), poexia de Ivan Crico di Pieris, publicà in: Ivan Crico, Piture, Mondovì, Boetti, 1997.

« Par giaroni ciari de gnente me ’nvïo,

loghi de disért spiandor, onde che ’l còdul
al se frua saldo ’nzeà de ziti. Al vént
de boi se ’ndulzisse cu’l udor fiéul
dei pirantoni; là in cau, smagnada
del ciaro, zente foresta la polsa
zidìna, senza spetar. Del desmentegarme
al me recordo de nóu al se ànema
cui lusori che in alt - virtindo del burlaz -

i se ’npïa ta le ponte, contra al biau nét. »


Version de "La Parabola del Figliol Prodigo" in bisiaco

La paràbula del fiol fraión voltàda par bisiàc de Ivan Crico


'N omo al véa dói fiói. Al più zòvin, in zerca de bàgui, al ghe à dimandà a só pare: "Tata, deme fòra cos che varìo de vér de la redità". E 'l pare, basta che 'l sìe cuntént, al ghe à dà fòra dut quel che 'l ghe varìa tochést. Despò un par de zorni, quel fiol, ciote sùso dute le só robe, l'è 'ndà star ta 'na vila luntana onde che l'à fruà malamentre quel che ghe véa dà fòra só pare. Co l'à sbagazà duti i bezi che 'l véa, par zonta, 'n ta quela vila la xe vignuda 'na bocóna de caristìa e cussì 'l s'à catà dut descunì, senza un che 'l ciame dó. Ta quei Stati, l'à scugnù datarse a menar a passón i porzéi de un sior de quele bande. Pa'la granda lodra che 'l véa, al se varìa passù anca cu'le caròbule ta l'àlbio dei porzéi; ma gnanca de quele, a élo, gnissùn i ghi ni déa. Tornà in sì, al s'à disést: "Quanti faméi, ta'l lógo de me pare, i à bondànzia de pan, e mi culì a bàtar bava". Diman bogna che me levo bonòra e che vago a là de me pare par dìsarghe: "Tata, ò fasést pecà contra 'l Ziel e contra de vu; no xe de iust, savéu, che me nomé como vostro fiól. Par quel ve dimando de cignìrme conpagno de un dei faméi che vè". Cun quel pinsiér ta'l zarvél, l'à ciapà 'l ganbìn e 'l xe 'ndà delóngo a là de só pare. Co 'l iera drìo par rivar, s'anca uncòra tan vìa del lógo, só pare instès de in cau i l'à lumà e, de primo entro, cugnussù. Lòra, dut in t'un, só pare, moést de giòl de cór ma anca de cuntentèza, al ghe xe 'ndà 'ncontraghe, i lo à ciapà a brazacòl e i lo à basà". In ta quel al fiòl al ghe dise: "Tata, ò fasést pecà contra 'l Ziel e contra de vu; no xe de iust, savéu, che me nomé como vostro fiól". 'Nveze só pare, propio pa'l ben de vita che 'l ghe voléa, al ghe à ordenà driodemàn ai faméi: "Àlo! Portè culì e mèteghe al vistì più bel ta'l dos, le scofe nóve ta i pé, e l'anél ta'l dé". Ciolè al vedél più gras, copélo e rustìlo, che despò lo magnaremo e faremo fràia". Parvìa che sto me fiòl al se véa pirdù e ancói 'l xe tornà de nóu vìu, al iera como mort e 'l xe stà catà". E i s'à mitù a fraiàr. Intant al fiòl più véc', che 'l iera drìo vignìr de i larghi, onde che 'l iera sta ta'l opra par duta la zornada, co 'l xe rivà ta'l curtìu l'à sintù che drento ta'l lógo i iera drìo sonar e far bài. Dato che gnissùn i lo véa virtì de sta nóa, al ghe à dimandà a un faméi: Parvìa de ché, dìmesto, fàli fràia?". Al faméi al ghe à respondést: " Vostro pare l'à vulù che copèmo al vedèl più gras, che lo rustimo e, cun quel e antro nesessario, l'à volést che naltri duti insèma magnèmo e fèmo fràia, parvìa che al xe tornà in famèa san e salvo, despò 'na zàia de tenp, vostro fradél". Sintuda 'na tala, al fiòl più véc' ghe xe vignù su 'na fota fin a no voler gnanca 'ndarghe rente. Ma só pare, inacòrt, al xe 'ndà fòra debòt e i l'à pregà de 'ndar drento cun éli. Propio 'n ta quel, al fiòl più véc' l'à zerca lòra de farghe cognossàr par che mutìu, drìo de quele nóe, al iera restà tantón malpago." A mi, che fago 'l mus de ani anori par vu, tata, e che no ò mai desubidì a gnissùn dei vostri òrdeni, no me vè mai dà gnanca un cavrét par paciàr cu'i me amìzi. 'Nveze par sto fiòl, tornà noma che co 'l à finì de fliscàr duti i bezi che l'à bù cu'le babàze, oltra de vérlo vistù e calzà de nóu, ancói vè fasést copar anca al vedèl più gras par farghe le freghe". XXXI. Drio de quel dir, só pare al ghe à respondést: "Fiòl, ti te me xe senpre sta dogna, e ògne roba mèa la xe senpre stada, sàsto, anca tóva. Ma scogna, mo, che fèmo fràia, parvìa che to fradél al iera como mort e 'l xe tornà de nóu vìu, al se véa pirdù e 'l xe stà catà".

Ligadure foreste[canbia | canbia el còdexe]