Litro

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Grafema
Grafema

Se qûalche caratere de 'sta voxe no se vede e se vede de i quadratini vódi o punti interogativi, varda ła pajina Unicode.

Un resipiente có indicasion del vołume de liquido contenùo, fino a 1 litro.

El litro 'l xè un'unità de mexura del vołume.[1] Nò'l xè un'unità del SI, ma xè acetà par l'uxo inte'l Sistema Internasional. El sinboło del litro xè ła letera maiuscoła L opùre minuscoła l.

Definision[canbia | canbia sorxente]

Un litro equivałe a:

  • 0,001 metri cubi
  • 1 desimetro cubo
  • 1 000 sentimetri cubi
  • 106 miłimetri cubi
  • el vołume de un cubo de 10 sentimetri de lato

Ghè xè 100 litri in un etolitro. Ghè xè 1 000 litri inte un metro cubo (m³).

El litro 'l pol essare sudivixo in unità pì picenine utiłixando i prefisi del SI, siché un litro equivałe a:

  • 106 microlitri (µl) =106 miłimetri cubi
  • 1 000 miłilitri (ml) = 1 000 sentimetri cubi (cm³)
  • 100 sentilitri (cl)
  • 10 desilitri (dl)
  • 0,1 decalitri (dal)
  • 0,01 etolitri (hl)

Quantità magiori de liquidi i pol essare mixurài uxando chiłolitri (kl, 1 000 litri), megalitri (Ml, 1 000 000 litri), xigalitri (Gl, 1x109 litri) o teralitri (Tl, 1x1012 litri), ma normalmente in sti caxi i se dopàra i metri cubi (m3, 1 000 litri).

El sinboło[canbia | canbia sorxente]

El sinboło del litro xera in orixine l (ła letera minuscoła ele).

Par evitare confuxion có 'l numaro 1, inte'l 1979 fu adotà come alternativa el sinboło L (ła letera maiuscoła ele). El National Institute of Standards and Technology dei Stati Unii de ła Mèrica i racomanda ła L maiuscoła.

Prima del 1979, el sinboło (l corsiva minuscoła) entrò inte'l uxo de alcuni paexi; a exenpio, jera stà racomandà inte i ani '70 da ła publicasion M33 del South African Bureau of Standards. Sto sinboło rimane inte'l uxo comun, ma continua a nò essare acetà dall'Ufiso internasional dei pexi e de łe mexure.

Se cata anca indicà có l'abreviasion lt., ma anca questa sinbołogia nò ła xè accetà.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Inte'l 1793 el litro xè stà introdoto in Fransa come una de łe nove "Mexure Republicane", definìo come un desimetro cubo. El nome deriva da na vecìa unità fransexe, ciamà litron.

Inte'l 1879 el Comitato internasional dei pexi e de łe mexure adotò ła definision de litro e el sinboło l.

Inte'l 1901 a ła tersa conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure el litro xè stà ridefinìo come el vołume ocupà da 1 kg de aqua pura a ła tenperadura de ła so masima densità (3,98 °C) a ła presion de un'atmosfera. Se pensava che questo fuse 1 dm³, ma sucesivamènte se scoprì che jera 1,000028 dm³. In pì el vołume dipende da ła presion, e l'unità de presion gà come fatore ła masa, otenendo na dipendensa sircołare inte ła definision del chiłogramo.

Inte'l 1964 durante ła 12ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu ripristinà l'orixinałe definision del litro. Fu consijà l'uxo de questa unità in anbiti comersałi ma nò par laori sientifisi de alta precixion.

Inte'l 1979 durante ła 16ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu adotà el sinboło alternativo L.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Ła capasità corisponde al vołume de fluido che un resipiente 'l pol ospitare, mentre el vołume pol riferirse a qualsiasi stato de agregasion, anca sołido. Inoltre, mentre ła capasità xè na grandesa propia de un resipiente, el vołume xè na grandesa propia de qualunque corpo.
Unità de mixura
Sistemi de mixurasion · Conversion dełe unità de mixura · Sistema consuetudinario statunitense · Sistema inperiale britanico · Antiche unità de misura italiane