Łéngua cinbra

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Cinbro
Parlà inVeneto, Trentin
Parlanti
Totaƚe~1000
Altre informasion
ScrituraLatina (in prexedensa Fraktur e Sütterlin)
Fameja
FiƚojenexiIndoeuropee
 Germaniche
  Oxidentài
   Todesco
    Alto-todesco
     Cinbro
Statuto ofiçiaƚe
Lengua ofiçiaƚe intutelà in Trentin
Regoƚà danisuni
Codaxi de clasifegasion
ISO 639-3cim (EN)
Glottologcimb1238 (EN)

El Cinbro o łéngua cinbra el xe na łéngoa zermànega łigà co na vecia rama del bavaréxe che ła ga forti influense lesicałi e sintàtiche del vèneto e ła vien parlà o ła xe stà parlà in diverse varianti 'nte łe zone dei Sete Comuni de l'Altipian de Axiago, dei Trédexe Comuni de ła Lesinia e 'ntel paexoto de Luxerna.

Orìxene germànica[canbia | canbia el còdaxe]

Come exenpio de ła só orìxene germànica ghe xe ła declinasion dei nomi che ła distingue tri caxi nominativo, acuxativo e dativo (el tedésco l'à mantegnù anca el genitivo perso in cinbro) e anca tri xènari maschil, feminil e nèutro.

Sete Comuni[canbia | canbia el còdaxe]

Ła variante dei Sete Comuni ła xe stà descrita ben da Umberto Martello Martalar insieme co un vocabołario 'ndo che xe stà tirà fora 'sti exenpi qua sóto:

Gramatica[canbia | canbia el còdaxe]

Maschil[canbia | canbia el còdaxe]

El maschil de artìcołi, nomi e agetivi (var. dei Sete Comuni):

  • Nominativo: Dar guute Mann (sojeto: el bon omo el varda)
  • Acuxativo: In guuten Mann (ojeto: varda el bon omo!)
  • Dativo: Me guuten Manne (conpl. digo al bon omo)

Neutro[canbia | canbia el còdaxe]

El nèutro de artìcołi, nomi e agetivi (var. dei Sete Comuni):

  • Nominativo: 'S guute Khint (sojeto: el bon fiol)
  • Acuxativo: 'S guute Khint (ojeto: el bon fiol)
  • Dativo: Me guuten Khinne (conpl. digo al bon fiol)

Influensa vèneta[canbia | canbia el còdaxe]

Come exenpio de influensa vèneta gh'è ła costrusion progresiva del verbo zeinan darnaach +infinìo osìa leteralmente èser drio +infinìo (ital. stare facendo).

  • 1°sing. Ich pin darnaach essan (so' drio magnar)
  • 2°sing. Du pist darnaach gean (te si drio ndar)

Influensa del itałian[canbia | canbia el còdaxe]

Come influensa de l'itałian gh'è l'artìcoło col posesivo che no se pol mìa far in tedésco: de maain faméeja (it. la mia famiglia) in tedésco el xe soło meine Familie e anca de maain Khindar (it. i miei figli) in tedésco el xe soło meine Kinder e anca in vèneto l'è soło mé fiułi sensa artìcołi. Nomi come "faméeja" i tradise l'orìxene vèneta (faméja).

Controło de autoritàGND (DE4067789-8
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Łéngua_cinbra&oldid=868437"