Céxa de Santa Croxe

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sto articoło el xe scrito in venesian
Céxa de Santa Croxe
Céxa de Santa Croxe
Locałità Venesia
Rełijon catołega
Diocexi Patriarcà de Venesia


Ła Céxa de Santa Croxe gera un edificio lerigioxo de Venesia, che se trovava 'ntel sestièr de Santa Croxe a cui se ghe dava el nome. Xe stàda desfàda 'ntel 1810.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Ła gaveva orìxene un mucio antighe, fondàda, segondo ła tradision, 'ntel 1568. Łe cròniche antighe ghe ne atribuise l'eresion al Mastropiero e ai Badoaro e, senpre segondo staltre, 'ntel 1774 Obelario, primo vescovo de Olivoło dichiarava che fuse parochial.

'Ntel 1109 i Badoer, che ghe ne conservava el giuspatronato, ła gà cedùa ai cluniacensi. Verso ła metà del XIV secoło i mùneghi, invixi par la so condóta scandałoxa, gà sbandonà el convento. Ła céxa xe pasàda dònca in gestion al capitoło de canonici che ła gà costruìa (xe stàda consacràda el 28 setenbre 1342). El priorato s'à ridoto 'ntel fraténpo in comenda.

'Ntel 1460 Eugenio Memmo, uno dei priori comendatari, concese a do romìte, Sofia Veneziana e Agnese Ungara, de costruìr 'rente Santa Croxe do caxànse picenine. 'Ntel 1470 xe andà a formarse 'na vera e pròpia comunità de mùneghe, che prima gera tersiarie fransescane pì tardi clarise. Morto Memmo, papa Sisto IV ghe gà conceso ła conpleta gestion de céxa e monastièr. A partìr dal 1594 el convento no xe stà più sotoponesto a Minori Oservanti, ma gà dipendesto diretamente dal Patriarcà de Venesia.

Avendo visto che łe condision de sta céxa gera precarie, xe stàda ricostruìa so'l fenìr del Sinquesento da l'architeto Antonio Da Ponte e riconsacràda el 10 ługio 1600 dal vescovo de Pistoia Ottavio Abbiosi.

'Ntel 1806, co' ghe xe stàe łe sopresion de Napołeon, el monastièr xe stà dichiarà de "prima clase" e 'ntel 1807 gà acòlto łe mùneghe che rivava da Santa Chiara. Anpo', 'ntel 1810 xe stà serà anca el conpleso de Santa Croxe; ła céxa par un fià de tenpo xe stàda utiłixàda cofà magaxen, fin quando ła xe stàda butàda xo.

So'l logo indove ła se levava, xe stài reałixài i giardini Papadopołi che, in tenpi pì recenti, xe stài in parte interesài da ła costrusion del terminal autombobiłistico de Piasal Roma.

Edificio[canbia | canbia el còdexe]

Santa Croxe se levava so łe rive del Canal Grando. A l'esterno se caraterixava par l'austera (garbéta) fasàda co' tre pregevołi portałi. Drento se catava nove altari, dei quałi el maxor gera nobiłià da 'na pała de Paolo Piazza rafegurante l'Adorazione della Croce. Ghe gera po' esponeste altre òpare de Andrea Vicentino, Girolamo Pilotti, Odoardo Fialetti, Palma il Giovane, Tintoretto, Leandro Bassano. Inaxonta se ghe trovàva łe tonbe dei doxi Domenico Morosini e Orio Mastropiero.

Bibliografia[canbia | canbia el còdexe]

  • Marcello Brusegan, Guida insolita ai misteri, ai segreti, alle leggende e alle curiosità delle chiese di Venezia, Newton Compton, 2004. p. 378 ISBN 9788854100305
  • Giuseppe Tassini, Curiosità Veneziane vol. 1, note integrative e revisione a cura di Marina Crivellari Bizio, Franco Filippi, Andrea Perego, Venezia, Filippi Editore [1863], 2009. p. 90 ISBN 9788864950624